Japonia sfinansuje fabryki chipów w USA. GlobalFoundries otrzyma do 21 mld dolarów

Pierwszy półprzewodnikowy projekt realizowany w ramach amerykańsko-japońskiego pakietu inwestycyjnego o wartości 550 mld dolarów nabiera konkretnych kształtów. Japonia ma zapewnić finansowanie dwóch zakładów GlobalFoundries w stanie Nowy Jork. Na razie przesądzona jest jednak przede wszystkim budowa pierwszej fabryki – druga pozostaje uzależniona od późniejszej decyzji inwestycyjnej.

Japonia przeznaczy do 21 mld dolarów na zwiększenie produkcji półprzewodników w Stanach Zjednoczonych. GlobalFoundries poinformował, iż został wybrany na dostawcę technologii i operatora dwóch nowych fabryk, które mają powstać przy istniejącym kompleksie spółki w miejscowości Malta w stanie Nowy Jork.

Projekt jest pierwszym przedsięwzięciem stricte półprzewodnikowym uruchamianym w ramach szerszej inicjatywy inwestycyjnej uzgodnionej przez Waszyngton i Tokio. Jej nominalna wartość wynosi 550 mld dolarów.

Pierwsza fabryka za około 10 mld dolarów

Początkowa inwestycja o wartości około 10 mld dolarów ma umożliwić rozpoczęcie budowy pierwszego zakładu jeszcze w 2026 r. Uruchomienie produkcji zaplanowano na 2029 r. Po osiągnięciu pełnej wydajności fabryka ma zwiększyć amerykańskie moce produkcyjne o około 900 tys. wafli krzemowych o średnicy 300 mm rocznie.

Kolejne około 10 mld dolarów może zostać przeznaczone na drugi zakład o zbliżonej skali. Nie jest to jednak jeszcze inwestycja definitywnie zatwierdzona. Według informacji Reutersa partnerzy mają podjąć ostateczną decyzję w tej sprawie przed końcem 2028 r.

Oznacza to, iż często pojawiającą się w komunikatach kwotę 21 mld dolarów należy traktować jako maksymalną wartość całego programu, a nie sumę już zakontraktowanych wydatków. Na obecnym etapie najbardziej zaawansowana jest pierwsza fabryka.

GlobalFoundries szacuje, iż oba zakłady mogłyby przynieść ponad 1 tys. wysoko kwalifikowanych miejsc pracy w produkcji oraz około 27 tys. miejsc pracy związanych z budową i szerszym ekosystemem dostawców. Są to jednak prognozy obejmujące pełną realizację programu, w tym drugi obiekt.

Japonia zapewnia kapitał, GlobalFoundries technologię

Zgodnie z przedstawioną strukturą Japonia ma dostarczyć kapitał, natomiast GlobalFoundries odpowie za technologię, budowę zdolności produkcyjnych i późniejsze zarządzanie zakładami. Reuters podał, iż nowe fabryki będą wspólnie kontrolowane przez interesy amerykańskie i japońskie, przy czym ich operatorem pozostanie GlobalFoundries.

W oddzielnym porozumieniu Departament Handlu USA otrzyma około 4 proc. dodatkowych udziałów w spółce. Łączny udział amerykańskiego rządu w GlobalFoundries ma dzięki temu wzrosnąć do około 7 proc. Administracja federalna wcześniej przyznała producentowi 1,63 mld dolarów wsparcia.

Jednocześnie 955 mln dolarów z dotychczasowego programu CHIPS Act zostanie przesunięte na rozwój fotoniki krzemowej, układów krzemowo-germanowych oraz zaawansowanego pakowania półprzewodników w zakładach GlobalFoundries w stanie Nowy Jork i w Burlington w stanie Vermont.

Pierwszymi odbiorcami produkcji z nowych mocy mają być m.in. japoński Renesas Electronics oraz Apple. Rozbudowa ma służyć przede wszystkim sektorom motoryzacyjnemu, przemysłowemu, telekomunikacyjnemu i infrastrukturze centrów danych. To obszary, w których liczy się nie tylko miniaturyzacja układów, ale również niezawodność, bezpieczeństwo dostaw i możliwość utrzymywania produkcji przez wiele lat.

Element porozumienia handlowego za 550 mld dolarów

Pakiet inwestycyjny jest częścią amerykańsko-japońskiego porozumienia handlowego zawartego w 2025 r. Tokio zobowiązało się w nim do uruchomienia do 550 mld dolarów finansowania dla strategicznych projektów w USA. W zamian Waszyngton obniżył stawki celne na towary z Japonii, w tym samochody i części motoryzacyjne, do poziomu 15 proc.

Mechanizm nie jest klasycznym funduszem inwestycyjnym. Projekty wskazuje strona amerykańska, ale podlegają one konsultacjom i ocenie obu państw. Japonia może odmówić finansowania, choć zgodnie z porozumieniem mogłoby to skutkować podwyższeniem amerykańskich ceł.

Przepływy pieniężne z inwestycji mają być początkowo dzielone po połowie pomiędzy USA i Japonię – do czasu odzyskania przez stronę japońską zaangażowanego kapitału wraz z ustalonym oprocentowaniem. Później 90 proc. przepływów ma przypadać Stanom Zjednoczonym, a 10 proc. Japonii.

Ta asymetryczna konstrukcja od początku budziła w Tokio pytania o opłacalność całego programu. Japoński minister handlu Ryosei Akazawa podkreśla jednak, iż poszczególne projekty podlegają dwustronnej ocenie pod względem rentowności, możliwości spłaty finansowania oraz korzyści dla japońskich przedsiębiorstw.

Według danych japońskiego resortu gospodarki do początku września 2026 r. w dwóch pierwszych transzach inicjatywy wybrano sześć projektów o łącznej wartości około 109 mld dolarów. Odpowiadało to mniej więcej jednej piątej całego deklarowanego pakietu.

Rynek przyjął informację pozytywnie

Inwestorzy zareagowali na ogłoszenie wyraźnymi wzrostami. Akcje GlobalFoundries zakończyły środową sesję na poziomie 48,94 dolara, rosnąc o około 4,8 proc. Od początku roku kurs spółki zyskał już ponad 39 proc.

Dla GlobalFoundries porozumienie oznacza nie tylko wieloletnie opłaty za zarządzanie fabrykami, ale także znaczące zwiększenie skali działalności w USA bez konieczności samodzielnego finansowania całego przedsięwzięcia. Z kolei dla Waszyngtonu projekt jest kolejnym krokiem w ograniczaniu zależności od azjatyckich centrów produkcji półprzewodników.

Tokio zyskuje natomiast dostęp do nowych mocy produkcyjnych w USA oraz zamówienia dla własnego ekosystemu dostawców. Część kapitału może wrócić do japońskich przedsiębiorstw, takich jak Tokyo Electron, dostarczających urządzenia wykorzystywane w fabrykach chipów.

Nie usuwa to jednak najważniejszych ryzyk. Termin uruchomienia pierwszego zakładu pozostaje odległy, realizacja drugiej fabryki nie pozostało przesądzona, a rentowność projektu będzie zależała od popytu na półprzewodniki pod koniec dekady. Dlatego ogłoszenie należy traktować jako przełom polityczny i przemysłowy, ale jeszcze nie jako zakończoną inwestycję.

Źródła: GlobalFoundries, Reuters