CPK uruchamia Centrum Transportu i Mobilności. Eksperci wskazują pięć trendów, które zmienią polski transport

30 minut temu

Centrum Transportu i Mobilności (CTM) to zespół ekspertów Centralnego Portu Komunikacyjnego (spółki realizującej program inwestycyjny Port Polska), który łączy analizę danych, planowanie systemowe i doświadczenie projektowe. Patrzy na transport jako jeden system – obejmujący kolej, drogi, lotnictwo, transport publiczny i logistykę – i przekłada analizy na konkretne rozwiązania. W swoim pierwszym materiale eksperci wskazują pięć trendów, które będą kształtować polski transport w kolejnych latach.

Polski transport wchodzi w okres jednej z największych transformacji infrastrukturalnych ostatnich dekad. Budowa Kolei Dużych Prędkości (KDP), modernizacja istniejącej sieci kolejowej, rozwój lotnisk i transportu publicznego oraz potrzeba wzmocnienia przewozów intermodalnych sprawiają, iż poszczególne inwestycje nie mogą być planowane w oderwaniu od siebie.

Dlatego CPK uruchamia Centrum Transportu i Mobilności, które łączy funkcje centrum kompetencji, ośrodka analiz strategicznych i zespołu projektowo-doradczego. Rozwija własne narzędzia i metodyki, analizuje długoterminowe zmiany w transporcie i przekłada rekomendacje na konkretne rozwiązania – od modeli i koncepcji po działania w przygotowaniu i wdrażaniu projektów.

Centrum tworzą pracownicy Centralnego Portu Komunikacyjnego – planiści transportu, projektanci, analitycy i ekonomiści mający doświadczenie przy przygotowaniu projektów transportowych spółki. Kompetencje CTM będą wykorzystywane zarówno w przedsięwzięciach Port Polska, jak i w projektach realizowanych na potrzeby administracji krajowej, samorządów oraz partnerów zagranicznych.

Decyzje transportowe, które podejmujemy dziś, będą wpływać na sposób, w jaki będziemy podróżować przez kolejne dziesięciolecia. Dlatego muszą opierać się na danych, analizach i rzeczywistych potrzebach pasażerów oraz gospodarki. Chcemy patrzeć nie tylko na pojedyncze inwestycje, ale na ich wpływ na cały system i kształtować rozwiązania, które przynoszą największe korzyści. Taką rolę ma pełnić Centrum Transportu i Mobilności – powiedział Piotr Rachwalski, członek zarządu ds. kolei CPK.

Jeden system zamiast wielu niezależnych inwestycji

Koleje Dużych Prędkości są punktem wyjścia do szerszego spojrzenia na transport i mobilność. Centrum Transportu i Mobilności połączy dane, analitykę i doświadczenie projektowe, aby patrzeć na transport jako jeden system – od infrastruktury i rozkładów jazdy po podróż pasażera i przepływ towarów.

CPK już wykorzystuje takie podejście w konkretnych projektach:

Zintegrowana Sieć Kolejowa (ZSK) – długoterminowy plan rozwoju polskiej sieci kolejowej
Horyzontalny Rozkład Jazdy (HRJ) – skoordynowana i atrakcyjna oferta połączeń dla pasażerów
Pasażerski Model Transportowy (PMT) – precyzyjne prognozy ruchu pasażerskiego
Lokalne Huby Mobilności (LHM) – węzły integrujące różne środki transportu
System Transportu Intermodalnego – rozwój sieci terminali i rynku przewozów intermodalnych
Tabor – zakup i leasing nowoczesnych pociągów w formule ROSCO.

Wpisujemy się w budowanie nowej jakości transportu. Przygotowujemy i projektujemy rozwiązania dla nowych linii kolejowych realizowanych przez Port Polska. Dajemy sieciowe spojrzenie w skali kraju, niezbędne do zwiększenia dostępności transportowej i podejmowania trafnych decyzji inwestycyjnych. Współpracujemy z samorządami i innymi partnerami, tak aby spójnie planować i efektywnie realizować projekty transportowe – wskazywał Michał Jasiak, wicedyrektor podprogramu kolejowego CPK.

Pięć trendów, które zmienią polski transport

Eksperci CTM wskazują pięć obszarów, które będą kształtować polski transport w kolejnych latach.

Budowanie dostępności transportowej

Rozwój infrastruktury powinien być oceniany nie tylko liczbą kilometrów nowych dróg czy linii kolejowych, ale przede wszystkim zmianą dostępności transportowej kraju.

Zintegrowana Sieć Kolejowa (ZSK) zakłada ok. 4 700 km nowych linii kolejowych oraz modernizację blisko 5 600 km istniejących linii. Nowa infrastruktura przyniesie jednak największe korzyści, jeżeli zostanie dobrze powiązana z istniejącą siecią, ofertą przewozową oraz transportem regionalnym i lokalnym.

Dlatego najważniejsze pytanie brzmi nie tylko „co budujemy?”, ale „jak zmieniamy dzięki temu dostępność transportową mieszkańców i gospodarki?”.

Dywersyfikacja modeli finansowania infrastruktury i transportu

Skala potrzeb inwestycyjnych oznacza konieczność poszukiwania bardziej zróżnicowanych źródeł finansowania transportu.

Obok środków publicznych i europejskich coraz większe znaczenie mogą mieć rozwiązania angażujące kapitał prywatny i instytucjonalny, m.in. partnerstwo publiczno-prywatne czy regulowana baza aktywów.

Kluczowy będzie dobór modelu finansowania do charakteru konkretnej infrastruktury i usług transportowych oraz odpowiedni podział ryzyka pomiędzy partnerów publicznych i prywatnych.

Kształtowanie mobilności

Rozwój transportu to już nie tylko budowa infrastruktury. W centrum systemu znajduje się pasażer i jego cała podróż – od punktu początkowego do celu.

Przy wyborze środka transportu coraz większe znaczenie mają czas, niezawodność, częstotliwość połączeń, łatwość przesiadki i komfort. Odpowiedzią jest rozwój podróży door-to-door, łączących kolej dalekobieżną i regionalną, autobusy, transport miejski oraz inne środki mobilności.

System powinien być projektowany tak, aby poszczególne środki transportu wzajemnie się uzupełniały, a przesiadki i rozkłady jazdy były skoordynowane.

Zsynchronizowana intermodalność jako usługa

Integracja różnych gałęzi transportu obejmuje również przewozy towarowe. Coraz większego znaczenia nabiera elastyczne łączenie kolei, transportu drogowego i morskiego w jednym łańcuchu logistycznym.

Kierunkiem zmian jest synchromodalność – model, w którym sposób przewozu może być dostosowywany do czasu dostawy, kosztu i dostępnej przepustowości.

Jego rozwój wymaga sprawnych terminali intermodalnych, odpowiedniej infrastruktury oraz cyfrowej koordynacji przewozów. W Polsce najważniejsze będzie powiązanie sieci terminali z koleją, portami morskimi i transportem drogowym.

Kompetencje 4.0 i analityka danych

Dane i umiejętność ich wykorzystania stają się jednym z fundamentów nowoczesnego systemu transportowego. Pozwalają prognozować popyt, porównywać scenariusze i oceniać skutki inwestycji przed rozpoczęciem ich realizacji.

Port Polska rozwija Pasażerski Model Transportowy i Towarowy Model Transportowy, pozwalające analizować i prognozować ruch pasażerski oraz przepływy towarów.

Dane stają się tym samym częścią infrastruktury transportowej – pomagają lepiej planować inwestycje, koordynować projekty i efektywniej wykorzystywać dostępne środki.

Pięć trendów, jeden system

Pięć trendów łączy jeden kierunek: przejście od planowania pojedynczych inwestycji do projektowania całego systemu transportowego. Dostępność wymaga spojrzenia na sieć, mobilność – integracji różnych środków transportu, intermodalność – koordynacji infrastruktury i przewozów, a skala inwestycji – nowych modeli finansowania. Podstawą tych działań są dane i kompetencje analityczne.

CTM będzie łączyć rozwój narzędzi i metodyk, analizy strategiczne oraz pracę projektowo-doradczą, współpracując z administracją, samorządami, nauką i rynkiem. Celem jest przekładanie danych i wiedzy na rozwiązania możliwe do wdrożenia – tak, aby poszczególne inwestycje wzajemnie się uzupełniały i zwiększały dostępność transportową Polski.