1 godzina temu
Prezydent Francji Emmanuel Macron i premier Kanady Mark Carney spotkali się w niedzielę 20 września na Saint-Pierre-et-Miquelon – maleńkim francuskim archipelagu u wybrzeży Nowej Funlandii – by wysłać jednoznaczny sygnał: Kanada chce stać się strategicznym dostawcą gazu skroplonego dla Europy, a Europa chce tego gazu.
„Kanadyjskie projekty LNG są ważne dla naszej Europy i przyczynią się do otwarcia nowych perspektyw” – powiedział Macron na wspólnej konferencji prasowej.
Deklaracja brzmi ambitnie. Pytanie, na które musi odpowiedzieć każdy inwestor śledzący rynki energetyczne, brzmi jednak inaczej: kiedy i w jakim wolumenie kanadyjski gaz faktycznie popłynie do europejskich terminali?
Spotkanie z kontekstem geopolitycznym
Trudno analizować deklaracje z Saint-Pierre-et-Miquelon w oderwaniu od trzech zjawisk kształtujących dziś globalny rynek energii.
- Po pierwsze – konflikt z Iranem. Trwające od lutego 2026 roku działania militarne z udziałem Stanów Zjednoczonych, Izraela i Iranu sparaliżowały Cieśninę Ormuz, a atak rakietowy na katarski kompleks Ras Laffan w marcu wyłączył 17% katarskich mocy eksportowych LNG na okres od trzech do pięciu lat. Europa, która w 2025 roku sprowadzała z Kataru około 6% swojego importu LNG, straciła jedno ze źródeł dywersyfikacji – szczególnie dotkliwie odczuły to Włochy (33% importu LNG z Kataru), Polska (25%) i Belgia (16%).
- Po drugie – dominacja amerykańskiego LNG. Według danych Instytutu IEEFA, w pierwszym kwartale 2026 roku Stany Zjednoczone odpowiadały za 63% europejskiego importu LNG – wobec 57% rok wcześniej. Jak ostrzega sam IEEFA, przy kontynuacji tego trendu do 2030 roku USA mogą kontrolować choćby 80% unijnych dostaw LNG. Europa w praktyce zamienia jedną zależność energetyczną (rosyjski gaz rurociągowy) na inną (amerykański LNG) – i to w momencie, gdy relacje transatlantyckie są najgorsze od dekad.
- Po trzecie – ceny. Holenderski benchmark TTF oscyluje wokół 78-80 EUR/MWh, po wzroście o niemal 15% w ciągu ostatniego miesiąca. We wrześniu kontrakty chwilowo przebiły 82 EUR/MWh. To wciąż daleko od paniki z 2022 roku, ale wystarczająco wysoko, by koszty energii pozostawały poważnym obciążeniem dla europejskiego przemysłu i gospodarstw domowych.
W tym właśnie kontekście Macron mówi o kanadyjskim gazie jako o elemencie „zabezpieczenia dostaw i kontrolowania cen paliw”. I w tym kontekście Carney – były prezes Banku Kanady i Banku Anglii, a dziś premier kraju dysponującego trzecimi co do wielkości potwierdzonymi zasobami gazu na świecie – oferuje Europie coś, czego ta desperacko potrzebuje: alternatywę.
Co Kanada ma do zaoferowania
Jeszcze dwa lata temu Kanada eksportowała praktycznie cały swój gaz ziemny do jednego odbiorcy – Stanów Zjednoczonych. Udział rynków pozaamerykańskich w kanadyjskim eksporcie gazu wynosił poniżej 0,01%. To właśnie zaczyna się zmieniać – ale skala i tempo tej zmiany wymagają precyzyjnego opisu.
Według kompleksowej analizy kancelarii Norton Rose Fulbright, Kanada buduje w tej chwili pięć projektów LNG na wybrzeżu Kolumbii Brytyjskiej, które łącznie mają zapewnić około 19 milionów ton rocznej mocy skraplania (MTPA) do 2030 roku – z perspektywą rozbudowy do co najmniej 45 MTPA na początku lat 30.
Flagowym przedsięwzięciem jest LNG Canada w Kitimat – terminal o mocy 14 MTPA, należący do konsorcjum Shell, Petronas, PetroChina, Mitsubishi i KOGAS. Pierwszy ładunek eksportowy opuścił terminal 30 czerwca 2025 roku. Druga linia produkcyjna ruszyła w listopadzie 2025. W 2026 roku oczekiwana jest decyzja inwestycyjna (FID) dotycząca Fazy 2, która podwoiłaby moc terminalu do 28 MTPA.
Kolejne projekty to Woodfibre LNG (2,1 MTPA, ukończenie budowy w 60%, planowane uruchomienie w 2027), Cedar LNG (3 MTPA, pływający terminal – pierwszy na świecie z większościowym udziałem rdzennej ludności, cel: 2028) oraz najważniejszy z perspektywy europejskiej Ksi Lisims LNG – pływający terminal o mocy 12 MTPA, rozwijany wspólnie przez Naród Nisga’a, Rockies LNG i Western LNG, z planowanym uruchomieniem już w 2029 roku.
To właśnie Ksi Lisims stał się pierwszym kanadyjskim projektem LNG z podpisanymi kontraktami europejskimi.
Dwa kontrakty z Niemcami
27 maja 2026 roku Ksi Lisims LNG podpisał z niemiecką SEFE (Securing Energy for Europe, dawne Gazprom Germania, przejęte przez rząd federalny po inwazji na Ukrainę) porozumienie na dostawy 1 miliona ton LNG rocznie przez okres do 20 lat. Był to pierwszy w historii kontrakt na eksport kanadyjskiego LNG do Europy.
Dwa miesiące później, 29 lipca, nastąpił drugi krok: wiążąca umowa z niemieckim Uniperem na 2 miliony ton rocznie – również na okres do 20 lat, z pierwszymi dostawami planowanymi na 2032 rok. Łącznie 3 MTPA z 12 MTPA mocy Ksi Lisims – czyli jedna czwarta produkcji terminalu – jest już zakontraktowana na rynki europejskie (Niemcy, Wielka Brytania, Szwecja, Holandia).
Dla kontekstu: 3 miliony ton LNG rocznie to w przybliżeniu 4-4,5 miliarda metrów sześciennych gazu po regazyfikacji. Cały import gazu do UE w 2024 roku wynosił około 273 miliardy metrów sześciennych. Kanadyjski wolumen kontraktowy to więc na dziś niecałe 1,5% europejskiego importu – wielkość symboliczna. Ale to dopiero początek, a rząd kanadyjski otwarcie deklaruje cel: 55% eksportu gazu na rynki pozaamerykańskie do połowy lat 30.
Kanada jako „energetyczne supermocarstwo” – retoryka vs. realizacja
Premier Carney i jego rząd konsekwentnie posługują się narracją o Kanadzie jako „energetycznym supermocarstwie”. To nie jest jedynie slogan wyborczy. Za tą retoryką stoją realne reformy instytucjonalne.
W 2025 roku uchwalono Building Canada Act – ustawę powołującą Major Projects Office (MPO), urząd z kompetencjami do przyznawania kluczowym projektom infrastrukturalnym statusu „interesu narodowego” i konsolidacji całego procesu regulacyjnego w jednolitą procedurę z dwuletnim limitem czasowym. LNG Canada Phase 2 i Ksi Lisims otrzymały ten status jako pierwsze.
Prowincja Kolumbia Brytyjska uchwaliła natomiast Energy Statutes Amendment Act (Bill 31), przyspieszający budowę linii przesyłowej North Coast Transmission Line – niezbędnej do zasilenia nowych terminali czystą energią hydroelektryczną. To istotne, bo kanadyjskie terminale LNG zasilane są odnawialną energią wodną, co obniża ich ślad węglowy o ponad 90% wobec średniej światowej – argument, który w erze taksonomii ESG i mechanizmu CBAM ma dla europejskich nabywców realne znaczenie handlowe.
Pozostają jednak dobrze znane bariery. Kanadyjskie procesy regulacyjne i środowiskowe były historycznie tak długotrwałe, iż 18 z wcześniej planowanych projektów LNG zostało porzuconych lub zamrożonych, zanim jeszcze uzyskano pozwolenia. Opozycja rdzennej ludności wobec niektórych inwestycji (Rada Narodu Haida sprzeciwiła się projektowi Ksi Lisims ze względów środowiskowych) dodaje niepewności. Koszty budowy w Kanadzie są wyższe niż na Wybrzeżu Zatokowym w USA. Sam Ksi Lisims to inwestycja szacowana na 30 miliardów dolarów kanadyjskich.
Co to oznacza dla europejskiego bezpieczeństwa energetycznego
Spojrzenie na strukturę europejskiego importu gazu ujawnia dysproporcję, którą kanadyjski LNG ma szansę – choć nie gwarancję – zmniejszyć. Według danych Rady Europejskiej, w 2024 roku Norwegia dostarczała 33,4% gazu do UE (głównie rurociągami), USA 16,5%, Algieria 14,4%, a Rosja wciąż łącznie (rurociągi + LNG) ponad 18%. Import rosyjskiego LNG do UE rósł choćby w I kwartale 2026 – o 16% rok do roku – mimo politycznych deklaracji o odejściu od rosyjskich surowców.
Kanada wchodzi zatem na rynek, na którym Europa deklaruje dywersyfikację, ale w praktyce pogłębia zależność od dwóch dostawców: USA i – paradoksalnie – Rosji. Kanadyjski gaz mógłby stanowić „trzecią nogę” bezpieczeństwa gazowego UE, szczególnie po wyłączeniu Kataru z gry na skutek konfliktu bliskowschodniego.
Kluczowa bariera to czas. Pierwsze dostawy z Ksi Lisims do Europy planowane są na 2032 rok. LNG Canada Phase 2, jeżeli FID zapadnie w 2026 roku, uruchomi dodatkowe moce najwcześniej około 2031-2032. Europejskie potrzeby są natychmiastowe – ceny TTF powyżej 78 EUR/MWh to problem dzisiejszy, nie za sześć lat.
Wymiar polski
Polska, jako kraj aktywnie budujący infrastrukturę LNG, powinna śledzić kanadyjską ekspansję z dużym zainteresowaniem. Terminal w Świnoujściu dysponuje w tej chwili mocami regazyfikacyjnymi na poziomie 8,3 mld mł rocznie, a uruchomienie jednostki FSRU podniesie łączną polską zdolność importu LNG do około 14 mld mł. Orlen ustanowił w 2025 roku rekord importu LNG, wykorzystując terminal niemal w pełni.
Dotychczas polskie dostawy LNG pochodziły głównie z USA i Kataru. Po ataku na Ras Laffan, który uderza wprost w polską dywersyfikację (Katar odpowiadał za 25% polskiego importu LNG w 2025 roku), Kanada staje się naturalnym kandydatem do uzupełnienia portfela. Nie ma jeszcze informacji o polsko-kanadyjskich negocjacjach w sprawie LNG, ale logika bezpieczeństwa energetycznego wskazuje, iż to kwestia czasu.
Stowarzyszenie z UE – energetyczny wymiar nowej relacji
Kontekst spotkania Macron-Carney jest szerszy niż sam gaz. Zaledwie cztery dni wcześniej, 16 września, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaproponowała w orędziu o stanie Unii (SOTEU), by Kanada została pierwszym „członkiem stowarzyszonym” UE. Carney, przemawiając 17 września w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, z entuzjazmem poparł tę wizję, mówiąc o „głębokiej współpracy” obejmującej obronność, surowce krytyczne i energetykę.
Formuła „członka stowarzyszonego” nie pozostało zdefiniowana prawnie, ale sama dynamika polityczna jest jednoznaczna. Kanada, zepchnięta na margines przez taryfową wojnę Trumpa i groźby aneksji, szuka kotwicy w Europie. Europa szuka energetycznej alternatywy wobec USA i Rosji. LNG jest spoiwem tej nowej relacji – i to spoiwem o bardzo konkretnej wartości handlowej, mierzonej w miliardach dolarów kontraktów wieloletnich.
Kanadyjski LNG nie jest wybawieniem dla Europy – przynajmniej nie dziś i nie jutro. Jest natomiast najbardziej wiarygodną nową opcją dywersyfikacyjną na horyzoncie lat 30., opartą na stabilnym systemie prawnym, sojuszniczych relacjach politycznych i niskim śladzie emisyjnym. Spotkanie Macrona i Carneya na Saint-Pierre-et-Miquelon to nie był tylko gest symboliczny wobec prowokacji Trumpa. To zapowiedź realnego przebudowania łańcuchów dostaw gazu do Europy – przebudowania, które potrwa lata, pochłonie dziesiątki miliardów dolarów, ale w erze wojen energetycznych i zamkniętych cieśnin może okazać się jedną z najważniejszych decyzji infrastrukturalnych tej dekady.
