Fiat 44-23. Kanadyjski gigant, którym Włosi chcieli podbić Europę

Zdjęcie: Versatil_835

Pod koniec lat 70. Fiat zaskoczył europejski rynek rolniczy ciągnikiem, który wyraźnie odbiegał od dotychczasowych konstrukcji włoskiego producenta. Fiat 44-23 miał potężny, 14-litrowy silnik Cummins, napęd na cztery koła i przegubową ramę. Co ciekawe, maszyna nie powstawała we Włoszech, ale w kanadyjskim Winnipeg, a jej historia wiąże się ze współpracą Fiata z producentem ciągników Versatile.

Fiat 44-23, czyli włoska marka i kanadyjska konstrukcja

Historia Fiata 44-23 rozpoczęła się w 1979 roku, kiedy włoski producent postanowił rozszerzyć ofertę o ciągniki rolnicze dużej mocy. W tym czasie Fiat dysponował szeroką gamą maszyn przeznaczonych dla małych i średnich gospodarstw, jednak w segmencie najcięższych ciągników polowych potrzebował zupełnie innych konstrukcji.

Rozwiązaniem okazała się kooperacja z kanadyjską firmą Versatile, specjalizującą się w produkcji dużych ciągników z napędem na wszystkie koła. Przedsiębiorstwo z Winnipeg miało już doświadczenie w budowie maszyn przeznaczonych do pracy na rozległych polach Ameryki Północnej, dlatego obie firmy dostrzegły możliwość współpracy. Fiat dysponował rozwiniętą siecią sprzedaży w Europie, natomiast Versatile posiadał gotowe konstrukcje ciągników o mocy przekraczającej 200 KM, dlatego zamiast opracowywać zupełnie nową maszynę, Włosi zdecydowali się wykorzystać sprawdzone rozwiązania kanadyjskiego partnera.

W ten sposób powstała seria Fiat 44, obejmująca cztery modele. Najmniejszym z nich był właśnie 44-23, wyposażony w silnik o mocy 230 KM, a pozostałe maszyny oferowały odpowiednio 280, 330 i 350 KM. Produkcja odbywała się w zakładach Versatile w Winnipeg, ale ciągniki otrzymały charakterystyczne dla ówczesnego Fiata malowanie oraz oznaczenia włoskiego producenta.

Fiat 44-23 bazował na ciągniku Versatile 835

Pod względem konstrukcyjnym Fiat 44-23 odpowiadał kanadyjskiemu modelowi Versatile 835, ale nie była to wyłącznie zmiana oznaczeń i kolorystyki. W maszynach przygotowanych na europejski rynek zastosowano rozwiązania dostosowane do wymagań Fiata, obejmujące między innymi układ zawieszenia narzędzi i możliwość wyposażenia ciągnika w wałek odbioru mocy. Dzięki temu duży ciągnik przegubowy mógł współpracować nie tylko z ciężkimi narzędziami ciągnionymi, ale również z maszynami wymagającymi odpowiedniego układu hydraulicznego.

Silnik Cummins NT-855, sześć cylindrów i aż 14 litrów pojemności

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Fiata 44-23 był jego silnik. Pod długą maską pracowała jednostka Cummins NT-855-C230, czyli sześciocylindrowy, rzędowy silnik wysokoprężny z turbodoładowaniem. Pojemność skokowa wynosiła aż 14 016 cmł, a moc maksymalna osiągała 230 KM przy 2100 obr./min, a jednostka była chłodzona cieczą i wykorzystywała bezpośredni wtrysk paliwa.

W porównaniu z typowymi europejskimi ciągnikami z końca lat 70. oznaczało to bardzo dużą pojemność silnika. Cummins NT-855 wywodził się z rodziny jednostek przeznaczonych do pracy pod znacznym obciążeniem, gdzie liczyły się przede wszystkim trwałość i zdolność do rozwijania wysokiego momentu obrotowego.

W przypadku Fiata 44-23 moment obrotowy osiągał około 1100 Nm przy 1400 obr./min. Charakterystyka jednostki pozwalała utrzymywać wysoką siłę uciągu również przy spadku prędkości obrotowej silnika, a dane dotyczące serii 44 wskazują, iż wzrost momentu obrotowego w najmniejszym modelu wynosił choćby 39%. Duży silnik wymagał odpowiedniego zapasu paliwa, dlatego ciągnik wyposażono w zbiornik mieszczący około 700 litrów oleju napędowego. Takie rozwiązanie miało szczególne znaczenie podczas wielogodzinnej pracy z ciężkimi maszynami uprawowymi, a operator nie musiał przerywać wykonywanych prac tak często, jak w przypadku ciągników wyposażonych w znacznie mniejsze zbiorniki.

Napęd 4×4 i przegubowa rama zamiast tradycyjnego układu kierowniczego

Fiat 44-23 wyróżniał się również budową podwozia, a zamiast klasycznej ramy i skrętnych przednich kół zastosowano konstrukcję przegubową, charakterystyczną dla wielu dużych ciągników północnoamerykańskich. Skręcanie odbywało się przez zmianę kąta ustawienia dwóch części maszyny względem siebie, a za sterowanie odpowiadał układ hydrauliczny. Przegubowa konstrukcja umożliwiała manewrowanie maszyną mierzącą ponad 6,4 metra długości, pomimo jej dużej masy i szerokiego ogumienia.

Ciągnik mógł zostać wyposażony również w koła bliźniacze, które zwiększały powierzchnię styku ogumienia z podłożem, a rozwiązanie to pomagało wykorzystać dużą moc silnika podczas pracy na polu. Masa własna Fiata 44-23 wynosiła około 11,9 tony, rozstaw osi sięgał 3,3 metra, a standardowe ogumienie miało rozmiar 18.4-38.

Skrzynia biegów, hydraulika i wyposażenie Fiata 44-23

W ciągniku zastosowano mechaniczną przekładnię z 12 biegami do jazdy do przodu, a dokumentacja serii 44 wskazuje również na cztery przełożenia wsteczne. Prędkość jazdy wynosiła od około 4,2 do 23 km/h, a zakres ten odpowiadał charakterowi maszyny przeznaczonej przede wszystkim do wykonywania ciężkich prac polowych, a nie szybkiego transportu drogowego.

Duże możliwości oferował także układ hydrauliczny, gdzie wydajność pompy wynosiła około 90 l/min, natomiast ciśnienie robocze przekraczało 150 barów. Tylny podnośnik miał udźwig sięgający około 9800 kg, zgodnie z danymi dotyczącymi pomiaru w określonym punkcie za końcówkami ramion. W wyposażeniu przewidziano również możliwość zastosowania niezależnego wałka odbioru mocy o prędkości 1000 obr./min.

Pomimo typowo użytkowego charakteru maszyny nie zapomniano o komforcie operatora. Fiat 44-23 otrzymał zamkniętą kabinę z ogrzewaniem, wentylacją i klimatyzacją, a duże przeszklenia zapewniały widoczność otoczenia, a odpowiednio umieszczone stanowisko kierowcy pozwalało obserwować pracę szerokich narzędzi.

Cztery modele serii Fiat 44. Najmocniejszy miał aż 350 KM

Fiat 44-23 otwierał gamę dużych ciągników przegubowych włoskiego producenta, a w serii znajdowały się także trzy mocniejsze konstrukcje bazujące na innych modelach Versatile.

• Fiat 44-23: 230 KM, odpowiednik Versatile 835.
• Fiat 44-28: 280 KM, odpowiednik Versatile 875.
• Fiat 44-33: 330 KM, odpowiednik Versatile 935.
• Fiat 44-35: 350 KM, odpowiednik Versatile 950.

Dwa słabsze modele korzystały z sześciocylindrowych silników Cummins o pojemności 14 litrów, a w mocniejszych zastosowano ośmiocylindrowe jednostki Cummins VT-903 w układzie V, o pojemności 14,8 litra.

Dlaczego Fiat 44-23 był produkowany tak krótko?

Seria Fiat 44 była ambitną próbą wejścia włoskiego producenta do segmentu największych ciągników rolniczych, ale problemem okazała się ograniczona liczba potencjalnych odbiorców na rynku europejskim. Pod koniec lat 70. ciągniki o mocy przekraczającej 200 KM pozostawały maszynami przeznaczonymi przede wszystkim dla dużych gospodarstw, podczas gdy w wielu regionach Europy dominowały znacznie mniejsze powierzchnie upraw, a wykorzystanie tak ciężkiego sprzętu nie zawsze było ekonomicznie uzasadnione.

W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie przegubowe ciągniki o dużej mocy miały już ugruntowaną pozycję, a na rynku europejskim zapotrzebowanie na tego typu konstrukcje rozwijało się wolniej. W rezultacie sprzedaż serii 44 nie osiągnęła zakładanej skali, dlatego Fiat zakończył oferowanie tych modeli w 1982 roku, a kooperacja handlowa związana z serią dobiegła końca na początku kolejnego roku. Dokładna liczba sprzedanych ciągników pozostaje trudna do ustalenia. Wiadomo jednak, iż przedsięwzięcie nie przyniosło takiego sukcesu, na jaki liczyli włoscy i kanadyjscy partnerzy.

Źródła: Konedata, https://www.koneviesti.fi/en/konedata/traktorit/fiat-fiatagri/fiat-44-23-44-35
TractorData, https://www.tractordata.com/farm-tractors/002/0/0/2004-fiat-44-23.html
FiatagriWorld, https://www.fiatagriworld.com/44-23-44-35
Tractorbook, https://www.tractorbook.de/traktoren/fiat-fiatagri/44-23-44-28-44-33-44-35/technische-daten/