4 godzin temu
Nazwisko Nicka Leesona pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych w historii rynków finansowych. W połowie lat 90. młody trader doprowadził do upadku Barings Bank, instytucji z ponad dwustuletnią historią. Straty wygenerowane na kontraktach futures na indeks Nikkei sięgnęły 1,3 miliarda dolarów i stały się jedną z najbardziej spektakularnych katastrof tradingowych XX wieku.
Minęło jednak ponad trzydzieści lat od tamtych wydarzeń. Leeson nie zniknął z rynku finansowego. Wręcz przeciwnie – dziś funkcjonuje w nim w zupełnie innej roli.
Trader, który doprowadził do upadku banku
W 1992 roku Nick Leeson został wysłany przez Barings Bank do Singapuru, aby rozwijać działalność tradingową na giełdzie SIMEX. Oficjalnie miał zajmować się arbitrażem pomiędzy kontraktami futures na indeks Nikkei 225 notowanymi w Japonii i Singapurze.
Problem polegał na strukturze organizacyjnej, która dziś wydaje się wręcz niewiarygodna. Leeson jednocześnie prowadził trading oraz nadzorował operacje back office. W praktyce oznaczało to, iż kontrolował zarówno zawieranie transakcji, jak i ich rozliczanie. To właśnie wtedy powstał słynny rachunek 88888, określany później jako „error account”. Początkowo służył do ukrywania niewielkich strat operacyjnych. Z czasem stał się miejscem, w którym kumulowały się coraz większe pozycje spekulacyjne. Sytuacja wymknęła się spod kontroli w 1995 roku. Po trzęsieniu ziemi w Kobe indeks Nikkei gwałtownie spadł, a gigantyczne pozycje Leesona zaczęły generować lawinowe straty. Barings Bank nie był w stanie ich pokryć.
Kilka tygodni później instytucja z ponad dwustuletnią historią została sprzedana grupie ING za symbolicznego jednego funta.
Proces i wyrok
Po ujawnieniu strat Leeson uciekł z Singapuru, pozostawiając w biurze krótką notatkę z napisem:
„I’m sorry”.
Wkrótce został zatrzymany w Niemczech i wydany singapurskim władzom. W 1996 roku skazano go na 6,5 roku więzienia.
Ostatecznie spędził za kratkami nieco ponad cztery lata. W trakcie odbywania kary zdiagnozowano u niego raka jelita grubego, co przyczyniło się do wcześniejszego zwolnienia. Dla wielu obserwatorów była to historia zakończona. Jednak Leeson rozpoczął wtedy zupełnie nowy etap życia.
Od skandalu do kariery mówcy
Po wyjściu z więzienia Leeson napisał autobiografię „Rogue Trader”, która gwałtownie stała się bestsellerem. Książka doczekała się także filmowej adaptacji, w której główną rolę zagrał Ewan McGregor. Z czasem zaczął pojawiać się na konferencjach finansowych jako mówca i komentator rynku. Jego wystąpienia koncentrują się głównie na tematach takich jak zarządzanie ryzykiem, kultura organizacyjna w instytucjach finansowych oraz psychologia tradingu.
Paradoks polega na tym, iż człowiek odpowiedzialny za jedną z największych katastrof tradingowych w historii stał się dziś przykładem wykorzystywanym w szkoleniach z risk managementu.
Nick Leeson dziś
Dziś Leeson pozostaje aktywny w przestrzeni medialnej i edukacyjnej. Prowadzi Rogue Trader Podcast, w którym rozmawia o rynkach finansowych, zarządzaniu ryzykiem i doświadczeniach traderów.
Regularnie występuje także jako speaker na konferencjach branżowych, a jego historia jest często przywoływana podczas wydarzeń dotyczących compliance i kontroli ryzyka w bankowości.
Jest również aktywny w mediach społecznościowych, zwłaszcza na LinkedIn, gdzie komentuje bieżące wydarzenia rynkowe i dzieli się refleksjami na temat funkcjonowania współczesnych instytucji finansowych.
Co ciekawe, Leeson współpracuje także z Middlesex University, gdzie bierze udział w projektach edukacyjnych związanych z finansami i zarządzaniem ryzykiem.
Lekcja dla rynku
Historia Nicka Leesona do dziś funkcjonuje w podręcznikach finansów jako przykład katastrofalnej kombinacji błędów organizacyjnych, braku kontroli oraz nadmiernego zaufania do jednego pracownika.
Upadek Barings Bank doprowadził do istotnych zmian w sposobie zarządzania tradingiem w instytucjach finansowych. W wielu bankach wprowadzono znacznie bardziej restrykcyjne procedury kontroli ryzyka oraz wyraźny podział pomiędzy tradingiem a operacjami back office.
Dla współczesnych traderów historia Leesona pozostaje przypomnieniem, iż choćby najbardziej spektakularne strategie mogą w jednej chwili zamienić się w katastrofę, jeżeli zabraknie dyscypliny i kontroli ryzyka.
A dla samego Leesona stała się ona przepustką do zupełnie nowej roli na rynku finansowym – już nie jako trader, ale jako jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci w historii tradingu.
