3 godzin temu
Niemiecka gospodarka odzyskuje równowagę, twierdzi Niemiecka Rada Ekspertów Ekonomicznych – jednak w dłuższej perspektywie w budżecie federalnym mogą pojawić się ogromne luki w finansowaniu. Rada ostrzega przed wyzwaniem o „historycznych rozmiarach”. Politycy nie będą mieli innego wyjścia, jak tylko podejmować trudne decyzje, mówi przewodnicząca Monika Schnitzer (65). Obecna, stosunkowo silna sytuacja gospodarcza kilka w tym względzie zmienia.
Rada Ekspertów Ekonomicznych przewiduje, iż produkt krajowy brutto wzrośnie w tym roku znacząco, po raz pierwszy od 2022 roku, o 1,3%. Na przyszły rok prognozowany jest wzrost o 1,0%.
Według raportu rocznego, niemiecka gospodarka odbudowała się po „szoku cen energii” wywołanym wojną w Iranie szybciej niż oczekiwano. W szczególności eksport radzi sobie lepiej niż przewidywano. Wzrost gospodarczy wspierają również rosnące, wielomiliardowe wydatki rządowe. Jest to zasługą finansowanych długiem funduszy specjalnych na modernizację infrastruktury, działań na rzecz ochrony klimatu oraz rosnących wydatków na obronę.
Wcześniej wiele instytutów badawczych i rząd niemiecki podniosły już swoje prognozy wzrostu. Rząd spodziewa się również wzrostu produktu krajowego brutto (PKB) o 1,3% w tym roku. Wiosną, pod wpływem skutków wojny w Iranie, Niemiecka Rada Ekspertów Ekonomicznych prognozowała jedynie minimalny wzrost niemieckiej gospodarki o 0,5% w 2026 roku i wzrost PKB o 0,8% w 2027 roku.
Wyższa inflacja, wolniejszy wzrost
Według Rady Ekspertów Ekonomicznych rosnące ceny energii napędzają inflację. Przewiduje się, iż inflacja cen konsumpcyjnych osiągnie 2,8% w 2026 roku i 3,3% w przyszłym roku.
Rada Ekspertów Ekonomicznych uważa, iż wzrost gospodarczy jest hamowany przez niski wzrost produktywności przedsiębiorstw. Wzrost ten znacznie osłabł. Można go jednak zwiększyć dzięki nowym technologiom i modelom biznesowym.
Ekonomiści już wcześniej wskazywali na wysokie koszty produkcji, głównie ze względu na rosnące składki na ubezpieczenia społeczne i koszty energii. Rząd niemiecki walczy w tej chwili z fundamentalnymi reformami, na przykład dotyczącymi emerytur. Na początku października federalna minister gospodarki Katherina Reiche (53 lata, CDU) podkreśliła potrzebę reform strukturalnych. Stwierdziła, iż wzrost gospodarczy jest na niepewnym gruncie.
Ostrzeżenie o zadłużeniu
Niemiecka Rada Ekspertów Ekonomicznych dostrzega rosnącą presję na finanse publiczne Niemiec. „W dłuższej perspektywie spodziewane dochody budżetu federalnego nie wystarczą na pokrycie planowanych wydatków”. Zadłużenie netto rządu federalnego znacznie wzrośnie do 2030 roku dzięki dodatkowym funduszom specjalnym, a przede wszystkim zwiększonym wydatkom na obronę, i utrzyma się na wysokim poziomie przez dłuższy czas – chyba iż tzw. wyłączenie sektorowe na obronę zostanie zmniejszone. „Doprowadzi to również do wzrostu relacji długu do PKB i płatności odsetkowych”.
Ponadto wydatki federalne znacznie wzrosły od początku lat dwudziestych XXI wieku – było to spowodowane dodatkowymi wydatkami związanymi z kryzysem, rozszerzeniem świadczeń w ramach zabezpieczenia społecznego i wyższymi dotacjami.
Wydatki na obronę i bezpieczeństwo są zwolnione z hamulca zadłużenia jedynie do wysokości jednego procenta produktu krajowego brutto.
Kanclerz Friedrich Merz (71, CDU) powiedział podczas prezentacji raportu, iż sygnał o stabilności finansów publicznych został odebrany. Niemcy są jedynym krajem spośród państw G7, który przez cały czas posiada rating potrójnego A. „Chcę, żeby tak pozostało”. Najwyższa ocena sygnalizuje inwestorom bardzo niskie prawdopodobieństwo niewypłacalności niemieckich obligacji rządowych. Pozwala to Niemcom na tanie finansowanie się w porównaniu z wieloma innymi krajami.
Ogromna luka w budżecie federalnym
Rada Ekspertów Ekonomicznych ostrzega, iż luka finansowa w budżecie federalnym może sięgnąć od 2,7 do 4,8% produktu krajowego brutto (PKB) w 2040 roku. W oparciu o ubiegłoroczny PKB, wyniosłaby ona odpowiednio około 120 mld euro i 215 mld euro. Według Rady, długoterminowa wielkość luki zależy przede wszystkim od tego, jak gwałtownie i w jakim stopniu zostanie zmniejszone finansowanie dłużne wydatków na obronność. Ministerstwo Finansów przewiduje w tej chwili w swoim planowaniu finansowym do 2030 roku lukę finansową w wysokości około 50 mld euro.
Co zaleca Rada Ekspertów Ekonomicznych
Schnitzer stwierdził, iż konieczne jest ograniczenie finansowania dłużnego. Konsolidacja budżetu wymagała pakietu środków. Rada Ekspertów Ekonomicznych zaleciła stopniowe wycofywanie szkodliwych dla środowiska ulg podatkowych – takich jak ulga energetyczna na olej napędowy. Zasugerowali również cofnięcie decyzji o zwiększeniu emerytury dla matek.
W perspektywie średnioterminowej konieczne mogą być podwyżki podatków, ponieważ wyższy wzrost gospodarczy realistycznie nie jest w stanie zniwelować luki w finansowaniu. Dyskutowana jest również ewentualna podwyżka podatku od wartości dodanej (VAT). Jednak w pięcioosobowej radzie panuje odmienne zdanie – w szczególności ze strony radnej Veroniki Grimm.
Merz powiedział, iż wiadomość została odebrana. Potrzebna była konsolidacja; to było to, czego młode pokolenie było winne w polityce. Zdrowe finanse publiczne były niezbędne w Niemczech, a także w UE.
