Kupujesz maszynę rolniczą? Uważaj na rękojmię

Rolnicy traktowani jak konsumenci w świetle przepisów o rękojmi? Takich zmian, w rezultacie których rolnicy zyskaliby większą ochronę chciałby samorząd rolniczy. Zarząd KRIR wystąpił z odpowiednim wnioskiem do resortu sprawiedliwości i choć zmiany nie są wykluczone, na razie rolnicy muszą dokładnie pilnować umów.

Czym jest rękojmia?

W myśl przepisów Kodeksu cywilnego (art. 556–576 k.c.) sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego w przypadku sprzedaży wadliwej rzeczy. Przepisy dotyczą szerokiego spektrum wad od użytkowych (np. wady fizyczne, brak cech deklarowanych dla określonego przeznaczenia czy niekompletność) po wady prawne. Rzecz jednak w tym, iż jak stanowi art. 558 Ustawy, “Strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć”. I o ile w kontekście konsumenta z przepisu tego można korzystać tylko w szczególnych przypadkach, to kiedy rzecz sprzedawana jest przedsiębiorcy, a tak traktowany jest rolnik, sprzedawcy bardzo często korzystają z ograniczania lub wyłączenia rękojmi (jednak, o czym trzeba pamiętać, wyłączenie lub ograniczenie rękojmi traci moc w przypadku, kiedy wada została przez sprzedawcę podstępnie zatajona).

KRIR chce zmian w zasadach rękojmi dla rolników

Samorząd rolniczy chce jednak zmian w przepisach. Jak argumentuje Podlaska Izba Rolnicza, “rolnik nabywający maszyny i urządzenia rolnicze, mimo formalnego statusu przedsiębiorcy, nie posiada porównywalnej pozycji negocjacyjnej ani zaplecza prawnego jak profesjonalni sprzedawcy. W efekcie rękojmia, stanowiąca ustawowy mechanizm ochrony kupującego, traktowana jest przez sprzedawców jako świadczenie fakultatywne, a nie obowiązek ustawowy”, co jak zauważa, skutkuje licznymi sporami pomiędzy sprzedawcami a rolnikami, a w rezultacie sporami sądowymi i narażaniem gospodarstw na straty finansowe.

W związku z tym we wniosku skierowanym 29 stycznia do ministra sprawiedliwości, KRIR domagała się wprowadzenia przepisów uniemożliwiających wyłączenie rękojmi w obrocie profesjonalnymi maszynami rolniczymi.

Czy zmiany są możliwe?

Wniosek KRIR skierowany został przez resort sprawiedliwości do analizy Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, który uznał, iż w obecnym kształcie nie zasługuje on na akceptację.

– Nadanie przepisom o rękojmi za maszyny rolnicze charakteru bezwzględnie obowiązującego wpłynęłoby na cały rynek – w tym na umowy zawierane wyłącznie pomiędzy profesjonalnymi firmami (np. producentem a spółką handlującą ciągnikami) lub pomiędzy samymi rolnikami indywidualnymi sprzedającymi sobie używany sprzęt. W takich przypadkach narzucanie obowiązkowej rękojmi nie ma uzasadnienia – uzasadniono.

Komisja nie wykluczyła jednak możliwości wprowadzenia zmian w przepisach w przypadku, kiedy kupującym jest rolnik indywidualny.

– Resort sprawiedliwości zapowiedział jednak, iż jeżeli w toku dalszych prac i analiz zidentyfikowane zostaną nieprawidłowości i bariery uderzające w bezpieczeństwo ekonomiczne rolników, podjęta zostanie stosowna inicjatywa legislacyjna, aby wypracować optymalne rozwiązania – czytamy w komunikacie Izby Rolniczej w Opolu.

Rolniku, czytaj umowy i regulaminy

Zarząd IRO zaapelował również o dokładne czytanie umów kupna maszyn przed ich podpisaniem, szczególnie zasad rękojmi i gwarancji (Dz. U. 1964 Nr 16 poz. 93, art. 556-582. Wyłączenie lub ograniczenie rękojmi znajduje się bowiem w treści umowy lub w jej regulaminie.