Firma audytorska a audyt sprawozdań finansowych w sp. z o.o. i spółkach akcyjnych – najważniejsze zasady i znaczenie dla spółek giełdowych

Firma audytorska to podmiot wpisany na listę firm audytorskich, uprawniony do przeprowadzania czynności rewizji finansowej, w tym badania sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta. Celem badania jest uzyskanie racjonalnej pewności, czy sprawozdanie finansowe jako całość nie zawiera istotnego zniekształcenia, oraz wydanie sprawozdania z badania.

Audyt obejmuje ocenę, czy sprawozdanie finansowe rzetelnie przedstawia sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy jednostki za dany rok obrotowy, zgodnie z mającymi zastosowanie zasadami sprawozdawczości. W zależności od rodzaju sprawozdania analizowane są również przepływy pieniężne i informacja dodatkowa. Znaczenie mają kompletność danych oraz zgodność z adekwatnymi przepisami, w tym z ustawą o rachunkowości (uor) i zasadą rzetelnego i jasnego obrazu określoną w art. 4 ustawy o rachunkowości. Dla spółek giełdowych audyt ma szczególne znaczenie z punktu widzenia przejrzystości informacji przekazywanych inwestorom i organom nadzorczym. Obowiązek badania może jednak dotyczyć także sp. z o.o., jeżeli spełnia ona ustawowe kryteria.

Jak działa firma audytorska i na czym polega badanie sprawozdań finansowych przez biegłego rewidenta?

Działanie firmy audytorskiej opiera się na zasadach niezależności oraz metodyce badania prowadzonej zgodnie z krajowymi standardami badania. Standardy te uwzględniają odpowiednie międzynarodowe standardy przyjęte do stosowania w Polsce. Proces wymaga specjalistycznej wiedzy, jaką posiadają biegli rewidenci, a także doświadczenia w obszarze finansów, rachunkowości i sprawozdawczości.

W praktyce przeprowadzenie audytu sprawozdań jest wieloetapowe i obejmuje m.in. poznanie działalności jednostki, identyfikację i ocenę ryzyk istotnego zniekształcenia oraz uzyskanie dowodów dotyczących danych prezentowanych w sprawozdaniu. Audytor poznaje także system kontroli wewnętrznej w zakresie potrzebnym do zaplanowania odpowiednich procedur badania. Analiza tego, jak prowadzone są księgi rachunkowe, dokumentacja księgowa, inwentaryzacja i procesy raportowe, służy ocenie sprawozdania finansowego; badanie nie oznacza odrębnej, całościowej kontroli każdego z tych obszarów.

W zakresie audytu firma audytorska:

• poznaje procesy finansowe i księgowość jednostki w zakresie istotnym dla badania,
• ocenia wiarygodność danych wykorzystanych do sporządzenia sprawozdania finansowego,
• weryfikuje zastosowanie adekwatnych zasad rachunkowości,
• identyfikuje istotne ryzyka i ocenia dowody uzyskane w toku badania.

Efektem jest sprawozdanie z badania, zawierające opinię biegłego rewidenta o sprawozdaniu finansowym. Może ona mieć znaczenie dla inwestorów, kredytodawców i innych odbiorców informacji finansowych.

Kiedy audyt sprawozdań finansowych jest wymagany w sp. z o.o. i przy rozliczaniu środków unijnych?

Obowiązek badania rocznego sprawozdania finansowego wynika z przepisów, przede wszystkim z art. 64 ustawy o rachunkowości. W przypadku sp. z o.o. może on zależeć m.in. od spełnienia określonych w ustawie kryteriów dotyczących zatrudnienia, sumy aktywów i przychodów. Badaniu podlegają również roczne sprawozdania finansowe wskazanych w przepisach kategorii jednostek oraz roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych.

Przy realizacji projektów finansowanych ze środków unijnych mogą występować odrębne wymogi dotyczące kontroli lub audytu projektu. Samo otrzymanie dofinansowania nie oznacza jednak automatycznie obowiązku badania rocznego sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta.

Badanie może zostać zlecone także dobrowolnie, np. w związku z:

• przygotowaniem rocznego raportu finansowego na potrzeby inwestorów lub finansujących,
• planowaną zmianą struktury właścicielskiej,
• działalnością w grupie spółek z kapitałem zagranicznym,
• reorganizacją działalności,
• potrzebą przedstawienia niezależnej opinii o sprawozdaniu finansowym instytucjom zewnętrznym.

W takich przypadkach o zakresie zlecenia decydują potrzeby jednostki i uzgodnione warunki usługi. Wymienione okoliczności same w sobie nie przesądzają o ustawowym obowiązku badania.

Wybór audytora – na co zwrócić uwagę, analizując usługi audytorskie i doradztwo?

Proces wyboru firmy audytorskiej powinien być prowadzony w sposób uporządkowany i transparentny. Co do zasady wyboru audytora dokonuje organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe, chyba iż statut, umowa lub inne wiążące jednostkę przepisy prawa stanowią inaczej. Kierownik jednostki nie może dokonać tego wyboru.

Dla spółek giełdowych znaczenie mają wieloletnie doświadczenie firmy audytorskiej, zasoby potrzebne do przeprowadzenia badania oraz znajomość regulacji rynku kapitałowego. Dokonując wyboru firmy audytorskiej, warto zwrócić uwagę na:

• doświadczenie w badaniu podmiotów o złożonej strukturze,
• znajomość regulacji rynku kapitałowego,
• jakość zespołu i dostęp do specjalistów,
• zdolność do przeprowadzenia badania w wymaganym terminie,
• przestrzeganie zasad niezależności i etyki zawodowej.

Jeśli firma audytorska lub podmioty z nią powiązane świadczą również szeroki zakres usług, w tym doradztwo i ekspertyzy, trzeba ocenić, czy ich świadczenie na rzecz badanej jednostki jest dopuszczalne i nie narusza niezależności audytora. W przypadku jednostek zainteresowania publicznego obowiązują w tym zakresie szczególne ograniczenia.

W przypadku badania ustawowego pierwsza umowa o badanie sprawozdania finansowego jest zawierana z firmą audytorską na okres nie krótszy niż dwa lata, z możliwością przedłużenia na kolejne okresy wynoszące co najmniej dwa lata. Umowę o badanie sprawozdania finansowego zawiera kierownik jednostki, po dokonaniu wyboru firmy audytorskiej przez adekwatny organ.

Niezależność, odpowiedzialność i ekspertyza w procesie audytorskim oraz ich wpływ na finanse jednostki

W procesie audytu istotną rolę odgrywa nie tylko audytor, ale także kierownik jednostki, który odpowiada za sporządzenie sprawozdania finansowego. Badana jednostka powinna zapewnić biegłemu rewidentowi dostęp do ksiąg, dokumentów oraz informacji niezbędnych do przeprowadzenia badania.

Niezależność firmy audytorskiej i przestrzeganie standardów zawodowych mają zasadnicze znaczenie dla wiarygodności wydanej opinii. Badanie nie przenosi jednak na audytora odpowiedzialności kierownika jednostki za sprawozdanie finansowe.

PKF Polska – audyt finansowy, usługi księgowe i wsparcie w prowadzeniu ksiąg rachunkowych

PKF Polska działa na rynku usług audytorskich i doradczych. W ramach oferowanych usług klienci mogą korzystać z kompetencji z zakresu audytu, podatków oraz usług księgowych, przy czym możliwość łączenia poszczególnych usług dla tego samego klienta wymaga każdorazowo oceny zasad niezależności.

Doświadczenie w badaniu sprawozdań finansowych spółek giełdowych i jednostek działających w złożonym otoczeniu regulacyjnym pozwala zespołom PKF Polska wnosić ekspertyzę w zakresie sprawozdawczości finansowej. Wsparcie w prowadzeniu ksiąg rachunkowych stanowi odrębny rodzaj usługi i nie może być przedstawiane jako element badania ksiąg prowadzonych dla tej samej jednostki przez audytora.

Znaczenie audytu finansowego dla spółek giełdowych

Audyt finansowy jest istotnym elementem funkcjonowania spółek giełdowych. Badanie sprawozdania finansowego dostarcza jego odbiorcom niezależnej opinii, która może zwiększać zaufanie do prezentowanych informacji finansowych.

Świadomy wybór audytora, oparty na doświadczeniu, zasobach, niezależności i zgodności z przepisami, pomaga spółkom realizować obowiązki sprawozdawcze i przekazywać interesariuszom wiarygodne informacje.