13. Poznań Design Festiwal: Długowieczność

Starzenie się społeczeństw jest jednym z najważniejszych wyzwań współczesnego świata. Dlatego hasłem tegorocznego Poznań Design Festiwalu jest DŁUGOWIECZNOŚĆ.

NIAiU jest Patronem honorowym festiwalu.

Od 23 do 29 października, podczas kilkudziesięciu wydarzeń — wystaw, warsztatów, dyskusji i wykładów — padną najważniejsze pytania o rolę projektowania w kształtowaniu przyszłości miast i życia społecznego.

Według prognoz Światowej Organizacji Zdrowia do 2050 roku liczba osób w wieku 60+ na świecie sięgnie 2,1 miliarda — dwukrotnie więcej niż w roku 2020. Polska starzeje się szybciej niż większość Europy: już około 20% mieszkańców przekroczyło 65. rok życia, a prognozy ONZ wskazują na dalszy wzrost udziału seniorów w populacji. Dostosowanie przestrzeni miejskich, mieszkalnictwa, usług i technologii do potrzeb osób w różnym wieku to wyzwanie na dekady.

Przez tydzień festiwal będzie przestrzenią rozmowy między projektantami, badaczami, samorządowcami, ekspertami i mieszkańcami. W programie są wystawy, warsztaty dla dzieci, dorosłych i seniorów oraz konferencja POZNAŃ DESIGN TALKS: FUTURES OF LONGEVITY.

Konferencja to okazja do przyjrzenia się dwóm głośnym koncepcjom długowieczności i dostępności. Obie będą punktem wyjścia do dyskusji, a nie gotową receptą.

Niebieskie strefy to regiony świata — Sardynia, Okinawa, grecka Ikaria, kostarykański półwysep Nicoya — którym przypisuje się wyjątkową liczbę mieszkańców, dożywających setki. W popularnym przekazie długowieczność tłumaczy się dietą, aktywnością fizyczną, silnymi więziami w wielopokoleniowych rodzinach i przyjaźniami trwającymi całe życie.

Podczas wydarzenia goście wezmą pod lupę także model miasta 15-minutowego, według którego każdy mieszkaniec powinien mieć w zasięgu kwadransa – pieszo lub rowerem – sześć podstawowych funkcji: mieszkanie, pracę, zaopatrzenie, opiekę zdrowotną, edukację i rekreację. Sprawdzą, co ta koncepcja oznacza na świecie, a co w mieście o polskiej strukturze zabudowy i polskim rozkładzie usług.

Konferencja to w sumie sześć wykładów i panel dyskusyjny. Wśród zaproszonych gości są także Ci zza granicy, którzy reprezentują różne sposoby myślenia o starzeniu się.

Christal Burnette — badaczka z Okinawa Research Center for Longevity Science. Zajmuje się ikigai, czyli czerpaniem euforii z życia pełnego sensu, oraz yakuzen — tradycyjnym japońskim podejściem do żywienia jako formy troski o zdrowie. Wykład: „Sekrety długowieczności na Okinawie”.

Catherine Gall — dyrektorka wykonawcza laboratorium badawczego ETI przy Sorbonie, gdzie powstała koncepcja miasta 15-minutowego. Odpowiada za stronę wdrożeniową: przekładanie modelu akademickiego na współpracę z samorządami, biznesem i sieciami miast. Bliska jest jej nie tylko sama idea tego modelu, ale też stosowanie go w praktyce oraz sprawdzanie, jaka będzie jego kolejna generacja.

Diana Rivera — gastroenterolożka pochodząca z Peru, dziś konsultantka w Galicji, wcześniej lekarka peruwiańskiego systemu publicznego: zarówno w ośrodkach miejskich, jak i w odległej społeczności andyjskiej. Wykład „Starzenie się w Peru — ponad medycyną” przypomni to, o czym w rozmowach o długowieczności zapomina się najczęściej: iż tam, gdzie publiczna opieka długoterminowa jest ograniczona, cały jej ciężar biorą na siebie rodziny.

David Sim — architekt, autor przetłumaczonej na około 25 języków książki Soft City. Kierował projektami od szkockich Highlands po centrum Tokio, od poszukiwania nowych sposobów budowania sklepów IKEA po odbudowę Christchurch po trzęsieniu ziemi w 2011 roku. Pokazuje, jak forma zabudowy decyduje o tym, ile ruchu i kontaktów z sąsiadami mieści się w zwykłym dniu mieszkańca. Nie skupia się na programach zdrowotnych, a na tym, czy da się dojść po pieczywo. Wykład: „Soft City: żyć dłużej, żyć lepiej„.

Program konferencji zamknie panel „Miasto długowieczności – przestrzeń, technologia, wspólnota”. Spotkanie ma być okazją nie tylko do wymiany doświadczeń m.in. na temat roli nowych technologii i sztucznej inteligencji, ale i do wypracowania rekomendacji dla praktyki miejskiej i projektowej.

Srebrna mapa

We współpracy z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza i Centrum Inicjatyw Senioralnych powstanie Lista rekomendacji projektowych dla długowiecznych miast. Na podstawie wiedzy ekspertów z całej Polski oraz siedmiu warsztatów z udziałem projektantów, studentów, seniorek i seniorów oraz mieszkańców Poznania sprawdzimy, co powinno się zmienić w mieście, żeby dobrze żyło się w nim przez kolejne dekady.

Rekomendacje przyjmą formę raportu — praktycznego narzędzia dla projektantów, architektów, urbanistów oraz osób odpowiedzialnych za miejskie polityki i usługi.

Archipelag idei

Podczas siedmiu festiwalowych dni będzie można odwiedzić w sumie siedem wystaw. Wystawa główna w Starym Browarze to czternaście wizji długiego życia. Wśród nich m.in. sztuczne serce, nawiązujące do technologicznego dążenia do nieśmiertelności, ale także kolekcja ubioru inspirowana kintsugi – japońską sztuką naprawy ceramiki, w której ślady pęknięć nie są ukrywane, ale podkreślane jako świadectwo historii i wartości przedmiotu. Projektant podejmuje tym samym temat widzialności starzejącego się ciała. Będzie też zestaw do szydełkowania zaprojektowany jako narzędzie wspierające rehabilitację oraz aktywność osób z ograniczoną sprawnością dłoni. Czy wreszcie – specjalnie zaprojektowane ceramiczne naczynia, ułatwiające chwyt, przenoszenie i spożywanie posiłków, nie stygmatyzując użytkownika medycznym wyglądem.

Zaprzyjaźnić się ze starością

Tegoroczne hasło PDF jest Poznaniowi szczególnie bliskie. Dekadę temu miasto jako drugie w Polsce dołączyło do globalnej sieci Miast i Społeczności Przyjaznych Starzeniu — inicjatywy WHO. Przystępując do niej, stolica Wielkopolski zobowiązała się do systematycznego zwiększania dostępu rosnącej populacji seniorów do opieki zdrowotnej, kultury, edukacji, informacji, budynków i transportu publicznego. Na festiwalu sprawdzimy, jak Poznań i inne polskie miasta radzą sobie z tymi zobowiązaniami i jak tworzą przestrzenie bardziej dostępne i empatyczne.

Poznań Design Festiwal 2026 stanie się przestrzenią wymiany wiedzy i doświadczeń, w której globalne idee spotkają się z lokalnym kontekstem i codziennością miasta. To zaproszenie do wspólnego projektowania przyszłości, w której miasta są gotowe na zmiany demograficzne, a wszystkie pokolenia mogą aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym.

Pełen program jest dostępny na stronie www.poznandesignfestiwal.pl.

Organizatorem Poznań Design Festiwal jest Fundacja Made in Art. Współorganizatorami są Stary Browar oraz Wydział Architektury Politechniki Poznańskiej.