Biuletyn MARS: Wiosenne zawirowania pogodowe w Europie. Unijne prognozy plonów w dół

Zdjęcie: RC MARS Bulletin, maj 2026 r.

Biuletyn MARS, opublikowany przez Wspólne Centrum Badawcze (JRC) Komisji Europejskiej, bazuje na szczegółowej analizie sytuacji na polach uprawnych do 9 maja 2026 roku. Raport przynosi wyczekiwane podsumowanie kondycji upraw na Starym Kontynencie. Choć ogólne perspektywy dla europejskiego rolnictwa pozostają umiarkowanie sprzyjające, to skrajne zjawiska pogodowe, z jakimi mierzyliśmy się na przełomie kwietnia i maja, zmusiły unijnych analityków do zweryfikowania wcześniejszego optymizmu i obniżenia prognoz przeciętnej wydajności.

Pogoda w Europie: Kwiecień pełen skrajności i majowy ratunek

Analizowany okres od 1 kwietnia do 9 maja zapisał się w Europie wyjątkowo dynamicznie. Podczas gdy zachód oraz południowe regiony kontynentu zmagały się z temperaturami lokalnie przekraczającymi normę choćby o 4°C, w Europie Środkowej, Wschodniej oraz Południowo-Wschodniej odnotowano fale arktycznego chłodu.

Kluczowym problemem dla dużej części kontynentu okazał się stres wodny. W pasie ciągnącym się przez całą Europę Środkową i Północną, sumy opadów w kwietniu spadły poniżej 30 mm, co stanowiło zaledwie połowę lub mniej normy wieloletniej. Przełożyło się to na gwałtowny spadek wilgotności gleby i wyhamowanie budowania biomasy przez rośliny ozime. Sytuację w wielu tych regionach zaczęły stabilizować dopiero opady deszczu na początku maja, które częściowo odbudowały rezerwy wilgoci w glebie.

Drugim groźnym zjawiskiem były późne przymrozki pod koniec kwietnia i na początku maja. Spadki temperatur przy gruncie do -5°C (a lokalnie choćby do -10°C) dotknęły uprawy w ich najbardziej wrażliwych fazach rozwojowych – ucierpiał zwłaszcza kwitnący rzepak w Polsce, Czechach i na Litwie.

Z kolei w Europie Południowo-Wschodniej i Turcji problemem był nadmiar wilgoci i niskie temperatury, które opóźniły siewy kukurydzy oraz słonecznika.

Co zawiera majowy Biuletyn MARS? Prognozy plonów dla UE (t/ha)

Biorąc pod uwagę stan upraw monitorowany do 9 maja 2026 roku, średnie prognozy plonów dla większości kluczowych gatunków w UE zostały zrewidowane w dół w porównaniu do szacunków kwietniowych. Analitycy uspokajają jednak, iż pomimo rocznych spadków, unijna średnia wciąż utrzymuje się na bezpiecznym poziomie zbliżonym do średniej z ostatnich 5 lat lub nieznacznie powyżej niej.

Główne pozycje unijnych upraw

• Pszenica miękka (Soft wheat): Średni plon w UE szacowany jest w tej chwili na 6,01 t/ha. To spadek o 1% w porównaniu do prognozy z ubiegłego miesiąca (6,05 t/ha) oraz o 5% w odniesieniu do ubiegłorocznych zbiorów. Wynik ten pozostaje jednak o 2% wyższy od średniej 5-letniej.
• Jęczmień ogółem (Total barley): Przeciętna wydajność ma wynieść 5,06 t/ha (spadek o 2% m/m). W porównaniu do wysokich plonów z ubiegłego roku (5,61 t/ha) prognoza ta jest niższa o 10%, ale wciąż plasuje się 1% powyżej średniej wieloletniej.
  • Jęczmień ozimy szacowany jest na 5,13 t/ha (korekta z 5,23 t/ha w kwietniu).
  • Jęczmień jary oceniany jest na 4,91 t/ha (wobec 4,96 t/ha przed miesiącem).
• Rzepak (Rapeseed): Średnie unijne plony rzepaku obniżono do poziomu 3,19 t/ha (w kwietniu spodziewano się 3,25 t/ha). Jest to wynik o 5% słabszy niż w zeszłym roku i pokrywający się idealnie ze średnią pięcioletnią (0%).
• Kukurydza na ziarno (Grain maize): Na tym etapie sezonu prognozy opierają się głównie na trendzie historycznym. Po lekkiej korekcie średni plon w UE wynosi 7,30 t/ha (wobec 7,33 t/ha w kwietniu), co jest wynikiem o 3% wyższym od średniej 5-letniej.

Szczegółowe zestawienie upraw – TABELA

Podsumowanie

Majowy raport jasno pokazuje, iż trudne warunki pogodowe zredukowały oczekiwania wobec tegorocznych zbiorów zbóż i rzepaku w Europie. Choć o powtórce ubiegłorocznych rekordów w skali całej UE nie ma mowy, dzięki majowej zmianie aury i nadejściu deszczów bilans unijny nie wykazuje cech głębokiego kryzysu.

Źródło: KE