15 godzin temu
26 sierpnia 2026 r. Jerzy Krajewski, redaktor naczelny portalu przedsiębiorców „EuropejskaFirma.PL” z zaskoczeniem odkrył, iż w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r., akcentującej rozwój policentryczny, jej autorzy nie wspominają banków spółdzielczych. Publicznie na portalu X, Facebooku i w tej publikacji przedstawił więc postulat, by banki spółdzielcze zostały uwzględnione w SRP2035.
Banki spółdzielcze powinny być wyraźnie uwzględnione w SRP2035 i mieć istotną rolę w jej realizacji, zwłaszcza w obszarach lokalnych, wiejskich, rolnictwa, MŚP, mikrofirm i samorządów.
SRP2035 to średniookresowa strategia rozwoju kraju, której przewodnim motywem jest równowaga między konkurencyjnością gospodarki, spójnością społeczną i terytorialną oraz bezpieczeństwem (w tym odpornością i bezpieczeństwem żywnościowym). Kładzie nacisk na policentryczny model rozwoju – nie tylko metropolie, ale także małe i średnie miasta oraz obszary wiejskie – oraz na wsparcie lokalnych społeczności, samorządów i zrównoważonego rozwoju terytorialnego. Banki spółdzielcze idealnie wpisują się w te cele. To instytucje lokalne, działające blisko klientów, z modelem spółdzielczym (własność członkowska, orientacja na społeczności, a nie wyłącznie maksymalizację zysku dla zewnętrznych akcjonariuszy). Finansują to, czego duże banki komercyjne często unikają lub traktują marginalnie.
Mają dominującą pozycję w kredytach dla rolnictwa (60–65 proc.), znaczący udział w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego (JST – depozyty i kredyty) oraz mikrofirm i MŚP. Wspierają lokalne inwestycje, rolnictwo i przetwórstwo – obszary bezpośrednio powiązane z bezpieczeństwem żywnościowym, spójnością terytorialną i rozwojem obszarów wiejskich w SRP2035.
Sektor zbudował fundusze własne i współczynniki kapitałowe (wysokie poziomy TCR/Tier I), ma dobrą płynność i konserwatywną politykę ryzyka opartą na wiedzy lokalnej. To daje przestrzeń do zwiększenia akcji kredytowej na projekty lokalne, transformacyjne (np. energetyka w rolnictwie, infrastruktura) czy wspierające samorządy.
Dopasowanie do priorytetów strategii rozwoju policentrycznego
SRP2035 akcentuje rozwój policentryczny, wsparcie obszarów wymagających większego włączenia, bezpieczeństwo żywnościowe, jakość życia poza metropoliami oraz współpracę z samorządami. Banki spółdzielcze są naturalnym kanałem dystrybucji środków (kredyty, gwarancje, instrumenty preferencyjne) i partnerem w realizacji tych celów „na dole”. Pomagają też w łagodzeniu nierówności terytorialnych.
Bez ich aktywnego włączenia (np. poprzez jasne wskazanie roli w finansowaniu lokalnym, programach dla rolnictwa/JST/MŚP, instrumentach gwarancyjnych czy współpracy z BGK/PFR/ARiMR) realizacja części celów spójności i policentryczności byłaby trudniejsza – duża część gospodarki lokalnej i wiejskiej opiera się właśnie na nich.
Większe szanse na realne wdrożenie policentrycznego modelu
W dokumentach publicznych i dyskusjach wokół SRP2035 banki spółdzielcze nie dominują jako osobny temat (strategia jest szeroka i horyzontalna), ale ich rola wynika naturalnie z diagnozy i celów.
Wyraźniejsze uwzględnienie wzmocniłoby spójność między poziomem krajowym a lokalnym i zwiększyło szanse na realne wdrożenie policentrycznego modelu.
Banki spółdzielcze powinny być dołączone z istotną, praktyczną rolą, bo bez nich trudniej osiągnąć spójność terytorialną, wsparcie rolnictwa i samorządów oraz zrównoważony rozwój poza największymi ośrodkami. To nie ideologia, ale pragmatyczne wykorzystanie istniejącego, sprawdzonego kanału lokalnego finansowania.
Propozycja zapisu do SRP2035
Do części o finansowaniu rozwoju terytorialnego, policentryczności, bezpieczeństwie żywnościowym SRP2035 można dodać następujący fragment:
Banki spółdzielcze jako najważniejszy kanał finansowania lokalnego i rolnictwa
Banki spółdzielcze (488 podmiotów, ponad 3 050 placówek, z których zdecydowana większość działa poza największymi metropoliami) stanowią naturalny instrument realizacji celów policentrycznego rozwoju i bezpieczeństwa żywnościowego.
Sektor udziela 60–65 proc. kredytów na działalność rolniczą, odpowiada za 14 proc. kredytów dla jednostek samorządu terytorialnego oraz trzyma 27 proc. depozytów JST. W segmencie mikroprzedsiębiorstw udział wynosi 18 proc., w MŚP — 7 proc.
W związku z tym Strategia:
Wskazuje banki spółdzielcze i zrzeszające oraz systemy ochrony instytucjonalnej (IPS) jako preferowanych partnerów dystrybucji instrumentów zwrotnych (gwarancje BGK, kredyty z dopłatami ARiMR, instrumenty zielone i transformacyjne) na obszarach wiejskich, w miastach średnich oraz w 84 miastach objętych „parasolem inwestycyjnym”.
Zobowiązuje instytucje rozwoju (BGK, PFR, ARiMR) do utrzymania i rozwijania dedykowanych linii dla banków spółdzielczych, z zasadą proporcjonalności regulacyjnej (SNCI) oraz uproszczonym dostępem do programów gwarancyjnych.
Uwzględnia banki spółdzielcze w monitoringu realizacji celów spójności terytorialnej i bezpieczeństwa żywnościowego (wskaźniki: udział w kredytach rolnych, kredyty dla JST, dostępność placówek poza metropoliami).
Bez aktywnego wykorzystania tego kanału realizacja celów policentryczności i wsparcia lokalnej gospodarki będzie istotnie utrudniona — banki komercyjne nie zastąpią lokalnej wiedzy, gęstości sieci i misji spółdzielczej.
Autor: Jerzy Krajewski
The post Banki spółdzielcze powinny być ważne w Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. appeared first on Europejska Firma.
