Jak sprawić, by badania zaczęły pracować dla gospodarki? Eksperci o przyszłości B+R

Rosnące nakłady na badania i rozwój nie przekładają się automatycznie na wzrost innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki. O tym, jak zwiększyć efektywność inwestycji w B+R oraz skuteczniej komercjalizować wyniki badań, dyskutowali uczestnicy śniadania eksperckiego „Jak wzmacniać polski ekosystem innowacji?”, zorganizowanego przez Sieć Badawczą Łukasiewicz.

W ciągu ostatniej dekady publiczne wydatki na działalność badawczo-rozwojową w Polsce wzrosły z około 43 do 113 euro na mieszkańca. przez cały czas jednak są ponad dwukrotnie niższe od średniej unijnej, a ich wpływ na poziom innowacyjności pozostaje ograniczony. Zdaniem ekspertów sam wzrost finansowania nie wystarczy – równie istotne jest stworzenie sprawnego systemu przekształcania wyników badań w rozwiązania rynkowe.

Punktem wyjścia do debaty były dwa raporty przygotowane przez ekspertów Sieci Badawczej Łukasiewicz. Pierwszy analizuje wpływ nakładów na B+R na rozwój gospodarczy, drugi proponuje nowy model oceny skuteczności publicznego finansowania innowacji.

Według autorów analiz zwiększenie wydatków na badania i rozwój do poziomu 3 proc. PKB mogłoby w perspektywie dekady podnieść produkt krajowy brutto o około 12 proc., a w dłuższym okresie choćby o 17 proc. Warunkiem jest jednak skuteczna kooperacja przedsiębiorstw, uczelni i instytutów badawczych oraz sprawny transfer technologii do gospodarki.

Fot. od l. K.Jodko-Piórecka, prezes H.Cichocki i dyr. M.Matlak

– „O sukcesie decyduje dziś zdolność gospodarki do przekształcania nakładów w wiedzę, wiedzy w innowacje, a innowacji w trwałe przewagi konkurencyjne” – podkreślił dr Hubert Cichocki, prezes Centrum Łukasiewicz. Zwrócił również uwagę na rosnące znaczenie technologii obronnych i dual-use, informując, iż już około 67 proc. projektów realizowanych przez Sieć Łukasiewicz dotyczy właśnie tych obszarów.

Eksperci wskazywali, iż efekty inwestycji w B+R nie pojawiają się natychmiast. Najpierw rośnie liczba patentów i wdrożeń technologicznych, następnie zwiększa się produktywność przedsiębiorstw, a dopiero po latach widoczny jest wpływ na wzrost gospodarczy.

Fot. Od l W. Wojciechowski i J.Jabłonowski

Jak zauważył dr Janusz Jabłonowski, główny ekonomista Centrum Łukasiewicz: „W B+R największym ryzykiem nie jest długi horyzont efektów, ale brak cierpliwości. jeżeli przerwiemy budowę zasobu wiedzy zbyt wcześnie, nie zobaczymy wzrostu produktywności, na który już zaczęliśmy pracować.”

Jednym z najciekawszych elementów spotkania była prezentacja koncepcji „Kompasu komercjalizacji” – nowego narzędzia opracowanego przez Łukasiewicz – ITECH. Ma ono umożliwić ocenę rzeczywistych efektów finansowania innowacji, wychodząc poza tradycyjne wskaźniki, takie jak liczba projektów czy patentów. Model ma pokazywać, które instrumenty wsparcia rzeczywiście prowadzą do powstawania nowych produktów, usług i technologii znajdujących odbiorców na rynku.

– „Dysponujemy coraz większymi środkami na badania i rozwój, ale bez nowej praktyki ich wykorzystania nie przełożą się one na trwałą przewagę konkurencyjną. najważniejsze jest to, by każda inwestycja w B+R prowadziła do realnego efektu rynkowego” – podsumował dr Michał Matlak, dyrektor Łukasiewicz – ITECH.

Debata pokazała, iż coraz większe znaczenie zyskuje nie pytanie „ile wydajemy na innowacje?”, ale „jak skutecznie zamieniamy te środki w przewagę konkurencyjną gospodarki?”. To właśnie efektywność komercjalizacji wyników badań może stać się jednym z najważniejszych wyzwań polskiego systemu innowacji w najbliższych latach.

Najważniejsze liczby

• 43 → 113 euro – wzrost publicznych wydatków na B+R na mieszkańca w ciągu dekady.
• 3 proc. PKB – poziom nakładów na B+R analizowany w raporcie.
• +17 proc. PKB – potencjalny długookresowy efekt dobrze wykorzystanych inwestycji.
• 67 proc. – udział projektów Łukasiewicza związanych z obronnością i technologiami dual-use.
• 23. miejsce Polski w rankingu European Innovation Scoreboard, co pokazuje, iż mimo wzrostu nakładów potencjał innowacyjny przez cały czas pozostaje poniżej średniej unijnej.

Zespół Komunikacji Centrum Łukasiewicz