Bessent rusza na ratunek rynkowi obligacji. Dolar mocno traci, a Fed dostaje nowy problem

Amerykański resort finansów co najmniej podwoi skalę odkupu długoterminowych obligacji skarbowych. Decyzja natychmiast obniżyła rentowności i osłabiła dolara, ale jej długofalowe skutki nie muszą być korzystne. Ekonomiści ostrzegają, iż działania Scotta Bessenta mogą poluzować warunki finansowe, podtrzymać inflację i dostarczyć argumentów zwolennikom podwyżek stóp procentowych w Rezerwie Federalnej.

Departament Skarbu USA ogłosił, iż od 9 września zwiększy maksymalną wartość pojedynczej operacji odkupu nominalnych obligacji o terminach zapadalności od 10 do 30 lat. Dotychczasowy limit wynosił 2 mld dolarów, a po zmianie będzie to co najmniej 4 mld dolarów. Rozszerzony program ma obowiązywać do 4 listopada, kiedy resort przedstawi kolejne kwartalne plany finansowania.

Oficjalnie nie jest to interwencja mająca wyznaczyć konkretny poziom rentowności. Departament Skarbu tłumaczy decyzję potrzebą poprawy płynności w segmentach obejmujących starsze, rzadziej handlowane serie obligacji. Resort podkreśla, iż podczas dotychczasowych operacji otrzymywał od inwestorów dużą liczbę ofert sprzedaży wysokiej jakości papierów.

Rynek odczytał jednak komunikat szerzej – jako sygnał, iż administracja Donalda Trumpa jest zaniepokojona gwałtownym wzrostem kosztów finansowania. Jeszcze 18 sierpnia rentowność 30-letnich obligacji przekraczała 5,3 proc., osiągając poziom niewidziany od 2007 r. Wysokie rentowności przekładają się na droższe kredyty dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, w tym na oprocentowanie 30-letnich kredytów hipotecznych utrzymujące się w pobliżu 6,7 proc.

Rentowności w dół, dolar na trzymiesięcznym minimum

Reakcja rynku była natychmiastowa. Rentowność amerykańskich obligacji 30-letnich spadła w trakcie środowej sesji o około 10 punktów bazowych, chwilowo do 5,18 proc. W przypadku papierów dziesięcioletnich zniżka sięgnęła około 5 punktów bazowych, do ok. 4,66 proc.

Jeszcze mocniej zareagował rynek walutowy. Indeks dolara obniżył się o około 0,8 proc., do 98,8 pkt, a kurs euro wzrósł w okolice 1,167 dolara – najwyżej od połowy maja. Spadek rentowności i słabszy dolar poprawiły jednocześnie nastroje na Wall Street. S&P 500, Dow Jones i Nasdaq zakończyły sesję zwyżkami rzędu 0,2 proc.

Skala samych zakupów pozostaje niewielka w porównaniu z amerykańskim rynkiem długu, którego wartość liczona jest w dziesiątkach bilionów dolarów. Najważniejszy okazał się więc nie bezpośredni popyt generowany przez Departament Skarbu, ale sygnał, iż administracja jest gotowa aktywnie reagować na niepożądany wzrost rentowności.

To nie jest luzowanie ilościowe

Programu nie należy utożsamiać z klasycznym luzowaniem ilościowym prowadzonym przez bank centralny. Fed może kreować rezerwy i za nie kupować obligacje. Departament Skarbu nie ma takiej możliwości – odkup starszych papierów musi sfinansować z własnych środków lub emisją nowego długu.

Jeżeli długoterminowe obligacje będą zastępowane krótkoterminowymi bonami skarbowymi, zmieni się jednak struktura zadłużenia państwa. Z rynku zniknie część ryzyka długoterminowej stopy procentowej, co może obniżać premię terminową i łagodzić warunki finansowe. Z tego powodu ekonomiści i stratedzy porównują decyzję Bessenta do ograniczonej wersji amerykańskiej „Operation Twist”, podczas której Fed kupował długoterminowe papiery i zmniejszał zaangażowanie w krótsze zapadalności.

Nie oznacza to formalnej kontroli rentowności, ale pokazuje, iż rząd zaczyna wykorzystywać strukturę finansowania długu do wpływania na jego koszt.

Łatwiejsze warunki mogą oznaczać wyższe stopy

Paradoks polega na tym, iż sukces Bessenta może utrudnić zadanie Rezerwie Federalnej. Spadek długoterminowych rentowności, wzrost cen akcji i osłabienie dolara oznaczają poluzowanie warunków finansowych. Słabsza waluta dodatkowo zwiększa koszt importu, a tym samym może podtrzymywać presję inflacyjną.

Opublikowany w środę protokół z lipcowego posiedzenia FOMC pokazał, iż w Fed istnieje wyraźna grupa zwolenników ostrzejszej polityki. Trzech członków komitetu głosowało za podwyżką stóp o 25 punktów bazowych, a „wielu” uczestników uznało, iż dalsze zacieśnienie będzie konieczne, jeżeli inflacja nie zacznie wyraźnie spadać. Obecny przedział stopy funduszy federalnych wynosi 3,50-3,75 proc.

Od posiedzenia napłynęły wprawdzie słabsze dane. W lipcu liczba miejsc pracy poza rolnictwem zmniejszyła się o 23 tys., sprzedaż detaliczna spadła o 0,6 proc. w ujęciu miesięcznym, a inflacja bazowa CPI obniżyła się do 2,5 proc. rok do roku. Rynek zaczął więc przypisywać scenariuszowi utrzymania stóp we wrześniu prawdopodobieństwo bliskie 70 proc.

Rozszerzenie odkupu obligacji tworzy jednak nowy czynnik ryzyka. jeżeli Fed uzna, iż Departament Skarbu zbyt mocno łagodzi warunki finansowe, jastrzębia część komitetu może argumentować, iż efekt ten powinien zostać skompensowany wyższymi stopami.

Ulga może być krótkotrwała

Decyzja Bessenta przyniosła rynkom natychmiastowe uspokojenie, ale nie usuwa przyczyn wcześniejszej wyprzedaży obligacji. Inwestorzy przez cały czas muszą uwzględniać wysoki deficyt budżetowy, dużą podaż nowego długu, inflację przekraczającą cel Fed oraz ryzyko związane z sytuacją na Bliskim Wschodzie i cenami energii.

W krótkim terminie Departament Skarbu pokazał, iż dysponuje narzędziami pozwalającymi ograniczyć napięcia na długim końcu krzywej. W dłuższym terminie podobne działania mogą jednak podważać wiarygodność rynku obligacji jako niezależnego źródła informacji o cenie pieniądza. Mogą także zwiększyć wrażliwość finansów publicznych na przyszłe podwyżki krótkoterminowych stóp.

Najważniejszym wydarzeniem dla rynku będzie teraz wystąpienie przewodniczącego Fed Kevina Warsha podczas sympozjum w Jackson Hole. Inwestorzy będą szukać odpowiedzi, czy bank centralny uznaje operację Bessenta jedynie za techniczne wsparcie płynności, czy za realne poluzowanie warunków finansowych, które trzeba będzie uwzględnić przy wrześniowej decyzji o stopach.

Źródła: Departament Skarbu USA, Rezerwa Federalna, Reuters