Ile wody pije krowa? Przy wysokiej wydajności liczby mogą zaskoczyć

Zdjęcie: krowy

Woda jest jednym z najważniejszych elementów żywienia bydła, choć w gospodarstwie dużo częściej mówi się o jakości paszy, dawce TMR czy dodatkach mineralnych. Tymczasem niedostateczny dostęp do wody może gwałtownie odbić się na pobraniu paszy, zdrowiu i wydajności mlecznej. Szczególnie duże znaczenie ma to latem oraz w stadach o wysokiej produkcji mleka.

Ile wody dziennie potrzebuje krowa?

Nie istnieje jedna wartość odpowiednia dla każdej sztuki. Zapotrzebowanie zależy między innymi od masy ciała, wydajności mlecznej, składu dawki pokarmowej, temperatury otoczenia, wilgotności powietrza i fazy laktacji. Krowa zasuszona będzie miała inne potrzeby niż wysoko wydajna krowa znajdująca się w szczycie laktacji.

Dorosłe krowy mleczne mogą wypijać kilkadziesiąt litrów wody na dobę, a u najbardziej wydajnych zwierząt pobranie może dochodzić choćby do około 100 do 150 litrów. W czasie upałów zapotrzebowanie dodatkowo wzrasta.

Warto przy tym pamiętać, iż mleko w około 87 procentach składa się z wody. o ile krowa produkuje każdego dnia kilkadziesiąt litrów mleka, musi mieć stałą możliwość uzupełniania płynów. Woda uczestniczy również w termoregulacji, procesach trawiennych, transporcie składników odżywczych i utrzymaniu prawidłowego środowiska organizmu.

Wydajność mleczna mocno wpływa na pobranie wody

Im więcej mleka produkuje krowa, tym większe jest jej zapotrzebowanie na wodę. Z tego powodu niewydolny system pojenia może stać się niewidocznym ograniczeniem wydajności stada. choćby bardzo dobrze ułożona dawka TMR nie zostanie wykorzystana w pełni, jeżeli zwierzęta nie będą mogły swobodnie pić.

Krowy pobierają wodę wielokrotnie w ciągu dnia, a szczególnie chętnie robią to po doju oraz po pobraniu paszy. W tych okresach przy poidłach może pojawiać się duży ruch. o ile przepływ wody jest zbyt mały albo dostęp do poidła utrudniają inne zwierzęta, część krów może wypić mniej, niż potrzebuje.

Problem jest szczególnie istotny w dużych grupach technologicznych. Projektując system pojenia, trzeba uwzględnić nie tylko pojemność poidła, ale również szybkość jego napełniania i możliwość jednoczesnego korzystania przez kilka sztuk.

Latem krowy mogą pić znacznie więcej

Temperatura w oborze bezpośrednio wpływa na ilość pobieranej wody. Podczas gorących dni organizm krowy wykorzystuje ją między innymi do utrzymania prawidłowej temperatury ciała. Przy wysokich temperaturach spożycie może być wyraźnie większe niż podczas chłodnej pogody.

W okresie letnim szczególnego znaczenia nabiera więc wydajność instalacji wodnej. Problemem może okazać się zbyt mała średnica rur, niskie ciśnienie albo poidło, które nie nadąża z uzupełnianiem wody. choćby jeżeli teoretycznie każde zwierzę ma do niej dostęp, w godzinach największego zapotrzebowania system może nie zapewniać wystarczającej ilości.

W gospodarstwach wykorzystujących pastwiska trzeba również zadbać o dostęp do wody poza budynkiem. Odległość do punktu pojenia, jego przepustowość oraz czystość mogą wpływać na to, jak chętnie zwierzęta będą z niego korzystać.

Jakość wody dla bydła ma znaczenie

Nie wystarczy, iż wody jest dużo. Powinna być również czysta, bezpieczna i chętnie pobierana przez zwierzęta. Krowa ma bardzo dobrze rozwinięty zmysł węchu i może ograniczyć picie, jeżeli woda ma nieprzyjemny zapach lub smak.

Szczególną uwagę należy zwracać na wodę pochodzącą z własnych studni. Jej wygląd nie daje pełnej informacji o jakości. Przezroczysta woda może zawierać mikroorganizmy albo nadmierne ilości niektórych związków mineralnych. Znaczenie mają między innymi parametry fizykochemiczne, pH, mineralizacja oraz obecność potencjalnych zanieczyszczeń.

Źródłem problemów mogą być także zanieczyszczenia mikrobiologiczne, związki chemiczne oraz substancje przedostające się do wód gruntowych z otoczenia gospodarstwa. Z tego powodu w przypadku korzystania z własnego ujęcia warto okresowo wykonywać badanie wody.

Brudne poidło może zniechęcić krowę do picia

Nawet woda o bardzo dobrych parametrach może stracić jakość już w oborze. Do poideł trafiają resztki paszy, ślina, kurz, fragmenty ściółki i inne zanieczyszczenia. Przy wysokiej temperaturze mogą rozwijać się również glony oraz mikroorganizmy.

Poidła powinny być regularnie kontrolowane i czyszczone. Nie warto czekać do momentu, aż na dnie pojawi się gruba warstwa osadu. Hodowca może podczas codziennego obchodu sprawdzić wodę wzrokowo, zwrócić uwagę na zapach oraz ocenić, czy urządzenie gwałtownie się napełnia.

Dobrym praktycznym testem jest spojrzenie na poidło z perspektywy zwierzęcia. jeżeli człowiek nie chciałby napić się znajdującej się w nim wody ze względu na zapach, zmętnienie lub widoczne zabrudzenia, trudno oczekiwać, iż będzie ona atrakcyjna dla bydła.

Gdzie powinny znajdować się poidła?

Dostęp do wody powinien być możliwie łatwy. W oborach wolnostanowiskowych poidła umieszcza się w miejscach, do których krowy mogą swobodnie podejść bez blokowania głównych ciągów komunikacyjnych. Szczególnie istotny jest dostęp do wody po wyjściu z hali udojowej lub robota udojowego.

Samo zamontowanie odpowiedniej liczby urządzeń nie wystarcza. Poidło musi zapewniać odpowiedni przepływ, a przestrzeń wokół niego powinna umożliwiać korzystanie również zwierzętom stojącym niżej w hierarchii stada.

Należy także sprawdzać instalację zimą. Zamarznięte przewody albo wychłodzona instalacja mogą ograniczyć dopływ wody właśnie wtedy, gdy hodowca najmniej się tego spodziewa.

Jak poznać, iż krowy mogą pić za mało?

Jednym z pierwszych sygnałów może być zmniejszenie pobrania paszy. Woda i sucha masa dawki pokarmowej są ze sobą silnie powiązane. o ile zwierzę ogranicza picie, może jednocześnie zmniejszyć ilość pobieranego TMR.

W stadzie mlecznym uwagę powinien zwrócić również niespodziewany spadek produkcji mleka, szczególnie jeżeli dotyczy większej liczby zwierząt. Zanim zacznie się szukać problemu wyłącznie w paszy, warto sprawdzić poidła, ciśnienie w instalacji oraz jakość wody.

Przydatnym rozwiązaniem jest również kontrolowanie zużycia wody w gospodarstwie. Nagły spadek może świadczyć o awarii instalacji, natomiast gwałtowny wzrost może wynikać zarówno z wysokiej temperatury, jak i z nieszczelności.

Badanie wody warto traktować podobnie jak analizę paszy

Rolnicy regularnie badają kiszonkę z kukurydzy, sianokiszonkę czy zboże, ponieważ skład tych komponentów wpływa na dawkę żywieniową. Woda powinna być traktowana podobnie. Jej gorsza jakość może zmniejszyć pobranie, a zanieczyszczenia mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia zwierząt.

Szczególnie uzasadniona jest kontrola wody ze studni po wystąpieniu podtopień, zmianie jej smaku lub zapachu, pracach przy ujęciu albo pojawieniu się niewyjaśnionych problemów w stadzie. Samo czyszczenie poideł nie wystarczy, jeżeli źródło zanieczyszczenia znajduje się wcześniej, w studni, zbiorniku lub instalacji.

W dobrze zarządzanej oborze dostęp do świeżej wody powinien być praktycznie nieograniczony. Przy wysokiej wydajności stada poidło przestaje być jedynie elementem wyposażenia budynku. Staje się częścią systemu żywienia, a jego przepustowość, higiena i rozmieszczenie mogą realnie wpływać na pobranie paszy oraz produkcję mleka.