Do 31 lipca można dostać pieniądze na las i zadrzewienia. Stawki sięgają 22 tys. zł na hektar

Rolnicy i właściciele lasów prywatnych mają jeszcze czas na złożenie wniosków o wsparcie inwestycji leśno-zadrzewieniowych. Nabór obejmuje zalesianie gruntów rolnych, tworzenie zadrzewień śródpolnych, zakładanie systemów rolno-leśnych oraz działania poprawiające bioróżnorodność lasów prywatnych.

Do 31 lipca można dostać pieniądze na las i zadrzewienia. Stawki sięgają 22 tys. zł na hektar

Dokumenty można przesyłać do 31 lipca 2026 roku, wyłącznie elektronicznie przez aplikację eWniosekPlus. W zależności od wybranego działania pomoc może wynieść od około 1,5 tys. do choćby 22 tys. zł na hektar. Do części inwestycji przysługują również wieloletnie premie na pielęgnację i utrzymanie nasadzeń.

Cztery rodzaje inwestycji objęte pomocą

W tegorocznym naborze jeden wniosek może obejmować pomoc na:

• wykonanie i zabezpieczenie zalesienia;
• utworzenie zadrzewienia śródpolnego;
• założenie systemu rolno-leśnego;
• zwiększenie bioróżnorodności lasu prywatnego.

Środki pochodzą z Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Pomoc ma formę ryczałtu, którego wysokość zależy m.in. od rodzaju inwestycji, ukształtowania terenu i sposobu zabezpieczenia sadzonek przed zwierzyną.

Na zalesienie choćby około 21 tys. zł na hektar

Najwyższe podstawowe stawki przewidziano m.in. na zalesianie gruntów rolnych. Wsparcie na wykonanie nasadzeń i zabezpieczenie uprawy leśnej wynosi orientacyjnie od 16 tys. do 21 tys. zł/ha.

Ostateczna kwota zależy m.in. od nachylenia terenu oraz rodzaju zastosowanej ochrony drzew. Sadzonki można zabezpieczyć poprzez ogrodzenie dwumetrową metalową siatką, paliki, repelenty, osłonki albo wełnę owczą.

Do założonej uprawy leśnej można później otrzymywać dodatkowe płatności:

premię pielęgnacyjną przez pięć lat – około 1–1,6 tys. zł/ha rocznie,

premię zalesieniową przez 12 lat – 1438 zł/ha rocznie, jako rekompensatę za utracone dochody z działalności rolniczej.

Oznacza to, iż zalesienie może przynieść nie tylko jednorazowe wsparcie inwestycyjne, ale również wieloletni strumień płatności związanych z utrzymaniem nowej uprawy.

Przed złożeniem wniosku potrzebny jest plan zalesienia

Rolnik zainteresowany zalesieniem nie może ograniczyć się wyłącznie do zaznaczenia działki w eWniosekPlus. Przed złożeniem wniosku musi wystąpić do adekwatnego nadleśniczego Lasów Państwowych o sporządzenie planu zalesienia.

Plan określa m.in. skład gatunkowy, liczbę sadzonek, sposób wykonania nasadzeń i wymagane zabezpieczenia. Pomoc może zostać przyznana wyłącznie do gruntów objętych takim dokumentem.

Grunty muszą być wykazane w ewidencji jako rolne i użytkowane jako grunty orne, sady lub – w określonych przypadkach – grunty z sukcesją naturalną. Zalesienie musi być także zgodne z dokumentami planistycznymi gminy.

Minimalna powierzchnia kwalifikowana do zalesienia wynosi 0,1 ha, a maksymalna 40 ha. Co do zasady działka powinna mieć szerokość większą niż 20 m, chyba iż graniczy z istniejącym lasem lub obszarem zalesionym.

Zadrzewienia śródpolne – do 18 tys. zł na hektar

Drugim wariantem jest utworzenie zadrzewienia śródpolnego. Wsparcie na wykonanie i zabezpieczenie nasadzeń wynosi około 10–18 tys. zł/ha.

Po zrealizowaniu inwestycji beneficjent może dodatkowo otrzymywać przez pięć lat premię na utrzymanie i pielęgnację w wysokości 2494 zł/ha rocznie.

Zadrzewienia mogą ograniczać erozję wietrzną, zmniejszać wysuszanie gleby, zatrzymywać śnieg i wodę oraz tworzyć osłonę dla pól. Stanowią również miejsce bytowania ptaków, owadów zapylających i organizmów pożytecznych.

Pomoc przysługuje do gruntów ornych. Zadrzewienie powinno tworzyć zwarty obszar powiązany gospodarczo lub przyrodniczo. Jego powierzchnia może wynosić do 0,5 ha, a większe nasadzenie jest możliwe pod warunkiem, iż jego szerokość nie przekracza 20 m.

W nasadzeniu trzeba wykorzystać co najmniej trzy różne gatunki lub rodzaje drzew albo krzewów. Co najmniej 90 proc. powinny stanowić gatunki liściaste.

System rolno-leśny pozwala dalej prowadzić produkcję

Rolnicy, którzy nie chcą całkowicie wyłączać gruntu z produkcji, mogą wybrać system rolno-leśny. Polega on na połączeniu uprawy rolniczej lub użytkowania pastwiska z odpowiednio rozmieszczonymi rzędami drzew i krzewów.

Jednorazowa pomoc na założenie i ochronę takiego systemu wynosi około 3–7 tys. zł/ha. Przez kolejne pięć lat można otrzymywać premię w wysokości 300 zł/ha rocznie.

Systemy rolno-leśne można zakładać na gruntach ornych lub trwałych użytkach zielonych, z wyłączeniem trwałych użytków zielonych na obszarach Natura 2000. Minimalna powierzchnia objęta pomocą wynosi 0,1 ha, a maksymalna 40 ha rocznie.

Na gruntach ornych drzewa lub krzewy sadzi się w jednym, dwóch albo trzech rzędach. Odległość pomiędzy kolejnymi pasami nasadzeń musi wynosić od 10 do 50 m. Wymagane jest zastosowanie co najmniej trzech gatunków, a udział gatunków liściastych powinien wynosić co najmniej 51 proc.

Dzięki temu między rzędami drzew przez cały czas można uprawiać zboża, rośliny pastewne lub prowadzić wypas. Drzewa ograniczają działanie wiatru i poprawiają retencję, ale nie przejmują całej powierzchni działki.

Do 22 tys. zł na poprawę bioróżnorodności lasu

Właściciele lasów prywatnych mogą otrzymać wsparcie na przebudowę i poprawę odporności drzewostanów. Stawki wynoszą w tym przypadku od około 1,5 tys. do 22 tys. zł/ha, zależnie od zakresu prac.

Pomoc może obejmować m.in.:

• odnowienie lasu zniszczonego przez pożar lub inne zdarzenie;
• wprowadzenie drugiego piętra drzewostanu;
• zakładanie podszytu;
• dolesianie luk;
• tworzenie remiz leśnych;
• zakładanie stref ekotonowych;
• wykonywanie cięć pielęgnacyjnych.

Ten rodzaj wsparcia jest dostępny nie tylko dla właścicieli prywatnych lasów. Wnioski mogą składać również spółki zarządzające wspólnotami gruntowymi.

Limit wynosi 40 hektarów

Pomoc w ramach poszczególnych interwencji może zostać przyznana do maksymalnie 40 ha gruntów należących do wnioskodawcy albo jego małżonka.

Nie wystarczy więc dzierżawa gruntu. Co do zasady działki muszą stanowić własność osoby ubiegającej się o pieniądze lub jej współmałżonka. Wyjątek dotyczy działań zwiększających bioróżnorodność lasów należących do wspólnot gruntowych.

Trzeba utrzymać nasadzenia przez kolejne lata

Otrzymanie pieniędzy oznacza również przyjęcie wieloletnich zobowiązań. Beneficjent musi utrzymywać odpowiednią liczbę drzew i krzewów oraz zastosowane zabezpieczenia.

W przypadku zadrzewień i systemów rolno-leśnych wymagane jest zachowanie przez pięć lat co najmniej 51 proc. minimalnej liczby sadzonek. Zabezpieczenia przed zwierzyną, takie jak paliki, osłonki, repelenty czy wełna owcza, trzeba utrzymywać przez trzy lata.

Należy również przechowywać dowody zakupu sadzonek i materiałów wykorzystanych do ochrony nasadzeń. Brak realizacji zobowiązań może prowadzić do zmniejszenia płatności albo konieczności zwrotu części pomocy.

Nie wszystkie grunty kwalifikują się do programu

Przed zaplanowaniem inwestycji trzeba sprawdzić, czy działka nie jest objęta ograniczeniami. ARiMR wskazuje, iż zalesień, zadrzewień i systemów rolno-leśnych nie należy wykonywać na gruntach objętych normą GAEC 2, dotyczącą ochrony torfowisk i terenów podmokłych.

W przypadku systemów rolno-leśnych pomoc nie przysługuje także do gruntu, na którym realizowane jest zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, ekologiczne albo rolnik ubiega się o płatność w ramach ekoschematów.

Przy zalesieniach przekraczających 20 ha gruntów ornych może być wymagana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Taki obowiązek może również dotyczyć niektórych gruntów położonych na obszarach chronionych.

Wniosek tylko przez internet

Wnioski przyjmuje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie można ich składać w wersji papierowej w biurze powiatowym ani przesyłać pocztą.

Jedyną dopuszczalną drogą jest aplikacja eWniosekPlus, dostępna przez Platformę Usług Elektronicznych ARiMR. Termin upływa 31 lipca 2026 roku.

Przed wysłaniem dokumentów warto sprawdzić zgodność inwestycji z ewidencją gruntów, planami gminy i zasadami poszczególnych interwencji. W przypadku zalesienia trzeba wcześniej uzyskać plan przygotowany przez nadleśniczego.

Nie warto zostawiać formalności na ostatni dzień

Program może być atrakcyjny szczególnie dla gospodarstw posiadających słabe, trudne w uprawie lub zagrożone erozją grunty. Wysokość pomocy nie ogranicza się do kosztu sadzonek – obejmuje również zabezpieczenia oraz, w części działań, wieloletnie premie.

Najwyższe stawki dotyczą inwestycji wymagających większych nakładów, zwłaszcza zalesień i przebudowy lasów prywatnych. Z kolei system rolno-leśny pozwala połączyć wsparcie z dalszym użytkowaniem rolniczym działki.

Termin 31 lipca jest jednak nieprzekraczalny. Rolnicy zainteresowani zalesieniem powinni w pierwszej kolejności upewnić się, iż mają gotowy plan zalesienia i wszystkie wymagane dokumenty, ponieważ samo wypełnienie wniosku w eWniosekPlus może nie wystarczyć.