10 lat składek w KRUS i prawo do emerytury? Rolnicy domagają się przełomowych zmian

Przez kilkanaście lat opłacali składki w KRUS, później pracowali na etacie i odprowadzali składki do ZUS. Mimo wieloletniej aktywności zawodowej nie zawsze mogą liczyć na emeryturę uwzględniającą cały okres ubezpieczenia. Krajowa Rada Izb Rolniczych domaga się zmiany przepisów i wprowadzenia tzw. emerytur proporcjonalnych. Jedna z propozycji zakłada, iż osoby mające co najmniej 10 lat ubezpieczenia w KRUS mogłyby dopłacić brakujące składki i uzyskać prawo do emerytury rolniczej.

10 lat składek w KRUS i prawo do emerytury? Rolnicy domagają się przełomowych zmian

Lata pracy w gospodarstwie i na etacie. Problem pojawia się przy emeryturze

Wielu rolników w trakcie życia zawodowego zmieniało źródło utrzymania. Część przez lata prowadziła gospodarstwa, a następnie podejmowała pracę poza rolnictwem. Inni wracali do gospodarstw po okresie zatrudnienia na etacie.

W efekcie ich historia ubezpieczeniowa została podzielona między dwa systemy – Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Problem pojawia się przy ustalaniu prawa do emerytury. Aby uzyskać emeryturę rolniczą na zasadach ogólnych, trzeba wykazać co najmniej 25 lat odpowiedniego ubezpieczenia emerytalno-rentowego w KRUS oraz osiągnąć ustawowy wiek emerytalny.

Osoby, które nie spełniają tego warunku, mogą nie uzyskać samodzielnego świadczenia rolniczego, mimo iż przez wiele lat regularnie opłacały składki.

Jednocześnie świadczenie z ZUS nie zawsze w pełni rekompensuje im okresy wcześniejszej pracy w gospodarstwie.

Zdaniem samorządu rolniczego wymaga to zmian w przepisach.

KRIR chce połączenia okresów ubezpieczenia w KRUS i ZUS

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych 29 lipca 2026 roku ponownie wystąpił do ministra rolnictwa i rozwoju wsi o rozpoczęcie prac legislacyjnych nad reformą systemu ubezpieczeń społecznych rolników.

Głównym postulatem jest wprowadzenie mechanizmu emerytur proporcjonalnych, który pozwoliłby odpowiednio uwzględniać okresy opłacania składek zarówno w KRUS, jak i ZUS.

Samorząd rolniczy chce, aby każda wpłacona składka miała znaczenie przy ustalaniu przyszłego świadczenia, niezależnie od tego, do którego systemu została odprowadzona.

Propozycja zakłada stworzenie przejrzystych zasad przeliczania okresów ubezpieczenia rolniczego na wartość uwzględnianą przy obliczaniu emerytury z ZUS.

KRIR postuluje zastosowanie zasad kapitałowych, określanych jako „złotówka za złotówkę”.

Chodzi o to, aby okresy ubezpieczenia w KRUS nie były pomijane lub uwzględniane w ograniczonym zakresie tylko dlatego, iż rolnik nie osiągnął wymaganego stażu do uzyskania odrębnej emerytury rolniczej.

Minimum 10 lat w KRUS i możliwość dopłaty składek. Na czym polega propozycja?

Jednym z najważniejszych postulatów jest stworzenie dodatkowej możliwości uzyskania emerytury rolniczej przez osoby, które nie wypracowały pełnego, 25-letniego okresu ubezpieczenia.

KRIR proponuje, aby rolnik, który opłacał składki w KRUS przez minimum 10 lat i osiągnął wiek emerytalny, mógł dopłacić brakujące składki.

Po ich uzupełnieniu miałby uzyskać prawo do emerytury z KRUS, niezależnie od uprawnień nabytych w ZUS.

Przykładowo osoba posiadająca 15 lat ubezpieczenia rolniczego, która następnie pracowała przez wiele lat na etacie, mogłaby skorzystać z rozwiązania pozwalającego uzupełnić brakujący okres.

To jednak wyłącznie przykład ilustrujący postulat samorządu. Nie określono jeszcze zasad obliczania wysokości dopłat ani szczegółowych warunków takiego rozwiązania.

Obecnie przepisy nie przewidują powszechnej możliwości wykupienia brakujących lat ubezpieczenia w sposób proponowany przez KRIR.

25 lat ubezpieczenia w KRUS. Rolnicy chcą odejścia od sztywnych progów

Krajowa Rada Izb Rolniczych zwraca uwagę, iż obecne zasady mogą być szczególnie niekorzystne dla osób o mieszanym stażu ubezpieczeniowym.

Przykładowo rolnik, który przez 18 lat podlegał ubezpieczeniu w KRUS, a następnie przez 20 lat pracował poza rolnictwem, ma łącznie 38 lat aktywności objętej ubezpieczeniem.

Nie oznacza to jednak automatycznie prawa do emerytury rolniczej, ponieważ nie spełnia warunku 25 lat ubezpieczenia w KRUS.

Jego sytuacja w systemie ZUS zależy natomiast od indywidualnej historii ubezpieczeniowej oraz zasad ustalania świadczeń.

KRIR chce, aby takie osoby nie były stawiane w mniej korzystnej sytuacji tylko z powodu podziału lat pracy między dwa systemy.

Samorząd zwraca również uwagę na ograniczenia związane z liczbą opłaconych składek, w tym próg 120 miesięcy ubezpieczenia, wskazany w uzasadnieniu wniosku.

Postuluje zniesienie rozwiązań, które mogą powodować marginalizowanie wartości składek odprowadzanych przez osoby z krótszym stażem rolniczym.

Czy składki z KRUS rzeczywiście przepadają?

Kwestia rozliczania składek między KRUS i ZUS jest bardziej złożona, niż mogłoby wynikać z samego postulatu izb rolniczych.

W obowiązującym systemie istnieją mechanizmy umożliwiające uwzględnianie niektórych okresów ubezpieczenia rolniczego przy ustalaniu świadczeń. Dotyczy to między innymi zwiększenia rolnego przy emeryturach z ZUS, które może przysługiwać po spełnieniu określonych warunków.

Nie oznacza to zatem, iż każda składka wpłacona do KRUS automatycznie przepada, o ile ubezpieczony nie uzyska prawa do emerytury rolniczej.

Problem wskazywany przez KRIR dotyczy przede wszystkim zakresu i sposobu uwzględniania tych składek oraz ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów.

Warto również pamiętać, iż nie można dowolnie wykorzystywać tych samych okresów ubezpieczenia do ustalania uprawnień w obu systemach.

Reforma wymagałaby więc ustalenia szczegółowych zasad przeliczania składek i okresów ubezpieczenia, aby uniknąć ich podwójnego uwzględniania.

Emerytury proporcjonalne wracają na stół. KRIR ponawia wcześniejsze postulaty

Sprawa emerytur dla osób, które pracowały zarówno w rolnictwie, jak i poza nim, nie jest nowa.

Krajowa Rada Izb Rolniczych wielokrotnie kierowała do resortu rolnictwa propozycje zmian dotyczących zasad naliczania świadczeń.

W poprzednich latach ministerstwo wyjaśniało, iż KRUS i ZUS działają na podstawie odrębnych przepisów, a sposób ustalania prawa do emerytury i jej wysokości zależy między innymi od daty urodzenia ubezpieczonego oraz przebiegu jego ubezpieczenia.

Samorząd rolniczy uważa jednak, iż obowiązujące rozwiązania nie zapewniają wystarczającej ochrony osobom, które przez znaczną część życia opłacały składki w obu systemach.

Dlatego ponownie domaga się zmian ustawowych.

Czy rolnicy będą mogli otrzymywać wyższe emerytury?

Wprowadzenie emerytur proporcjonalnych mogłoby poprawić sytuację części osób z mieszanym stażem ubezpieczeniowym. Ostateczne skutki finansowe zależałyby jednak od przyjętego sposobu przeliczania składek oraz zasad przyznawania świadczeń.

Istotne byłoby również ustalenie, czy nowe rozwiązania obejmowałyby wyłącznie przyszłych emerytów, czy także osoby, które już pobierają świadczenia.

Na razie nie ma jednak nowych przepisów ani zatwierdzonego mechanizmu dopłacania brakujących składek w KRUS.

Wniosek Krajowej Rady Izb Rolniczych jest postulatem rozpoczęcia prac legislacyjnych, a nie decyzją o zmianie zasad przyznawania emerytur.

Dla rolników, którzy przez lata łączyli pracę w gospodarstwie z zatrudnieniem poza rolnictwem, sprawa ma jednak duże znaczenie. Od sposobu uwzględnienia składek odprowadzanych do obu systemów może bowiem zależeć wysokość ich świadczeń na wiele kolejnych lat.