1 godzina temu
Kolejny miliarder z branży technologicznej opisuje przyszłość, w której praca staje się kwestią wyboru. Tym razem Jeff Bezos. W wywiadzie dla Fox News stwierdził, iż sztuczna inteligencja tak podniesie produktywność, iż część ludzi utrzyma rodzinę, pracując trzy dni w tygodniu. W wielu domach wystarczy też jedna pensja zamiast dwóch. Według Bezosa skutkiem nie będzie masowe bezrobocie, tylko niedobór pracowników.
Co Bezos dokładnie powiedział i jak jego słowa mają się do danych z amerykańskiego rynku pracy?
Co dokładnie powiedział Bezos
Wywiad nagrano w fabryce Blue Origin na przylądku Canaveral. Bret Baier wyemitował go w środę 7 października w programie „Special Report”, przy okazji 30-lecia Fox News Channel. Rozmowa dotyczyła głównie wyścigu z Chinami o powrót na Księżyc, harmonogramu startów rakiety New Glenn i centrów danych na orbicie. Kwestia pracy pojawiła się przy okazji pytań o AI.
Bezos powiedział:
Niektórzy ludzie zdecydują: wiesz co, mogę utrzymać rodzinę, pracując trzy dni w tygodniu. Właśnie to oznacza produktywność w gospodarce.
Mówił też o gospodarstwach domowych z dwiema pensjami:
Nie będzie potrzeby, by w domu pracowały dwie osoby. jeżeli ktoś chce, w porządku. jeżeli nie, jedna z osób może zrezygnować. Zatrudnianie ludzi stanie się wręcz trudne, bo dzięki produktywności, jeżeli ktoś nie będzie chciał pracować na dwóch etatach, nie będzie musiał.
Bezos przyznał, iż wielu „mądrych ludzi” przewiduje utratę miejsc pracy przez AI, i dodał, iż po prostu się z nimi nie zgadza. Ocenił, iż AI może przynieść dwucyfrowe wzrosty produktywności w całej gospodarce. Jak zauważył Forbes, nie wyjaśnił, jak konkretnie miałoby do tego dojść. To raczej deklaracja wiary niż prognoza oparta na modelu.
Wypowiedź jest też ostrożniejsza, niż sugerują nagłówki. Bezos nie mówił, iż wszyscy będą pracować trzy dni w tygodniu. Twierdził, iż wyższa produktywność pozwoli części ludzi wybrać krótszy tydzień pracy bez utraty poziomu życia. Uważna lektura pokazuje, iż opisuje możliwość, a nie mechanizm, który zadziała sam.
Pytanie o 30 tysięcy zwolnień
Najciekawszy moment rozmowy nastąpił, gdy Baier przypomniał Bezosowi, iż Amazon od końca ubiegłego roku zlikwidował około 30 tys. stanowisk w biurach. To nie jest zarzut z sieci, tylko fakty. W październiku 2025 roku firma ogłosiła zwolnienie 14 tys. pracowników biurowych, a 28 stycznia 2026 roku potwierdziła kolejne 16 tys., kończąc w ten sposób zapowiedzianą wcześniej restrukturyzację. Prezes Amazona Andy Jassy już w połowie 2025 roku pisał do pracowników, iż wdrażanie generatywnej AI w najbliższych latach zmniejszy liczbę etatów w biurach firmy.
Bezos odpowiedział, iż Amazon jest w „bardzo szczególnej sytuacji”, bo w czasie pandemii mocno zwiększył zatrudnienie i teraz to koryguje. Takie wyjaśnienie jest możliwe, ale trudno pogodzić je z przekazem samego zarządu Amazona. Jassy otwarcie łączył mniejsze zatrudnienie z AI, a Bezos jako założyciel opowiada o niedoborze rąk do pracy.
Kontekst jest istotny także z innego powodu. Amazon wyda w tym roku ponad 200 mld USD na inwestycje, głównie w centra danych. Bezos jest współzałożycielem i współprezesem Project Prometheus, startupu, który ma zbudować „sztucznego inżyniera ogólnego”, oraz właścicielem Blue Origin, które chce wynosić centra danych na orbitę. Na przyjęciu AI przez gospodarkę zarabia więc bezpośrednio, a optymistyczna wizja zmniejsza społeczny i polityczny opór wobec tej technologii.
Bańka, która „nie szkodzi”
W wywiadzie powrócił też temat, który Bezos poruszał już wcześniej: czy AI to bańka spekulacyjna. Bezos odpowiedział, iż to „bardzo trudno wiedzieć”, ale sama technologia jest prawdziwa. Powtórzył też swoją ulubioną tezę o „bańkach przemysłowych”:
Spekulanci mogą stracić pieniądze, bo inwestują we wszystkie te rzeczy. Ale wynalazki nie znikają, gdy bańka pęka.
Jako przykłady podał leki z czasów boomu biotechnologicznego i światłowody położone w okresie bańki internetowej. Dodał, iż dla inwestorów to sytuacja „podchwytliwa”, bo w czasie boomu finansowane są wszystkie pomysły, dobre i złe, a odróżnienie jednych od drugich jest bardzo trudne.
To ważna uwaga, choć w mediach społecznościowych przeszła niezauważona. Najbogatsi ludzie z branży przyznają, iż część kapitału, który dziś płynie do AI, przepadnie. Z punktu widzenia gospodarki może to nie mieć znaczenia, ale dla akcjonariuszy konkretnych spółek ma ogromne.
Wizja kontra dane z rynku pracy
Teza Bezosa opiera się na dwóch założeniach: iż AI wyraźnie podniesie produktywność i iż jej owoce trafią do pracowników w postaci wyższych płac albo krótszego czasu pracy. Pierwsze założenie można częściowo sprawdzić na danych, drugie na razie się nie potwierdza.
W drugim kwartale 2026 roku wydajność pracy w amerykańskim sektorze pozarolniczym wzrosła według Bureau of Labor Statistics o 2,2 proc. rok do roku. To solidny wynik, wyższy niż średnia z poprzedniej dekady. W tej samej tabeli jest jednak druga liczba: realne wynagrodzenie godzinowe w sektorze pozarolniczym spadło o 0,1 proc. Wydajność rośnie, ale płace po uwzględnieniu inflacji stoją w miejscu.
Na samym rynku pracy na razie też nie widać rewolucji, ani w wersji Bezosa, ani w czarnym scenariuszu masowego bezrobocia. We wrześniu amerykańska gospodarka stworzyła tylko 29 tys. miejsc pracy, a stopa bezrobocia wzrosła do 4,2 proc. Rynek pracy schładza się, ale niedoboru pracowników nie widać.
Ekonomiści z Budget Lab na Uniwersytecie Yale przeanalizowali dane, porównując zawody najbardziej narażone na AI z pozostałymi. Doszli do wniosku, iż AI „prawdopodobnie nie jest (jeszcze)” przyczyną słabszego rynku pracy. Wpływ na zatrudnienie i płace realne w tych zawodach jest bliski zeru i nieistotny statystycznie. Autorzy zaznaczają jednak, iż AI najpewniej w końcu zmieni rynek pracy, tylko jeszcze nie widać tego w danych. Podobnie wypadają analizy Fed, o których pisaliśmy w tekście o tym, czy AI już uderza w zatrudnienie.
Na razie żaden z dwóch scenariuszy, którymi przerzucają się miliarderzy i krytycy AI, nie ma potwierdzenia w danych.
Keynes obiecywał 15 godzin tygodniowo
Obietnica, iż postęp technologiczny skróci czas pracy, ma prawie sto lat. W 1930 roku John Maynard Keynes przewidywał w eseju „Ekonomiczne możliwości naszych wnuków”, iż do 2030 roku wydajność wzrośnie tak bardzo, iż wystarczy 15 godzin pracy tygodniowo. Co do wydajności miał w dużej mierze rację, bo gospodarki państw rozwiniętych są dziś wielokrotnie bogatsze niż w jego czasach. Pomylił się co do tego, jak ludzie wykorzystają to bogactwo. Zamiast więcej czasu wolnego wybrali więcej konsumpcji, większe domy i nowe potrzeby. Tydzień pracy wyraźnie się skrócił w pierwszej połowie XX wieku, a potem przestał się skracać.
Ta historia pokazuje słaby punkt rozumowania Bezosa. Sama wyższa produktywność nie skraca czasu pracy. Decyduje to, kto zatrzyma zyski z niej: pracownicy, akcjonariusze czy klienci w postaci niższych cen. Trzydniowy tydzień pracy wymagałby, żeby pracownik mógł zarobić to samo w krótszym czasie. Na to dziś się nie zanosi, skoro płace realne w USA nie rosną mimo wzrostu wydajności.
Jest też kwestia kosztów życia, którą Bezos w tym samym wywiadzie sam poruszył. Pytany o rosnące poparcie dla socjalizmu przyznał, iż „nie można udawać, iż nie ma problemów”, i wskazał koszty mieszkań, przez które młodym ludziom trudno mieszkać blisko pracy. Trudno zrezygnować z drugiej pensji, jeżeli kredyt hipoteczny pochłania jedną z nich.
Licytacja miliarderów
Bezos nie jest pierwszy. Według zestawienia „Fortune” prezes Nvidii Jensen Huang mówił o czterodniowym tygodniu pracy, szef JPMorgan Jamie Dimon o trzech i pół dnia, a Bill Gates o dwóch dniach. Najdalej idzie Elon Musk, który na spotkaniu szefów firm technologicznych w Białym Domu pod koniec września mówił o „erze dobrobytu” i „powszechnym wysokim dochodzie” zamiast dochodu podstawowego. Według niego za 10-20 lat praca stanie się opcjonalna.
Wszystkie te prognozy mają wspólne cechy. Nie podają konkretnego mechanizmu ani harmonogramu i nie mówią, jak zyski z AI miałyby trafić do pracowników. Formułują je ludzie, którzy na rozwoju AI zarabiają najwięcej. Nie oznacza to, iż się mylą, ale warto brać to pod uwagę. Szerzej opisywaliśmy ten spór w analizie, czy AI zabierze nam wszystkim pracę.
Krótszy tydzień pracy już testowany, ale nie dzięki AI
Krótszy czas pracy przestaje być tylko wizją. W Polsce od stycznia 2026 roku trwa rządowy pilotaż „Skrócony czas pracy – to się dzieje!”, prowadzony przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Spośród niemal 2 tys. zgłoszeń wybrano 90 pracodawców, wśród nich firmy, urzędy i samorządy, którzy zatrudniają łącznie ponad 5 tys. osób. Testują różne modele, od czterodniowego tygodnia po krótszy dzień pracy, a w drugim półroczu wymiar godzin zmniejszono o 20 proc.
Wstępne wnioski, opisywane przez „Dziennik Gazetę Prawną”, są „ostrożnie optymistyczne”. Pracownicy rzadziej chorują i lepiej godzą pracę z życiem prywatnym. Problemy pojawiły się w instytucjach kultury, administracji, placówkach całodobowych i zespołach, którym nie zmniejszono zakresu obowiązków. Tam krótszy czas pracy oznacza po prostu szybsze tempo i więcej stresu.
Ten eksperyment różni się od wizji Bezosa w jednym ważnym punkcie. Krótszy czas pracy jest w nim decyzją polityczną i organizacyjną, finansowaną z publicznych pieniędzy, a nie samoczynnym skutkiem nowej technologii. Pokazuje, iż krótszy tydzień pracy jest możliwy, ale trzeba go świadomie wprowadzić.
Wizja bez mechanizmu
Bezos ma rację w jednym: technologia, która znacząco podnosi produktywność, teoretycznie pozwala pracować mniej przy tym samym poziomie życia. Tak było z elektryfikacją, mechanizacją rolnictwa i komputerami. Historia pokazuje jednak, iż dzieje się to tylko wtedy, gdy zyski z produktywności trafiają do pracowników, a o tym decydują siła negocjacyjna, regulacje i polityka, a nie sama technologia.
Na razie dane z USA pokazują rosnącą wydajność, stojące płace realne i schładzający się rynek pracy, na którym AI nie ma jeszcze mierzalnego wpływu. Wizja Bezosa może się kiedyś spełnić, ale dziś jest bliżej deklaracji niż prognozy. Dla inwestorów ważniejsza od trzydniowego tygodnia pracy może być inna uwaga z tego wywiadu: iż w czasie boomu na AI finansowane są wszystkie pomysły, a straty poniosą ci, którzy postawią na niewłaściwe.
