Borelioza pod kontrolą? Sprawdzamy, kiedy zapowiadana szczepionka na boreliozę trafi do aptek

Zdjęcie: Szczepionka na boreliozę

Kiedy zapowiadana szczepionka na boreliozę trafi do aptek? Praca w rolnictwie, leśnictwie czy codzienne obowiązki wokół gospodarstwa od zawsze wiążą się z bliskim kontaktem z przyrodą – a tym samym z nieustannym ryzykiem ukąszeń przez kleszcze. Choć o zagrożeniu ze strony chorób odkleszczowych mówi się od lat, dotychczasowa profilaktyka ograniczała się głównie do środków odstraszających, dokładnego oglądania skóry po powrocie z pól i szybkiego usuwania pajęczaków. Wszystko wskazuje jednak na to, iż stoimy na progu historycznego przełomu. Sprawdzamy, na jakim etapie są w tej chwili procedury i kiedy wyczekiwana przez rolników szczepionka ma szansę trafić do oficjalnego obrotu.

Długa droga do przełomu: Badania trwające od lat bez dróg na skróty

Warto podkreślić, iż w przypadku tego preparatu – rozwijanego wspólnie przez koncerny Pfizer oraz Valneva (szczepionka oznaczona symbolem VLA15) – nie mamy do czynienia z ekspresowym tempem, jakie przed laty wymusiła globalna pandemia. Prace badawcze, rozwój formuły i kolejne fazy testów klinicznych ciągnęły się przez lata, przechodząc przez niezwykle rygorystyczne, tradycyjne sita bezpieczeństwa.

W decydującej, III fazie badań klinicznych (program VALOR) wzięło udział ponad 9,4 tysiąca uczestników z regionów o szczególnie wysokim występowaniu boreliozy w Europie i Ameryce Północnej. Udowodniono w nich wysoką, ponad 70-procentową skuteczność preparatu. Dokumentacja rejestracyjna trafiła do urzędów, a wnioski zostały oficjalnie zwalidowane m.in. przez Europejską Agencję Leków (EMA).

Choć dokumenty są szczegółowo analizowane, urzędowe młyny biurokratyczne mielą powoli. Eksperci branżowi słusznie zauważają, iż mówienie o ostatecznym, zielonym światle w 2026 roku to spory optymizm – procedury oceny wniosków o dopuszczenie do obrotu dla nowych szczepionek zwykle realizowane są długo, a realne horyzonty zatwierdzenia mogą przesunąć się w czasie.

Jak działa tarcza „w kleszczu”? Innowacyjny mechanizm

Dla osób spędzających całe dnie na pracach polowych, sianokosach czy zbiorach, najważniejszy jest nie tylko sam czas oczekiwania, ale też zupełnie nowe podejście do ochrony organizmu.

W przeciwieństwie do tradycyjnych szczepień, nowatorski preparat uderza w patogen u samego źródła:

• Blokada w żołądku kleszcza: Zamiast czekać, aż bakterie Borrelia przedostaną się do ludzkiego krwiobiegu, szczepionka stymuluje organizm do produkcji specyficznych przeciwciał. Kiedy zaszczepiony rolnik zostanie ukąszony, kleszcz wraz z krwią zasysa te przeciwciała, które natychmiast neutralizują bakterie w żołądku pajęczaka, zanim zdążą one zainfekować człowieka.
• Bezpieczeństwo i skuteczność: Wyniki badań potwierdziły, iż preparat jest dobrze tolerowany, a osiągnięty poziom ochrony drastycznie zmniejsza ryzyko rozwoju groźnych powikłań stawowych czy neuroboreliozy, które potrafią wykluczyć z pracy w gospodarstwie na długie miesiące.

Czego jeszcze potrzebują rolnicy? Harmonogram i dawkowanie

Zgodnie z założeniami twórców, ochrona przed boreliozą będzie wymagała systematyczności – podobnie jak w przypadku dobrze znanych szczepień przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM). Schemat opierać się będzie na dawkach pierwotnych oraz regularnych dawkach przypominających, planowanych najczęściej przed rozpoczęciem intensywnego sezonu prac polowych, tak aby zmaksymalizować odporność w okresie żniw.

Do momentu, aż preparat fizycznie przejdzie przez całą ścieżkę biurokratyczną i pojawi się w przychodniach, rolnikom wciąż pozostaje stosowanie standardowych metod ochronnych. Jednak perspektywa wieloletnich badań zbliżających się do finiszu daje realną nadzieję, iż w niedalekiej przyszłości praca blisko natury stanie się znacznie bezpieczniejsza.

Główne źródła informacji na temat szczepionki przeciwko boreliozie (VLA15 / PF-07307405):

• Komunikaty korporacyjne i kliniczne: Oficjalne raporty oraz informacje prasowe firm Pfizer Inc. oraz Valneva SE (w tym podsumowania wyników III fazy badań klinicznych programu VALOR z marca 2026 roku).
• Dokumentacja rejestracyjna: Komunikat Europejskiej Agencji Leków (EMA) dotyczący oficjalnej walidacji wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu (MAA) z sierpnia 2026 roku.
• Instytucje medyczne i dane epidemiologiczne: Centrum Badań i Polityki nad Chorobami Zakaźnymi (CIDRAP) oraz dokumentacja badania klinicznego (rejestr NCT05477524).