Kominek może zamknąć drogę do dotacji. Posłowie chcą zmian w „Czystym Powietrzu”

Kominek w domu nie musi oznaczać utraty możliwości skorzystania z programu „Czyste Powietrze”. Problem zaczyna się jednak wtedy. Dzieje się tak, gdy urządzenie nie pełni wyłącznie funkcji rekreacyjnej, ale ogrzewa również inne pomieszczenia. Zasady programu od dawna budzą wątpliwości części parlamentarzystów i przedstawicieli branży kominkowej. Domagają się oni szerszego dopuszczenia nowoczesnych urządzeń na drewno. Obowiązujące regulacje są jednak jednoznaczne: pozostawić można przede wszystkim kominek rekreacyjny spełniający określone wymagania.

Kominek może zamknąć drogę do dotacji. Posłowie chcą zmian w „Czystym Powietrzu” Fot:wygenerowane przez AI.

Sprawa ma znaczenie dla wielu właścicieli domów planujących termomodernizację. Przy składaniu wniosku do programu „Czyste Powietrze” liczy się bowiem nie tylko rodzaj nowego źródła ogrzewania. Istotne są również instalacje, które już znajdują się w budynku.

Kominek można zostawić, ale pod określonym warunkiem

Zgodnie z aktualnymi wyjaśnieniami Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej program dopuszcza pozostawienie kominka wykorzystywanego wyłącznie w celach rekreacyjnych.

Kluczowe jest jednak to, iż chodzi o urządzenie bez systemu rozprowadzania ciepła do innych pomieszczeń.

Taki kominek musi jednocześnie spełniać wymagania ekoprojektu oraz docelowe wymagania miejscowej uchwały antysmogowej, o ile taka obowiązuje na danym terenie.

W praktyce oznacza to, iż sama obecność kominka w salonie nie przekreśla jeszcze możliwości uzyskania dofinansowania.

Problem zaczyna się przy rozprowadzeniu ciepła

Znacznie bardziej skomplikowana jest sytuacja właścicieli budynków wyposażonych w kominki z systemem dystrybucji gorącego powietrza. Jest też trudniej, gdy mają inne rozwiązania pozwalające ogrzewać kilka pomieszczeń.

NFOŚiGW wskazuje, iż o ile taki kominek stanowi jedyne źródło ogrzewania, możliwe jest jego całkowite usunięcie albo trwałe wyłączenie z użytkowania. Następnie – po spełnieniu pozostałych warunków – można ubiegać się o dotację na nowe źródło ciepła. Wyłączenie urządzenia musi zostać odpowiednio udokumentowane, m.in. protokołem kominiarskim.

I właśnie ten podział pomiędzy kominkiem rekreacyjnym a urządzeniem uczestniczącym w ogrzewaniu budynku od dłuższego czasu wywołuje dyskusję.

Posłowie pytają o sens obecnych ograniczeń

Kwestia kominków pojawiała się już podczas prac sejmowych nad funkcjonowaniem programu. Na posiedzeniach połączonych komisji sejmowych parlamentarzyści różnych ugrupowań oraz przedstawiciele branży dyskutowali o zasadach dotyczących miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń.

Część uczestników argumentowała, iż nowoczesne kominki spełniające wymagania ekoprojektu mogą być dodatkowym lub awaryjnym źródłem ogrzewania. Jest to szczególnie ważne podczas przerw w dostawie energii elektrycznej.

Podnoszono również postulat szerszego uwzględnienia urządzeń wykorzystujących drewno lub pellet w systemach ogrzewania domów.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiało z kolei stanowisko, iż program „Czyste Powietrze” nie wprowadza powszechnego zakazu posiadania kominków. Określa jedynie warunki, jakie należy spełnić, aby otrzymać pieniądze publiczne na konkretną inwestycję.

Kominki nie trafią na listę urządzeń dotowanych

Innym postulatem pojawiającym się w debacie było objęcie miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń systemem dofinansowania.

Resort klimatu już wcześniej wyjaśniał jednak, iż kominki nie są urządzeniami finansowanymi w ramach programu „Czyste Powietrze”.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Krzysztof Bolesta wskazywał podczas posiedzenia komisji, iż lista Zielonych Urządzeń i Materiałów – tzw. lista ZUM – funkcjonuje na potrzeby urządzeń objętych dotacją z programu. Dlatego kominki nie mają być do niej wprowadzane.

Nie oznacza to jednak automatycznego zakazu posiadania urządzenia przez beneficjenta.

Najważniejsza jest funkcja kominka

Dla właściciela domu najważniejsze jest więc ustalenie, w jaki sposób urządzenie jest wykorzystywane.

Jeżeli kominek służy wyłącznie okazjonalnemu paleniu i nie rozprowadza ciepła po budynku, może pozostać po przeprowadzeniu inwestycji finansowanej z programu. Dzieje się tak pod warunkiem spełnienia wymagań ekoprojektu i lokalnych przepisów antysmogowych.

Jeżeli jednak kominek jest elementem instalacji grzewczej i np. rozprowadza gorące powietrze do kolejnych pomieszczeń, sytuacja wygląda inaczej. Wówczas przed złożeniem wniosku warto dokładnie sprawdzić zasady programu oraz skonsultować planowaną modernizację z operatorem lub adekwatnym wojewódzkim funduszem.

„Czyste Powietrze” zmieniono ponownie w lipcu 2026 roku

Program przeszedł dużą reformę 31 marca 2025 r., a kolejne zmiany zaczęły obowiązywać 20 lipca 2026 r.

Wprowadzono m.in. wyjątki od trzyletniego okresu własności nieruchomości. Poza tym zwiększono maksymalne kwoty wsparcia na wybrane prace termomodernizacyjne o 10 proc. Jednocześnie wydłużono czas realizacji inwestycji z prefinansowaniem ze 120 do 180 dni.

Jednocześnie podstawowe zasady dotyczące kominków nie zostały zasadniczo zmienione.

NFOŚiGW podaje, iż od uruchomienia programu w 2018 r. dzięki „Czystemu Powietrzu” wymieniono już ponad 603 tys. nieefektywnych źródeł ciepła. Chodzi przede wszystkim o stare tzw. kopciuchy.

Zmiany dla właścicieli kominków? Na razie obowiązują dotychczasowe zasady

Dyskusja polityczna i branżowa wokół kominków pokazuje, iż temat nie jest zamknięty. Część parlamentarzystów i organizacji reprezentujących producentów oraz zdunów opowiada się za szerszym traktowaniem nowoczesnych urządzeń na drewno jako uzupełniającego lub awaryjnego źródła ciepła. Strona rządowa podkreśla natomiast cele emisyjne programu. Zwraca też uwagę, iż „Czyste Powietrze” określa zasady korzystania ze środków publicznych, a nie ogólny zakaz użytkowania kominków.

Na dziś właściciele domów powinni więc kierować się obowiązującym regulaminem: kominek rekreacyjny może pozostać, ale musi spełniać ekoprojekt i lokalne wymagania antysmogowe. Urządzenie rozprowadzające ciepło po budynku podlega innym zasadom. Może mieć też wpływ na możliwość otrzymania dotacji.