2 godzin temu
Sposób finansowania technologii coraz silniej wpływa na ekonomikę przedsiębiorstw, ponieważ obok kosztu zakupu rośnie znaczenie długoterminowych zobowiązań, rzeczywistego wykorzystania zasobów i możliwości dostosowania wydatków do potrzeb biznesu.
Tradycyjny zakup infrastruktury stopniowo uzupełniają modele oparte na leasingu, subskrypcji i rozliczeniach za wykorzystanie. Pozwalają ograniczyć początkowe nakłady inwestycyjne, ale inaczej rozkładają ryzyko finansowe. W warunkach rosnącego zapotrzebowania na moc obliczeniową, oprogramowanie i usługi AI coraz większego znaczenia nabiera relacja między kosztem technologii a wartością, którą generuje.
Zmianie sprzyja otoczenie gospodarcze. Według październikowego badania Europejskiego Banku Centralnego przedsiębiorstwa strefy euro odnotowały w III kwartale 2026 roku pogorszenie dostępności kredytów bankowych. Saldo netto firm zgłaszających wzrost oprocentowania wyniosło 46%, wobec 42% kwartał wcześniej. Presja na koszty finansowania zwiększa znaczenie alternatywnych sposobów pozyskiwania zasobów, choć sama w sobie nie przesądza o ich opłacalności.
Od zakupu aktywów do finansowania dostępu
Leasing pozostaje rozwiązaniem dla infrastruktury o stosunkowo przewidywalnym okresie eksploatacji. Pozwala rozłożyć koszt serwerów, komputerów czy urządzeń sieciowych w czasie, zachowując określony harmonogram płatności. Jego zaletą jest przewidywalność, ograniczeniem natomiast zobowiązanie utrzymujące się niezależnie od faktycznego wykorzystania sprzętu.
W Polsce leasing jest istotnym źródłem finansowania inwestycji. Według Związku Polskiego Leasingu w pierwszych trzech kwartałach 2026 roku firmy leasingowe sfinansowały aktywa o wartości 92,9 mld zł, o 8,8% większej niż rok wcześniej. Trzy czwarte tej kwoty przypadało jednak na pojazdy, dlatego dane te opisują ogólną skalę rynku, a nie dynamikę finansowania technologii IT.
Inną logikę oferuje subskrypcja. Regularna opłata zapewnia dostęp do oprogramowania, aktualizacji i określonego zakresu usług. Model ten upowszechnił się wraz z chmurą. Eurostat podaje, iż w 2025 roku 52,7% przedsiębiorstw unijnych zatrudniających co najmniej 10 osób korzystało z płatnych usług chmurowych, wobec 45,3% dwa lata wcześniej.
W przypadku pay-per-use rozliczenie zależy natomiast od zużycia zasobów, na przykład mocy obliczeniowej, przestrzeni dyskowej lub liczby operacji wykonywanych przez modele AI. Przy zmiennym zapotrzebowaniu pozwala to ograniczać koszty niewykorzystanej infrastruktury. Przy stabilnym i wysokim obciążeniu bardziej opłacalny może się jednak okazać zakup sprzętu, leasing lub kontrakt z gwarantowanym poziomem wykorzystania.
Elastyczność operacyjna nie zawsze oznacza finansową
Granice między modelami stają się coraz mniej wyraźne. Subskrypcje mogą zawierać opłaty zależne od zużycia, a kontrakty pay-per-use minimalne zobowiązania finansowe. Przykładem jest HPE GreenLake, gdzie część rozliczeń opiera się na zakontraktowanej pojemności, za którą klient płaci niezależnie od rzeczywistego obciążenia.
Podobny kompromis występuje w usługach chmurowych. Program AWS Savings Plans umożliwia uzyskanie niższych stawek w zamian za zobowiązanie do określonego poziomu wydatków przez rok lub trzy lata. Firma może więc zachować swobodę operacyjną, jednocześnie ograniczając możliwość szybkiego zmniejszenia kosztów.
Sama dostępność elastycznych rozliczeń nie rozwiązuje również problemu efektywności. W badaniu State of the Cloud 2026 firmy Flexera, przeprowadzonym wśród 753 specjalistów i osób decyzyjnych, respondenci oszacowali średni udział nieefektywnych wydatków na usługi IaaS i PaaS na 29%. To deklaracje uczestników, głównie reprezentujących większe organizacje, a nie wynik audytu całego rynku. Pokazują jednak skalę wyzwań związanych z kontrolą wykorzystania zasobów.
Rosnące znaczenie tego obszaru potwierdza także FinOps Foundation. W badaniu State of FinOps 2026, obejmującym 1192 respondentów, 90% wskazało, iż ich zespoły zarządzają już kosztami SaaS lub planują objąć je nadzorem. Rok wcześniej odsetek ten wynosił 65%. Zarządzanie kosztami technologii wykracza zatem poza infrastrukturę chmurową i coraz częściej obejmuje licencje, subskrypcje oraz usługi AI.
Koszt technologii to więcej niż miesięczny rachunek
Wybór modelu finansowania wpływa na płynność, przewidywalność wydatków i sposób alokacji ryzyka. Niższy koszt początkowy może ułatwić realizację projektu, ale w dłuższej perspektywie znaczenia nabierają indeksacja cen, minimalne opłaty, koszty integracji, skalowania i zakończenia współpracy z dostawcą.
Istotna pozostaje również klasyfikacja księgowa. Przejście z zakupu na leasing nie oznacza automatycznie zamiany nakładów inwestycyjnych w koszty operacyjne. Zgodnie z MSSF 16 wiele umów leasingowych wiąże się z rozpoznaniem aktywów i zobowiązań w bilansie, z określonymi wyjątkami. Charakter umowy ma zatem znaczenie również dla prezentacji sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.
Coraz bardziej uzasadnione staje się porównywanie nie tylko całkowitego kosztu użytkowania technologii, ale także kosztu pojedynczego efektu biznesowego: obsłużonej transakcji, przetworzonego dokumentu czy operacji obliczeniowej. Taka perspektywa pozwala odróżnić wzrost wydatków wynikający z rozwoju działalności od kosztów nieefektywności.
