Fundusze Europejskie wspierają coraz więcej obszarów innowacji

Od innowacji przemysłowych i energetycznych po technologie medyczne i rozwiązania dla obronności – polskie firmy rozwijają innowacje o szerokich zastosowaniach. Przy wsparciu Funduszy Europejskich mogą prowadzić prace badawczo-rozwojowe, wdrażać produkty na rynek i zwiększać swoją obecność na zagranicznych rynkach. Tym bardziej iż możliwości dofinansowania ze środków unijnych stale się poszerzają o kolejne dziedziny – podkreślali eksperci podczas Święta Polskich Innowacji zorganizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).

– Potencjał innowacyjny polskich firm jest bardzo duży. Świetnie to udowadniają, szczególnie w ostatnich latach, kiedy widzimy nowe polskie firmy wchodzące na rynki zagraniczne, rozwijające się w najnowszych technologiach takich jak sektor kosmiczny. Wciąż barierą jest odpowiednie wsparcie na każdym etapie rozwoju, nie tylko początkowym, jak w przypadku start-upów, ale również w kolejnych fazach. Chodzi o wsparcie pozafinansowe, doradcze, mentoringowe, żeby faktycznie te firmy mogły korzystać z przewag konkurencyjnych i zdobywać kolejne rynki – mówi agencji Newseria Grzegorz Orawiec, dyrektor Departamentu Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.

W rankingu European Innovation Scoreboard 2026 Komisja Europejska zaliczyła Polskę do grupy wschodzących innowatorów. Polska zajęła 23. miejsce wśród 27 państw UE, osiągając 65 proc. średniej unijnej. Jako bariery Komisja Europejska wskazuje m.in. na trudności w transferze technologii i niewystarczające zachęty do komercjalizacji wyników badań.

– Firmy rzadziej pytają o kapitał, natomiast mówią: potrzebujemy wsparcia, aby zdobywać zagraniczne rynki, potrzebujemy know-how, jak wejść na rynki zagraniczne, a na przykład w sektorze obronnościowym czy dual-use potrzebujemy perspektyw zamówień na nasze produkty – ocenia Grzegorz Orawiec.

Polskie firmy mogą korzystać z różnych form wsparcia na rozwój i wdrażanie innowacji oraz ekspansję zagraniczną. Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) oferują m.in. działanie „Promocja marki innowacyjnych MŚP”, które wspiera przedsiębiorców w zdobywaniu zagranicznych rynków poprzez udział w targach, misjach gospodarczych i działaniach promocyjnych. Przedsiębiorcy mogą również korzystać ze „Ścieżki SMART”, umożliwiającej finansowanie prac badawczo-rozwojowych i wdrażanie innowacji, inicjatywy STEP (Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy) wspierającej technologie krytyczne oraz preferencyjne „Pożyczki na cyfrową i zieloną transformację przedsiębiorstw”, które mają wspierać firmy w inwestycjach w obszarach cyfryzacji i ekologii.

– Utworzony przez nas Fundusz Wsparcia Technologii Krytycznych to najważniejszy ruch Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, aby wspierać sektory najbardziej zaawansowane takie jak produkcja leków, biotechnologia, cyberbezpieczeństwo czy pojazdy autonomiczne – mówi dyrektor w MFiPR o programie FENG. – Mamy też takie narzędzia jak instrumenty kapitałowe, a więc możliwość inwestowania środków europejskich w firmy poprzez wejścia i zakup udziałów, i oczywiście całą paletę instrumentów finansowych takich jak pożyczki z częściową dotacją czy gwarancje finansowe. Wszystko zależy od pomysłu i rodzaju projektu – do tego możemy dopasować formę wsparcia.

Jak podkreśla, stale rozwijane są też obszary, które mogą być wspierane ze środków unijnych. Przykładem jest przygotowywany nabór dla firm pracujących nad technologiami podwójnego zastosowania.

– W czasach, w których żyjemy, potrzebujemy technologii, które będą miały wykorzystanie zarówno dla celów cywilnych, jak i wojskowych. Druga bardzo ważna zmiana – na koniec roku planujemy pierwsze nabory dla sektora obronności, zbrojeń oraz bezpieczeństwa. Fundusze Europejskie, za zgodą Komisji Europejskiej, też zmieniają kierunek wsparcia. Widzimy, jak dużo potrzeba inwestycji w tym obszarze. Planujemy pierwsze konkursy uruchomić na przełomie tego i przyszłego roku – deklaruje Grzegorz Orawiec.

Rozwiązania z tego obszaru rozwija m.in. VIGO Photonics, polski producent detektorów podczerwieni. Technologie firmy znajdują zastosowanie m.in. w przemyśle, systemach bezpieczeństwa i obronności. Spółka od lat korzysta ze wsparcia Funduszy Europejskich, realizując projekty badawczo-rozwojowe we współpracy z uczelniami i partnerami technologicznymi.

– Fundusze Europejskie w rozwoju VIGO Photonics odegrały kluczową rolę. Korzystaliśmy z programu Horizon Europe, gdzie w ramach konsorcjum rozwijaliśmy nasze technologie. W małych konsorcjach z uczelniami i z partnerami technologicznymi poznawaliśmy nowe rozwiązania i wdrażaliśmy je do bieżącej produkcji – wskazuje Adam Piotrowski, prezes VIGO Photonics. – Korzystaliśmy z takich narzędzi jak „Ścieżka SMART” w PARP. To są narzędzia, które pozwalają punktowo przyspieszyć pewne działania, przeanalizować dany rynek, dane rozwiązanie i podzielić się tym ryzykiem z jednostką pośredniczącą. Na tym polegają wszystkie projekty badawcze, iż wchodzimy na pewien nowy segment, próbujemy odpowiedzieć na potrzeby tego rynku dzięki naszych technologii.

Spółka realizuje m.in. projekt badawczo-rozwojowy dotyczący nowej generacji detektorów podczerwieni. Jego wartość wynosi 13,96 mln zł, z czego 9,37 mln zł stanowi dofinansowanie z programu FENG. Prace rozpoczęły się w styczniu 2024 roku i mają potrwać do końca marca 2027 roku. Opracowane rozwiązania mają trafić do produkcji seryjnej i być oferowane m.in. na rynkach zagranicznych.

Ze wsparcia Funduszy Europejskich korzysta również FOL-MECH. Firma dzięki dofinansowaniu ze „Ścieżki SMART” wdrożyła technologię folii trzywarstwowych z domieszkami nanocząsteczek opracowaną we współpracy z Politechniką Warszawską.

– Technologia ta pozwoliła firmie FOL-MECH rozwinąć gamę swoich produktów i zaoferować folie o znacznie mniejszej grubości, a jednocześnie wyższej odporności na przebicie i rozciąganie – tłumaczy Jakub Zgorzelski, prezes FOL-MECH. – Nasze folie nano odznaczają się tym, iż są dużo cieńsze niż u konkurencji. Dzięki temu możemy zabezpieczyć dany towar produktem, który waży mniej, przez co zużywamy mniej polietylenu i mniej obciążamy środowisko.

FOL-MECH realizuje także odrębny projekt dotyczący wdrożenia technologii produkcji wielowarstwowej folii „soft touch” z wykorzystaniem surowców pochodzących z recyklingu. Jego wartość wynosi blisko 23,8 mln zł, z czego 10,4 mln zł stanowi dofinansowanie ze „Ścieżki SMART”. Inwestycja obejmuje m.in. zakup trzywarstwowych wytłaczarek i maszyny do granulacji oraz budowę hali produkcyjnej z instalacją fotowoltaiczną.

Produkty VIGO Photonics i FOL-MECH były prezentowane w Showroomie Innowacji podczas Forum Przedsiębiorczości zorganizowanego przez PARP. Uczestnicy wydarzenia mogli tam poznać konkretne rozwiązania opracowane przez polskich innowatorów i zobaczyć wybrane urządzenia oraz demonstratory technologii. Wśród prezentowanych rozwiązań znalazły się m.in. system CarnaLife Holo firmy MedApp, wykorzystujący rozszerzoną rzeczywistość do wizualizacji danych medycznych i wspierający planowanie operacji, bioniczna trzustka firmy Polbionica, rozwiązania z zakresu implantologii i leczenia schorzeń kręgosłupa firmy LfC. Zaprezentowano także rozwiązania dla środowiska, energetyki i przemysłu, m.in. elektrody nanokompozytowe przeznaczone do usuwania PFAS, czyli trwałych związków chemicznych, opracowane przez ADJ Nanotechnology i Politechnikę Warszawską, czy technologię Powder2Powder od AMAZEMET, umożliwiającą ponowne wytwarzanie i recykling proszków metalicznych wykorzystywanych w druku 3D.

– Takie wydarzenia jak Forum Przedsiębiorczości są bardzo ważne, szczególnie dla bardzo młodych firm. To tam poznajemy tych, których podziwiamy, od nich możemy się uczyć i to tam stają się oni naszymi partnerami w realizacji pierwszych pomysłów biznesowych. Na tym etapie zderzamy się z rzeczywistością przemysłową na bardzo różnych rynkach – mówi Karolina Orłowska, współzałożycielka i szefowa naukowa Gekko Photonics. – o ile firma jest rozpoznawalna i pojawia się na takich wydarzeniach, to znaczy, iż ktoś już jej powiedział „sprawdzam”, iż ona już coś osiągnęła.

Gekko Photonics to firma specjalizująca się w fotonice przemysłowej i analizie procesów chemicznych. Spółka rozwija działalność w Stanach Zjednoczonych, gdzie od 2026 roku ma biuro w Rochester. Firma nawiązała tam współpracę z lokalnymi przedsiębiorstwami i jednostkami badawczymi. We wrześniu 2026 roku spółka zdobyła główną nagrodę w amerykańskim programie akceleracyjnym Luminate NY.

– o ile chodzi o ekspansję zagraniczną polskich firm, to na pewno ich najmocniejszymi stronami są wiedza i umiejętności technologiczne. Natomiast problem, z jakim się spotykamy, to przede wszystkim wiarygodność – wskazuje Karolina Orłowska. – Trzeba pokazać z jednej strony to, co się wie, czyli umiejętności, twarde dowody na to, iż ma się już jakieś sukcesy, ale bardzo ważne są też przygotowanie naukowe i wiarygodność naukowa. Wówczas współprace zarówno z polskimi, jak i międzynarodowymi ośrodkami naukowymi mogą być ułatwieniem takiej ekspansji.

Debaty w ramach Forum Przedsiębiorczości i Showroom Innowacji były elementem Święta Polskich Innowacji, zorganizowanego przez PARP 20 października br. Współfinansowane z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki wydarzenie było okazją do wymiany doświadczeń, nawiązywania kontaktów oraz poznawania technologii, które mogą odpowiadać na najważniejsze wyzwania gospodarcze i społeczne.

Tego samego dnia PARP ogłosiła laureatów 27. edycji konkursu Polski Produkt Przyszłości, który od blisko 30 lat promuje innowacyjne produkty i technologie made in Poland, które odpowiadają na potrzeby rynku i jednocześnie mają szansę zaistnieć zarówno w kraju, jak i za granicą. Ruszyły zgłoszenia do kolejnej, 28. edycji tego konkursu. Szczegóły na stronie parp.gov.pl. Do Polskiego Produktu Przyszłości można zgłosić wyroby lub technologię, które są doprowadzone do etapu prac wdrożeniowych i osiągnęły minimum szósty poziom gotowości technologicznej (TRL), tj. dokonano co najmniej demonstracji prototypu lub modelu systemu/podsystemu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Zgłoszenie może dotyczyć również produktu już wdrożonego do produkcji, pod warunkiem iż jego pierwsza sprzedaż nastąpiła nie wcześniej niż 24 miesiące przed złożeniem wniosku.