AFX wchodzi do wyścigu perp DEX, Hyperliquid już prowadzi, czym się różni?

Perpetualne kontrakty terminowe są w tej chwili najaktywniejszą kategorią handlową w świecie krypto. Dane DefiLlama pokazują wolumen perp DEX na poziomie 21,9 mld USD w ciągu 24 godzin 3 lipca 2026 roku, z otwartymi pozycjami w protokołach instrumentów pochodnych na poziomie około 15,5 mld USD.

Jednak rynek dominuje i kształtuje Hyperliquid. Giełda prowadzi w sektorze z wolumenem perp z ostatnich 30 dni na poziomie około 250,5 mld USD. Na szczycie nie ma poważnej konkurencji.

Ta różnica pokazuje, dlaczego nowe łańcuchy handlowe przez cały czas wchodzą na rynek. Popyt jest widoczny, ale zwycięzca nie ma jeszcze ochrony za sprawą regulacji, lojalności wobec marki czy głębokich powiązań instytucjonalnych.

AFX to jeden z nowszych pretendentów. To suwerenny łańcuch warstwy 1 zbudowany wokół perpetualnych kontraktów terminowych, z całkowicie on-chain książką zleceń, on-chain dopasowaniem i rozliczaniem, realizacją bez opłat za gaz, medianą opóźnienia 100 ms, uczciwym zamawianiem oraz zabezpieczeniem odpornym na MEV.

Na papierze oferta jest długa. Jednak prawdziwy cel jest prosty: dać traderom szybkość i płynność w stylu Hyperliquid, ale z większą częścią procesu trwania transakcji przesuniętą całkowicie on-chain.

Dzienny wolumen perp AFX i TVL. Źródło: DeFiLlama

Nie chodzi o to, czy AFX ma więcej funkcji niż te platformy. Prawdziwe pytanie brzmi, czy jego projekt rozwiązuje najważniejsze problemy podczas aktywnego handlu: szybkie składanie zleceń, pewne anulowanie, głęboka płynność po stronie market makerów, stabilne likwidacje i przewidywalna realizacja, gdy rynek gwałtownie się porusza.

AFX kontra Hyperliquid i dYdX

AFX jest najbliżej Hyperliquid oraz dYdX, ale to porównanie jest praktyczne, a nie jeden do jednego.

Hyperliquid stanowi punkt odniesienia dla płynności. Udowodnił już, iż dedykowany handlowy L1 przyciąga poważny wolumen perp, otwarte pozycje i zainteresowanie traderów.

AFX opiera się na podobnej tezie wysokowydajnego handlu w dedykowanym łańcuchu, z opóźnieniem mediany 100 ms, realizacją bez gazu, księgą zleceń on-chain i deterministycznym zamawianiem. Musi jednak to udowodnić: zapewnić głębszą płynność, więcej market makerów i dłuższą historię aktywności w okresach zmienności.

dYdX stanowi punkt odniesienia dla architektury. Łańcuch bazuje na Cosmos i używa ksiąg zleceń w pamięci operacyjnej, aby utrzymać szybki handel, a bloki synchronizują stan końcowy.

AFX przesuwa większą część procesu handlowego na chain, w tym składanie zleceń, ich dopasowanie i rozliczenie. Daje to traderom więcej widocznych danych realizacyjnych, ale jednocześnie podnosi poprzeczkę wydajności.

Traderzy perp natychmiast karzą za wolne anulacje, opóźnione dopasowania i słabe systemy likwidacyjne.

AFX kontra Lighter, Drift i Aevo

Lighter, Drift i Aevo dobrze pokazują, jak zróżnicowane stały się perp DEX-y:

• Lighter kładzie nacisk na weryfikację ZK przy dopasowaniu i likwidacjach;
• Drift wykorzystuje natywną dla Solana realizację w hybrydowym systemie łączącym AMM i centralną książkę zleceń;
• Aevo korzysta z EVM i optymistycznych rollupów do handlu pochodnymi.

AFX wyróżnia się wertykalną kontrolą. Używa handlowego L1 i dąży do skoordynowania konsensusu, księgi zleceń, rozliczeń, depozytu zabezpieczającego, likwidacji, API i UX tradera w jednym dedykowanym systemie.

To też miejsce, w którym wchodzi temat agentów AI. AFX oferuje portfele agentów, które mogą składać, anulować i modyfikować zlecenia, aktualizować dźwignię, tryb depozytu zabezpieczającego i odbierać prywatne dane przez WebSocket.

Co więcej, użytkownicy mogą ograniczać uprawnienia agentów do wypłat, transferów, autoryzacji agentów, cofania i obsługi sejfów.

Projektowanie ryzyka podczas stresu rynkowego

Jakość perp DEX staje się widoczna w okresach zmienności. Projekt mark price, mechanika likwidacji i rezerwy płynności decydują, czy traderzy mają do czynienia z uporządkowaną realizacją, czy z ryzykowną socjalizacją strat. Silna platforma potrzebuje kontroli ryzyka zdolnych wytrzymać szybkie ruchy cen, płytkość płynności i nagłe odwijanie dźwigni.

AFX podkreśla kilka zabezpieczeń: odporną na manipulacje wycenę opartą na własnych danych z orderbooka i zewnętrznych giełd, stopniowe likwidacje, płynność zapasową dzięki własnemu vault oraz limitowany otwarty wolumen dla wszystkich rynku.

Warto też wspomnieć o bezpieczeństwie. Publiczne repozytorium audytów Zellic zawiera audyt AFX Bridge z maja 2026 dla EVM, co potwierdza udział trzeciej strony audytującej zakres mostu.

Słowo o motywacjach i zgodności interesów traderów

DEX-y perpetualne często konkurują poprzez punkty, rabaty, progi opłat, nagrody dla market makerów, zwroty z vault oraz dzielenie przychodów. Te narzędzia napędzają przepływ zleceń, przyciągają market makerów i nagradzają aktywnych traderów, ale długoterminową wartość przynosi tylko trwała płynność, gdy premie już znikną.

Program VIP AFX to świetny przykład — traderzy z dużym obrotem mogą korzystać z niższych opłat i udziału we wpływach platformy. 30% do 50% przychodów z protokołu trafia do odpowiednich poziomów użytkowników.

Ważne, iż dzielenie przychodów przez AFX może przyciągnąć profesjonalnych traderów, ale jego trwałość zależy od jakości wykonania, spreadów, otwartego wolumenu, lojalności traderów oraz innych czynników.

Tokenomia AFX i dystrybucja społecznościowa

Tokenomia AFX wzmacnia jego pozycję dla aktywnych traderów. Model najpierw stawia na społeczność, przydzielając 73% z 1 mld tokenów na dystrybucję początkową, zachęty protokołu, rdzeń społeczności i rozwój ekosystemu.

Największą pulą są zachęty protokołu — 30%. Oznacza to, iż model tokena premiuje ciągłą aktywność tradingową, udział w płynności i staking nodów, a nie tylko wczesny dostęp.

Początkowa dystrybucja obejmuje 27% podaży i jest w pełni odblokowana podczas TGE, co daje realny obrót od pierwszego dnia, zamiast skupienia płynności wokół opóźnionych odblokowań.

Jak AFX obiecuje dystrybuować swoje przychody. Źródło: Medium

AFX nie przewiduje alokacji dla VC ani rund prywatnych, dzięki czemu model tokena faworyzuje aktywną partycypację użytkowników, a nie inwestorów prywatnych. Kluczowi współtwórcy otrzymują 19% podaży, ale bez odblokowania przy TGE, z rocznym cliffem i 36-miesięcznym linear vestingiem. Powiązuje to motywacje deweloperów z długoterminowym rozwojem protokołu, a nie natychmiastową płynnością.

Alokacja na treasury wynosi 8% i służy zgodności, infrastrukturze oraz rezerwom ryzyka — pod kontrolą governance oraz fundacji. Punkty łączą bieżącą aktywność użytkowników z przyszłą dystrybucją tokenów. Stała pula 10 mln punktów rozłożona jest na trzy sezony, a konwersja nastąpi przy TGE.

Dla kogo naprawdę stworzono AFX

AFX najbardziej pasuje traderom, którzy cenią kontrolę egzekucji, a nie tylko prostą dźwignię.

• Aktywni traderzy perpetuali, którzy potrzebują orderbooka, szybkiej realizacji zleceń i większej kontroli nad wejściami, wyjściami i anulacjami.
• Market makerzy i traderzy z dużym wolumenem, którzy oczekują niskich opłat, dostępu do API, przewidywalnej kolejności zleceń oraz przejrzystej technologii dla monitorowania jakości wykonania.
• Traderzy on-chain, którzy wolą publiczne rozliczenia, przejrzysty order flow i stack tradingowy z większością procesów wykonywanych na blockchainie.
• Twórcy strategii automatycznych, którzy szukają portfeli agentów, prywatnych danych WebSocket oraz uprawnień dla botów lub systemów handlu wspomaganych przez AI.
• Traderzy szukający czegoś poza parami krypto — chcą ekspozycji na akcje, indeksy, metale czy surowce na platformie natywnej dla krypto.

AFX nie nadaje się dla okazjonalnych użytkowników, pasywnych inwestorów DeFi ani dla tych, którzy szukają prostych produktów z dźwignią o minimalnej konfiguracji. Nie będzie też pierwszym wyborem dla osób stawiających na największą płynność, najdłuższą historię działalności lub najbardziej sprawdzoną odporność platformy.

Dla tych traderów Hyperliquid, dYdX lub GMX wciąż mogą wyglądać bezpieczniej, dopóki AFX nie udowodni swojej płynności, niezawodności i mechanizmów likwidacyjnych podczas zmiennych rynków.

Kluczową kwestią jest dowód. AFX generuje pierwsze wolumeny, ma jasną wizję techniczną i funkcje dla aktywnych traderów, ale najsilniejsze giełdy perpetual ocenia się przez dłuższy czas. Głębokość płynności, stabilność w zmienności, sposób likwidacji, niezależne audyty i retencja traderów będą ważniejsze niż statystyki z debiutu.

BeInCrypto Polska - AFX wchodzi do wyścigu perp DEX, Hyperliquid już prowadzi, czym się różni?