Los umowy z Mercosur nie jest przesądzony. Zadecyduje Trybunał

Umowa UE–Mercosur trafia na ścieżkę prawną. Parlament Europejski zobowiązał swoją przewodniczącą do wystąpienia do TSUE, co może zamrozić dalsze procedowanie porozumienia na wiele miesięcy.

Rezolucja przyjęta minimalną większością

W środę podczas sesji plenarnej w Strasburgu Parlament Europejski przyjął wniosek o skierowanie umowy z Mercosur do Trybunału Sprawiedliwości UE, którego jednym z głównych autorów jest polski poseł do PE, Krzysztof Hetman (EPL/PSL). Za rezolucją opowiedziało się 334 europosłów, przeciw było 324. Dokument zobowiązuje przewodniczącą Parlamentu Europejskiego do skierowania wniosku do TSUE na podstawie art. 218 ust. 11 TFUE, czyli w trybie kontroli zgodności planowanej umowy międzynarodowej z prawem pierwotnym UE. Do czasu wydania opinii przez Trybunał dalsze kroki związane z ratyfikacją umowy UE–Mercosur mogą zostać faktycznie zamrożone.

Równolegle Parlament odrzucił alternatywny projekt rezolucji zgłoszony przez frakcje prawicowe. Za tym wnioskiem zagłosowało 225 posłów, przeciw było 402.

TSUE zbada zgodność umowy z traktatami

W projekcie rezolucji „w sprawie zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości o wydanie opinii w sprawie zgodności z traktatami proponowanego umowy o partnerstwie między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Wspólnym Rynkiem Południowym, Republiką Argentyńską, Federacyjną Republiką Brazylii, Republiką Paragwaju i Republiką Urugwaju, z jednej strony, oraz proponowaną umową przejściową w sprawie handlu między Unią Europejską, z jednej strony, a Wspólnym Rynkiem Południowym, Republiką Argentyńską, Federacyjną Republiką Brazylii, Republiką Paragwaju i Republiką Urugwaju, z drugiej strony” europosłowie kwestionują przede wszystkim sposób, w jaki Komisja Europejska doprowadziła do rozdzielenia porozumienia na umowę ramową oraz tymczasową umowę handlową, co pozwalałoby na jej podpisanie i częściowe stosowanie wyłącznie na podstawie zgody Rady UE, z pominięciem Parlamentu i parlamentów narodowych.

W dokumencie wskazano, iż taka konstrukcja może naruszać art. 218 Traktatu o funkcjonowaniu UE, zasadę równowagi instytucjonalnej oraz zasadę lojalnej współpracy między instytucjami. Rezolucja podnosi również wątpliwości dotyczące zapisów umowy handlowej, w tym mechanizmu tzw. rebalansowania, który mógłby ograniczać zdolność Unii do wprowadzania regulacji w obszarze ochrony środowiska, bezpieczeństwa żywności i zdrowia publicznego.

Ratyfikacja wstrzymana do decyzji Trybunału

Skierowanie sprawy do Trybunału Sprawiedliwości UE oznacza, iż do czasu wydania opinii Trybunału proces ratyfikacji umowy UE–Mercosur może zostać faktycznie wstrzymany. Spór zostaje przeniesiony z poziomu politycznego na prawny, co odbiera Komisji Europejskiej możliwość szybkiego domknięcia porozumienia wyłącznie w oparciu o decyzję Rady UE.

Decyzja Parlamentu Europejskiego istotnie zmienia układ sił w procesie ratyfikacji. Dotychczas Komisja opierała swoją strategię na szybkim przejściu przez Radę i zamknięciu etapu politycznego jeszcze przed uzyskaniem zgody Parlamentu. Wystąpienie do TSUE podważa ten harmonogram i blokuje dalsze procedowanie do czasu rozstrzygnięcia prawnego.

Opinia TSUE będzie wiążąca

Opinia Trybunału będzie miała charakter wiążący i przesądzi, czy przyjęta przez Komisję konstrukcja prawna – polegająca na rozdzieleniu umowy na część ramową i handlową – jest zgodna z traktatami. W przypadku jej zakwestionowania Komisja będzie zmuszona wrócić do modelu wymagającego pełnej zgody Parlamentu Europejskiego oraz ratyfikacji przez państwa członkowskie.