Ceny paliw w Polsce zanotowały kolejną obniżkę w hurtowniach, jednak na rynku utrzymuje się wyraźna anomalia. Po środowej obniżce oficjalna cena hurtowa Ekodiesla w Płocku wynosi ok. 9,04 zł/l brutto, co oznacza, iż wciąż pozostaje ona droższa niż ustalona stawka na detalicznych stacjach PKN Orlen (8,99 zł/l). Choć notowania kontraktów terminowych na ropę staniały na giełdach poniżej 100 USD za baryłkę, gotowy olej napędowy w portach ARA błyskawicznie zakończył kilkudniową korektę i powrócił do wzrostów, osiągając 1 460,38 USD za tonę. Mimo to w środę 23 września PKN Orlen zdecydował się na drugie z rzędu cięcie stawek hurtowych. Sprawdzamy, jak giełdowe notowania przekładają się na koszty prac w gospodarstwach i jakie scenariusze stoją w tej chwili przed rolnikami.

1. Co wywołało spadek notowań terminowych kontraktów? Dyplomacja w ONZ i saudyjski rurociąg

Spadek notowań kontraktów terminowych na ropę naftową na giełdach w trzeciej dekadzie września wynika bezpośrednio z połączenia dwóch przełomowych wydarzeń geopolitycznych i logistycznych:

• Sygnały deeskalacji na linii USA – Iran (Szczyt ONZ): Mimo twardej retoryki w oficjalnym przemówieniu, Donald Trump ujawnił, iż przedstawiciele USA i Iranu odbyli kulisowe rozmowy na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Deklaracje prezydenta Iranu Masuda Pezeszkiana o gotowości do rokowań zredukowały tzw. premię za ryzyko wojenne, uznając, iż widmo natychmiastowej blokady Cieśniny Ormuz uległo oddaleniu.
• Wznowienie pracy saudyjskiego rurociągu Wschód–Zachód: Koncern Saudi Aramco oficjalnie przywrócił przesył surowca rurociągiem East-West do portu Yanbu nad Morzem Czerwonym (do 5 mln bpd z pominięciem zapchanej Cieśniny Ormuz), co złagodziło obawy o brak surowca na rynku.
• Notowania kontraktów terminowych na ropę naftową (sesja z 22.09):
  • Spadek notowań kontraktów terminowych na ropę Brent (z dostawą w listopadzie – QAX26): spadek o -1,09% do poziomu 99,25 USD/bbl (z dziennym dołkiem na poziomie 97,36 USD/bbl).
  • Spadek notowań kontraktów terminowych na ropę WTI (z dostawą w październiku – CLV26): spadek o -1,24% do 94,59 USD/bbl.
  • Kurs dolara (USD/PLN): lekkie odbicie o +0,22% do 3,7992 PLN.
• Gotowy Diesel ARA (ICE Gasoil) odbija: Podczas gdy giełdowe kontrakty na surową ropę taniały, gotowy diesel na giełdzie ARA wzrósł do 1 460,38 USD/t (aż o +107% r/r), pokazując, jak skrajnie napięty pozostaje rynek paliw gotowych.

2. Hurtowe ceny paliw w cenniku Orlenu (23.09): Druga fala obniżek w Płocku

Niezależnie od odbicia cen giełdowych diesla ARA, spadki papierowych kontraktów na ropę przełożyły się na kolejne cięcia w oficjalnej tabeli hurtowej PKN Orlen opublikowanej w środę 23 września:

• Olej Napędowy Ekodiesel: potaniał o kolejne 93 zł/mł netto – spadając z 7 440 zł do 7 347 zł/mł netto (ok. 9,04 zł/l brutto). W sumie w ciągu dwóch dni (22–23 września) oficjalna baza hurtowa diesla w Płocku spadła o 175 zł/mł netto (ok. 21,5 grosza na litrze brutto).
• Benzyna 95 (Eurosuper 95): potaniała o 46 zł/mł netto – spadając z 6 283 zł do poziomu 6 237 zł/mł netto (ok. 7,67 zł/l brutto). W ciągu tygodnia baza benzyny w Płocku spadła łącznie o 236 zł/mł.

3. Kontrakty terminowe a rynek fizyczny: Dlaczego Orlen płaci więcej i skąd ostrożność w obniżkach?

Wielu rolników zastanawia się, dlaczego spadki w cennikach hurtowych nie są tak głębokie, jak sugerowałyby nagłówki o spadkach ropy, oraz skąd bierze się relacja ceny hurtowej do pylonu na stacjach. Wynika to z kluczowych mechanizmów rynkowych:

1. Hurt kontra stacje koncernowe: Oficjalna cena bazowa Ekodiesla w Płocku wynosi 9,04 zł/l brutto, podczas gdy pylon na stacjach firmowych Orlenu wskazuje 8,99 zł/l. Koncern utrzymuje na pylonach stawkę poniżej progu 9 zł/l z względów wizerunkowych i rynkowych, przyjmując ujemną lub zerową marżę w detalicznym segmencie stacji na rzecz stabilizacji rynku.
2. Upusty dla hurtowników i dostawców: Oficjalny cennik hurtowy (7 347 zł/mł) jest ceną bazową. Dostawcy hurtowi zaopatrujący gospodarstwa rolne kupują paliwo z dyskontem/rabatem od tej bazy, co pozwala im zaoferować rolnikom cenę poniżej 9 zł/l przy zamówieniach cysternowych.
3. Giełda to kontrakty papierowe, a nie cena ropy na stacji: Niskie nagłówkowe wyceny dotyczą giełdowych kontraktów papierowych z odroczonym terminem dostawy. Tymczasem fizyczna ropa naftowa oraz gotowe paliwa kupowane na rynku natychmiastowym (spot) są w tej chwili znacznie droższe z powodu niskich zapasów magazynowych i wysokich kosztów logistyki.
4. Orlen przetwarza wcześniej zakontraktowaną, droższą ropę: Krajowe rafinerie nie kupują surowca „na dziś”. Ropa trafiająca w tej chwili do przerobu w Płocku została zakontraktowana i opłacona po cenach sprzed tygodni, gdy rynek znajdował się na lokalnych szczytach.
5. Drogi import gotowego diesla z ARA (+107% r/r): Powrót notowań diesla ARA do poziomu 1 460,38 USD/t stawia importerów w trudnym położeniu. Sprowadzanie paliwa z zachodnich portów pozostaje wyjątkowo kosztowne, co zamyka drogę do silniejszych obniżek na rynku krajowym.

4. Polityczna polityka paliwowa: Gra na emocje elektoratu

Obok wahań rynkowych trwa polityczny spór wokół tego, jak obniżyć rachunki za tankowanie – a raczej jak przekierować złość kierowców i rolników na stronę przeciwną. Z jednej strony rząd proponuje 60-procentowy Windfall Tax (podatek od nadzwyczajnych zysków rafinerii) z przeznaczeniem na „Tarczę CPN”. Z drugiej strony Pałac Prezydencki ripostuje własnym projektem obniżki VAT na paliwa z 23% na 8%.

W rzeczywistości obserwujemy tu tradycyjny spór, w którym obie strony dążą do obarczenia rywala odpowiedzialnością za wysokie ceny paliw. Rząd buduje narrację, w której to Pałac Prezydencki blokuje wsparcie dla kierowców, natomiast strona prezydencka wskazuje rząd jako winnego braku natychmiastowych cięć podatkowych. Służy to mobilizacji własnych elektoratów, choć szanse na to, iż którykolwiek z tych projektów realnie wejdzie w życie, są zerowe. Z punktu widzenia budżetu państwa ten legislacyjny klincz okazuje się wyjątkowo dogodny – pozwala uniknąć miliardowych wydatków na dopłaty czy ubytków z podatków, pozostawiając temat w sferze politycznej retoryki.

5. Ile rolnik zapłaci za diesel i benzynę? (Stan na 23 września)

Z uwzględnieniem realnych upustów handlowych na rynku po dwóch falach obniżek, koszty zakupu paliwa do gospodarstwa wyglądają w tej chwili następująco:

Podsumowanie: Rozdarty rynek i dwie ścieżki dla gospodarstw

Środowa obniżka bazy hurtowej Orlenu o kolejne 93 zł/mł (ON) przyniosła wyczekiwaną ulgę. Mimo to utrzymujący się próg hurtowy (ok. 9,04 zł/l brutto wobec 8,99 zł/l na pylonach stacji) oraz sprzeczne sygnały z giełd – spadające notowania terminowych kontraktów na ropę przy jednoczesnym powrocie do wzrostów cen diesla ARA i wysokich stawkach na rynku natychmiastowym (spot) – powodują, iż dalszy kierunek cen pozostaje dużą zagadką.

Przed rolnikami stoi w tej chwili analiza dwóch scenariuszy:

• Scenariusz spadkowy (szansa): jeżeli rozmowy w Nowym Jorku przyniosą dalszą deeskalację na Bliskim Wschodzie, spadek notowań papierowych kontraktów może docelowo ściągnąć w dół również ceny na rynku natychmiastowym (spot), co otworzy drogę do kolejnych obniżek w hurtowniach.
• Scenariusz wzrostowy (ryzyko): Odbicie giełdowego diesla w portach ARA do 1 460,38 USD/t oraz wysokie koszty sprowadzenia fizycznego surowca pokazują, iż zapasy są napięte. jeżeli dyplomacja zawiedzie, ceny hurtowe mogą błyskawicznie powrócić do wzrostów.

Wniosek: Decyzję o terminie zakupu warto uzależnić od harmonogramu prac polowych (orki, siewy, zbiory kukurydzy) oraz indywidualnej odporności na ryzyko cenowe, traktując obecną korektę w Płocku jako oddech po falach podwyżek.

Źródło cen: PKN Orlen, giełdy towarowe