2 godzin temu
Przez lata środowiska korporacyjne w Europie Środkowo-Wschodniej traktowały działy compliance głównie jako ośrodki kosztowe i niezbędne, biurokratyczne obciążenie. Zgodność z przepisami postrzegano jako zadanie do szybkiego „odhaczenia”, aby móc powrócić do innowacji i sprzedaży. Rok 2026 definitywnie kończy ten etap. Jesteśmy świadkami bezprecedensowego zbiegu dwóch potężnych sił: fali restrykcyjnych uregulowań unijnych oraz gwałtownych wstrząsów technologicznych i geopolitycznych.
Jak wynika z raportu PwC Global Digital Trust Insights 2026, aż 60% liderów biznesowych i technologicznych traktuje dziś inwestycje w cyberbezpieczeństwo jako jeden z trzech najważniejszych priorytetów strategicznych w odpowiedzi na niepewność makroekonomiczną. To już nie jest kwestia unikania kar administracyjnych, ale fundament warunkujący możliwość operowania na rynku i budowania przewagi konkurencyjnej.
Od cyberwojny po wyścig sztucznej inteligencji
Ostatnie miesiące brutalnie udowodniły, iż cyfrowa odporność to kwestia przetrwania. W grudniu 2025 roku polska infrastruktura krytyczna padła ofiarą zaawansowanego ataku (tzw. incydent Electrum), którego celem były rozproszone zasoby energetyczne, w tym farmy wiatrowe i instalacje fotowoltaiczne. Skuteczna obrona przed tego typu wektorami pokazuje, iż twarde kompetencje techniczne wygrywają z teoretycznymi procedurami.
Jednocześnie na rynku nowatorskich technologii zachodzą fundamentalne zmiany, które redefiniują narzędzia dostępne dla biznesu i cyberprzestępców. W maju 2026 roku, według danych z wiodącej platformy finansowej Ramp, firma Anthropic po raz pierwszy w historii wyprzedziła OpenAI pod względem płatnej adopcji swoich rozwiązań AI na amerykańskim rynku B2B (34,4% dla Anthropic wobec 32,3% dla OpenAI). Wprowadzenie w kwietniu 2026 r. potężnego modelu Claude Opus 4.7 znacznie podniosło poprzeczkę w zakresie automatyzacji inżynierii oprogramowania.
Potencjał sztucznej inteligencji rodzi jednak bezprecedensowe wyzwania dla bezpieczeństwa. Ogromne poruszenie w światowych kręgach technologicznych i rządowych wywołały informacje o najnowszym, nieudostępnionym szerokiej publiczności modelu Anthropic o nazwie „Mythos”, który posiada niezwykle zaawansowane możliwości ofensywne w odnajdywaniu luk typu zero-day w systemach informatycznych.
Sprawa ta odbiła się tak szerokim echem, iż w maju 2026 r. powołana przy G20 Rada Stabilności Finansowej (FSB) zażądała oficjalnych wyjaśnień dotyczących wpływu modelu Mythos na stabilność globalnego systemu cybernetycznego. Co więcej, dbałość o etyczne ramy i odmowa dostosowania modeli do potrzeb masowej inwigilacji czy autonomicznej broni doprowadziły wiosną 2026 r. do głośnego sporu prawnego między Anthropic a amerykańskim Pentagonem, co skutkowało tymczasowym uznaniem dostawcy za „ryzyko dla łańcucha dostaw”. To wyraźny sygnał dla zarządów w Europie: technologia staje się potężną bronią, a jej audytowalność i kontrola nad cyfrowym łańcuchem dostaw są absolutnym priorytetem.
DORA: Skalowanie odporności w cieniu długu technologicznego
Odpowiedzią unijnego legislatora na te zagrożenia jest rozporządzenie DORA (Digital Operational Resilience Act), które nakłada na podmioty sektora finansowego niezwykle rygorystyczne obowiązki. Rok 2025 i 2026 to czas bezwzględnego stosowania tych przepisów. DORA wymusza pełne mapowanie ryzyka ICT oraz nakłada na instytucje pełną odpowiedzialność za swoich podwykonawców.
Dla polskiego, wysoce ucyfryzowanego sektora bankowego oznacza to potężne nakłady inwestycyjne. Główne wyzwanie polega na integracji nowoczesnych, chmurowych interfejsów (front-end) z przestarzałymi, monolitycznymi systemami rdzennymi (legacy systems). Związek Banków Polskich (ZBP) zainterweniował, wydając standaryzowane rekomendacje i wzory aneksów do umów ICT, które wymuszają na setkach firm programistycznych poddanie się głębokim audytom i zaawansowanym testom penetracyjnym na żądanie banków. Zgodność stała się tu walutą, bez której mali i średni dostawcy IT zostaną po prostu odcięci od lukratywnego rynku finansowego.
Zaufanie jako usługa: Rewolucja eIDAS 2.0 i EUDI
W połączonej Europie cyfrowa odporność musi iść w parze z niezaprzeczalną identyfikacją. Ramy eIDAS 2.0 i budowa Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej (EUDI) definitywnie kończą erę kompromisów między bezpieczeństwem a wygodą użytkownika (UX). Dzięki nowym protokołom komunikacyjnym możliwe staje się oferowanie np. kwalifikowanego podpisu elektronicznego czy zdalnego otwierania rachunków bankowych na dużą skalę, niemal w czasie rzeczywistym.
To środowisko sprzyja innowacjom B2B. Dostawcy technologii na polskim rynku porzucają model oferowania pojedynczych rozwiązań na rzecz kompleksowych platform typu Trust-as-a-Service (TaaS). Doskonałym przykładem z rodzimego rynku jest transformacja firmy Autenti, która ewoluowała od narzędzia do prostego e-podpisu w pełnoprawną Europejską Platformę Usług Zaufania. Integrując zaawansowane podpisy (eSign), zdalną weryfikację tożsamości (eID) oraz doręczenia elektroniczne (eDelivery) z poszanowaniem wymagań DORA czy NIS2, platformy te zdejmują z barków korporacji ogromny ciężar obsługi długu compliance.
Koniec arbitrażu regulacyjnego i czas zautomatyzowanego nadzoru
Tożsamość cyfrowa płynnie łączy się z przejrzystością operacji finansowych. W lipcu 2027 roku wejdzie w życie ostateczna rewolucja w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy – rozporządzenie AMLR. Zastępując model unijnych dyrektyw bezpośrednio wiążącym Single Rulebookiem, AMLR ostatecznie zniszczy luki prawne wynikające z nierównej implementacji w krajach członkowskich. Od 2028 roku nowy, potężny organ z siedzibą we Frankfurcie (AMLA) zyska prawo bezpośredniego nadzoru i audytu nad największymi instytucjami transgranicznymi.
Dla compliance oznacza to trzęsienie ziemi. Procesy CDD (Customer Due Diligence) oraz badanie beneficjentów rzeczywistych (UBO) muszą w pełni opierać się na automatycznym i ciągłym monitoringu, co przyznają dostawcy technologii RegTech, zmuszeni do modernizacji systemów walidacji i wprowadzania zaawansowanych silników OCR zintegrowanych z sankcyjnymi bazami danych. Jednak ujednolicenie prawa w UE drastycznie obniża koszty prawne wejścia na nowe rynki. Dobitnie udowadnia to ekspansja polskiego systemu BLIK, który skutecznie i za pełną zgodą Narodowego Banku Słowacji sfinalizował przejęcie słowackiej platformy płatniczej VIAMO i otwiera spółkę operacyjną w Rumunii.
CCD2 a lokalne realia: Widmo przeregulowania i szarej strefy
Choć europejska harmonizacja brzmi obiecująco, praktyka lokalnych wdrożeń potrafi zachwiać stabilnością rynków. Najlepszym przykładem jest polski proces implementacji dyrektywy CCD2 (z terminem stosowania od 20 listopada 2026 r.), która obejmuje swoim parasolem szeroki rynek kredytów konsumenckich oraz modele „Kup teraz, zapłać później” (BNPL).
Projekt wdrażającej ustawy (druk UC82), forsowany na początku 2026 r. przez polskiego ustawodawcę, wywołał potężny opór i oskarżenia o tzw. gold-plating, czyli nadgorliwe obwarowywanie dyrektywy unijnej własnymi, drastycznie surowszymi zakazami. Jak alarmował w kwietniu 2026 r. Polski Związek Instytucji Pożyczkowych (PZIP), przy wzroście kosztów operacyjnych i aż 55-procentowym wzroście minimalnego wynagrodzenia, utrzymywanie starych, zamrożonych limitów kosztów pozaodsetkowych (MPKK) połączone z absurdalnymi wymogami technicznymi (np. przymusem raportowania w 7 dni do absolutnie wszystkich biur informacji kredytowej) może doprowadzić legalnie działający sektor do zapaści.
Co więcej, twarde zakazy stosowania zoptymalizowanych hiperłączy w komunikacji SMS (zastąpione przymusem wpychania ogromu informacji do małego komunikatu) stoją w opozycji do ducha zwinnego cyfrowego biznesu. Konsekwencją tego „dokręcania śruby” będzie systemowe wykluczenie słabiej zarabiających konsumentów i wypchnięcie ich na nieuregulowany rynek (tzw. szara strefa lichwiarska) – co całkowicie przeczy unijnym intencjom budowania transparentności.
Według raportu „Stan i przyszłość Compliance – Polska 2025y”, funkcja zgodności dojrzewa. Nie jest to już tylko obszar zdominowany w 77% przez wyspecjalizowane liderki dbające o dokumentację – to dziś najważniejsze ramię strategiczne budujące kulturę, rentowność i odporność na cyberzagrożenia. Wobec nieustannych i potężnych ataków zewnętrznych (jak ten z końca 2025 roku) oraz szaleńczego tempa wdrażania sztucznej inteligencji, bezpieczna identyfikacja, weryfikacja stron transakcji i rygorystyczny ład operacyjny przestały być domeną prawa – stały się kluczowym infrastrukturalnym „być albo nie być”.
