3 godzin temu
Chociaż rentowność badanych firm poprawiła się w 2025 r., 19 proc. z nich przez cały czas wykazało stratę netto.
Z raportu Value Finance, firmy zajmującej się finansami przedsiębiorstw, opartego na wynikach 809 przedsiębiorstw z lat 2022–2025 wynika też, iż poprawa była nierówna: usługi zwiększały zyski, podczas gdy handel i produkcja mierzyły się ze spadkiem marż. Value Finance przeanalizowało pełne dane finansowe tej samej grupy 809 firm za cztery kolejne lata. Do badania włączono przedsiębiorstwa, których przychody ze sprzedaży w 2025 r. przekroczyły 1 mln zł. Raport „Kondycja finansowa biznesu MŚP w Polsce” pokazuje, jak zmieniały się przychody, wynik netto i rentowność w zależności od branży oraz wielkości firmy.
Raport oparty na 4 latach danych
Punktem wyjścia była baza 1013 przedsiębiorstw. Po kontroli jakości danych wyłączono 183 podmioty, m.in. z niepełnymi informacjami lub zdarzeniami zaburzającymi porównanie, a następnie 21 firm z przychodami nieprzekraczającymi 1 mln zł w 2025 roku. W ostatecznej analizie znalazło się 809 firm z nieprzerwaną historią finansową za lata 2022–2025. Zestawienie obejmuje 339 firm usługowych, 225 handlowych, 171 produkcyjnych i 74 z pozostałych sektorów.
Autorzy przyjęli przychody netto ze sprzedaży i wynik netto jako wspólne, możliwe do porównania miary. Raport zawiera osiem głównych wniosków, analizę branżową i według skali przychodów, przekrój firm generujących straty oraz rekomendacje CFO. Komentarze pokazują, jak interpretować dane z punktu widzenia zarządzania firmą. Łączny zysk netto analizowanych spółek wzrósł w 2025 r. do 792 mln zł, o 11 proc. wobec 2024 r. Marża netto całej grupy wyniosła 6,1 proc. wobec 5,7 proc. rok wcześniej. Mimo odbicia, aż 154 przedsiębiorstwa, czyli 19 proc. próby, zakończyły 2025 r. stratą.
Odbicie nie dotarło do wszystkich
Najtrudniejszym pod względem rentowności był 2024 r.: udział firm na stracie sięgnął wtedy 21,1 proc. Rok później sytuacja się poprawiła, jednak odsetek przedsiębiorstw rentownych, wynoszący 81 proc., pozostawał niższy niż w 2022 r. (85,3 proc.).
Adam Zagała, partner zarządzający Value Finance, wskazuje w raporcie, iż zarząd często dowiaduje się o pogorszeniu rentowności dopiero kilka miesięcy po pojawieniu się problemu. Firma może w tym czasie zużyć część rezerw i ograniczyć pole do działania. Ekspert zaleca bieżące monitorowanie rentowności klientów, projektów i produktów.
Zarząd powinien regularnie analizować nie tylko wynik całej firmy, ale także rentowność poszczególnych obszarów działalności
– Wzrost przychodów może dawać poczucie, iż firma rozwija się w dobrym kierunku, ale sam w sobie nie mówi jeszcze, czy biznes zarabia. Przedsiębiorstwo może realizować coraz więcej zamówień, a jednocześnie tracić marżę na konkretnych kontraktach lub klientach. Dlatego zarząd powinien regularnie analizować nie tylko wynik całej firmy, ale także rentowność poszczególnych obszarów działalności. Wtedy może reagować, zanim problem zacznie istotnie wpływać na wynik finansowy – mówi Adam Zagała.
W latach 2022–2025 suma przychodów analizowanej grupy wzrosła nominalnie z 11,7 mld do 13,0 mld zł. W tym samym okresie skumulowana inflacja podana w raporcie wyniosła około 19,6 proc. Wzrost przychodów w złotych nie oznaczał więc porównywalnego wzrostu ich siły nabywczej.
Usługi zarabiają więcej, handel i produkcja tracą marżę
Najlepszy wynik w przekroju branżowym osiągnęły usługi. W 2025 r. 339 firm z tego sektora wypracowało 372 mln zł zysku netto, czyli 46,9 proc. zysku całej próby. Ich marża netto wyniosła 7,8 proc.
W handlu marża netto spadła z 5,3 proc. w 2022 r. do 4,7 proc. w 2025 r., a w produkcji z 7,0 proc. do 4,2 proc. W obu sektorach średnioroczne tempo zmiany przychodów w analizowanym okresie było ujemne: odpowiednio –0,4 proc. i –1,3 proc.
Najmniejsze firmy częściej kończą rok pod kreską
W grupie firm o przychodach od 1 do 5 mln zł aż 27 proc. wykazało stratę netto w 2025 r. Dla porównania, w grupach o przychodach 5–15 mln zł oraz 15–50 mln zł udział firm na stracie wynosił odpowiednio 15,3 proc. i 13,3 proc. Marża netto ważona przychodami w tych dwóch większych grupach sięgała 6,4 proc. i 6,2 proc.
Raport pokazuje również silną koncentrację zysków. Sto najbardziej zyskownych firm, stanowiących 12,4 proc. badanej grupy, odpowiadało za 70,4 proc. jej łącznego zysku netto w 2025 r. Najmniejsze przedsiębiorstwa stanowiły 40,3 proc. próby. Ich marża netto ważona przychodami wyniosła 4,6 proc., wobec 9,0 proc. w 2022 r. Szczególnie trudna sytuacja dotyczyła małych firm handlowych: 40,9 proc. podmiotów w tej grupie wykazało stratę. Autorzy wskazują przedział przychodów od 5 do 50 mln zł jako grupę, w której połączenie rentowności i udziału firm na stracie wypadło korzystniej.
Same przychody nie pokazują kondycji firmy
Wyniki wskazują, iż wielkość sprzedaży i dodatni wynik całej grupy nie wystarczą do oceny sytuacji pojedynczego przedsiębiorstwa. Dla właściciela i zarządu istotne jest regularne sprawdzanie marży na klientach, produktach i projektach oraz planowanie kosztów i przepływów pieniężnych.
Adam Zagała zwraca w raporcie uwagę, iż bez informacji o rentowności poszczególnych klientów, produktów i projektów firma może zbyt późno zauważyć problem. Publikacja opisuje między innymi przypadek przedsiębiorstwa, które przez kilkanaście miesięcy nie widziało nierentowności jednego z głównych kontrahentów.
Dwie firmy o podobnej skali działalności mogą wykazywać różną rentowność
– Wynik netto jest ważnym wskaźnikiem, ale nie powinien być interpretowany w oderwaniu od tego, jak działa przedsiębiorstwo. Na jego wysokość wpływają między innymi przyjęte rozwiązania księgowe, sposób wynagradzania właściciela czy zdarzenia jednorazowe. Dlatego dwie firmy o podobnej skali działalności mogą wykazywać różną rentowność. Rolą księgowości jest nie tylko prawidłowe rozliczenie przeszłości, ale także dostarczenie zarządowi danych, które pomogą zrozumieć przyczyny osiągniętego wyniku – mówi Małgorzata Mazur, partner zarządzająca obszarem księgowości w Value Finance.
Dlatego raport zaleca uzupełnienie danych księgowych o rachunkowość zarządczą: miesięczny rachunek wyników, analizę marży na klientach lub produktach, budżet z kontrolą odchyleń i prognozę przepływów pieniężnych. Takie informacje pozwalają szybciej sprawdzić, czy wzrost sprzedaży przekłada się na zysk i gotówkę.
Punkt odniesienia, a nie ocena każdej firmy
Przedstawione wyniki opisują badaną, stałą grupę podmiotów, a nie wszystkie polskie przedsiębiorstwa. Sam wynik netto wymaga interpretacji w kontekście modelu biznesowego i decyzji księgowych. W raporcie omówiono te ograniczenia, a także ryzyko związane z tym, iż czteroletnia próba obejmuje firmy, które utrzymały działalność przez cały analizowany okres.
Pełny raport „Kondycja finansowa biznesu MŚP w Polsce. Jak realnie zarabiały polskie firmy w 2025 roku?” przedstawia metodologię badania, wyniki według branż i skali działalności oraz rekomendacje ekspertów Value Finance.
