Choroby i szkodniki niszczą uprawy tytoniu. Rolnicy pytają o odszkodowania, ministerstwo wskazuje inne rozwiązania

Choroby grzybowe i szkodniki owadzie powodują straty w uprawach tytoniu, obniżając zarówno wielkość plonów, jak i jakość uzyskiwanego surowca. Rolnicy oczekują wsparcia finansowego, jednak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zapowiedziało specjalnych odszkodowań z tego tytułu. W odpowiedzi na interwencję samorządu rolniczego resort wskazał dwie formy pomocy: preferencyjne kredyty oraz pożyczki na spłatę zobowiązań związanych z prowadzeniem gospodarstwa. W obu przypadkach wsparcie może wynieść choćby 3 mln zł.

Choroby i szkodniki niszczą uprawy tytoniu. Rolnicy pytają o odszkodowania, ministerstwo wskazuje inne rozwiązania

Choroby i szkodniki uderzają w producentów tytoniu

Problem strat powodowanych przez choroby grzybowe i szkodniki owadzie trafił do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi za sprawą interwencji Krajowej Rady Izb Rolniczych. W wystąpieniu z 28 września 2026 r. samorząd rolniczy zwrócił uwagę na szkody w plantacjach tytoniu, które prowadzą do ograniczenia plonowania i pogorszenia jakości surowca.

Szczególnym zagrożeniem dla producentów są zgnilizna twardzikowa (Sclerotinia sclerotiorum) oraz wciornastki. Ich występowanie może powodować straty produkcyjne, a w konsekwencji również obniżenie przychodów gospodarstw.

Rolnicy oczekiwali rozwiązań umożliwiających uzyskanie odszkodowań za poniesione szkody. Odpowiedź ministerstwa wskazuje jednak przede wszystkim na instrumenty finansowe służące regulowaniu zobowiązań gospodarstw.

Nawet 3 mln zł kredytu. Nowa pomoc od 2027 roku

Pierwszym rozwiązaniem przedstawionym przez resort są preferencyjne kredyty na spłatę zobowiązań cywilnoprawnych. Będą mogli ubiegać się o nie producenci rolni, których przychody spadły o co najmniej 30 proc. w wyniku szkód w uprawach, chorób zwierząt lub spadku cen produktów rolnych.

Pomoc obejmie zobowiązania zaciągnięte nie później niż 12 miesięcy przed złożeniem wniosku o kredyt.

Najważniejsze warunki wsparcia to:

• maksymalna kwota kredytu – 3 mln zł na producenta rolnego, nie więcej niż wartość zobowiązań;
• oprocentowanie płacone przez rolnika – 3 proc.;
• pozostałą część oprocentowania pokryje ARiMR;
• dopłaty do oprocentowania będą przysługiwać przez okres nie dłuższy niż 10 lat.

Kredyty będą udzielane przez banki współpracujące z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Istotne jest jednak to, iż uruchomienie tej formy wsparcia będzie możliwe dopiero po 1 stycznia 2027 roku.

Pożyczki z ARiMR na 2 proc. w skali roku

Drugą formą pomocy są pożyczki przeznaczone na sfinansowanie nieuregulowanych zobowiązań cywilnoprawnych wynikających z prowadzenia działalności rolniczej.

W tym przypadku warunki finansowania są korzystniejsze pod względem oprocentowania. Pożyczka może wynieść maksymalnie 3 mln zł, a jej oprocentowanie to 2 proc. w skali roku. Okres spłaty może sięgać 15 lat.

Pomoc dotyczy zobowiązań podjętych nie później niż trzy miesiące przed złożeniem wniosku. Obejmuje zobowiązania wymagalne, a także niewymagalne, o ile wynikają z tego samego stosunku prawnego.

Wnioski należy składać w biurach powiatowych ARiMR na formularzach przygotowanych przez Agencję. Zgodnie ze wskazanymi przez ministerstwo zasadami termin ich składania przypada do 31 października danego roku.

Przyznanie pomocy następuje na podstawie pisemnej umowy pożyczki zawieranej z ARiMR.

Odszkodowań nie ma. Ministerstwo stawia na ochronę roślin

W odpowiedzi na wystąpienie KRIR resort rolnictwa odniósł się również do możliwości ograniczania strat wywoływanych przez choroby i szkodniki.

Ministerstwo podkreśliło, iż zgnilizna twardzikowa oraz wciornastki nie mają statusu agrofagów kwarantannowych, które podlegają obowiązkowemu zwalczaniu.

Zamiast odrębnego mechanizmu odszkodowawczego resort wskazał na wsparcie merytoryczne dotyczące ochrony plantacji. Obejmuje ono przygotowywanie materiałów informacyjnych, poradników i programów ochrony roślin.

Rolnicy mogą korzystać m.in. z Platformy Sygnalizacji Agrofagów, na której udostępniane są informacje dotyczące rozpoznawania i ograniczania zagrożeń w uprawach, w tym tytoniu.

Rolnicy potrzebują rekompensat, a otrzymują możliwość zadłużenia się

Odpowiedź ministerstwa pokazuje istotną różnicę między oczekiwaniami producentów tytoniu a dostępnymi instrumentami pomocy.

Preferencyjny kredyt czy niskooprocentowana pożyczka nie są odszkodowaniem za utracone plony. Mogą pomóc gospodarstwu w uregulowaniu zobowiązań i poprawie płynności finansowej, ale otrzymane środki trzeba zwrócić.

Dla plantatorów, którzy ponieśli straty w wyniku występowania chorób grzybowych i szkodników, oznacza to, iż wskazane przez resort rozwiązania nie zapewniają bezpośredniej rekompensaty za utraconą produkcję.

Ministerstwo nie przedstawiło odrębnego programu odszkodowań dla producentów tytoniu. Zaproponowane mechanizmy mają przede wszystkim ograniczać finansowe skutki problemów gospodarstw, a nie wyrównywać wartość zniszczonych plonów.