2 godzin temu
Gdy myślimy o Peru, od razu pojawia się kilka charakterystycznych obrazów. Nad mglistą doliną unoszą się kamienne tarasy Machu Picchu, wysoko w Andach wiją się dawne szlaki Inków, a na górskich polanach spokojnie pasą się lamy. W Limie życie toczy się między targowiskami pełnymi kolorów, zapachów i opowieściami zapisanymi w przedmiotach sprzed wieków. To kraj, w którym niemal każdy krajobraz mówi coś o dawnych cywilizacjach.
REKLAMA
Archeolodzy od lat próbują rozwiązać zagadki przeszłości, a podróżnicy chcą zrozumieć magię miejsca, gdzie historia przenika się z legendą. kilka osób w Polsce wie jednak, iż na jednym z peruwiańskich banknotów widnieje twarz kobiety o polskim nazwisku. Jak to możliwe, iż Maria Rostworowski trafiła do narodowego panteonu Peru?
Zobacz wideo Brzmisz jak Polak | Co to ma znaczyć
Polskie korzenie w sercu Peru. Kim była Maria Rostworowski?
Maria Rostworowski urodziła się w 1915 roku w Limie, w nadmorskiej dzielnicy Barranco. Już sam jej życiorys pokazuje połączenie dwóch światów. Ojciec, Jan Jacek Rostworowski, był polskim arystokratą. Matka pochodziła z peruwiańskiej rodziny ziemiańskiej Tovar del Valle. Dzięki temu Maria dorastała między kulturą Europy i Ameryki Południowej.
Dzieciństwo spędziła w kilku krajach. Uczyła się m.in. w Polsce, Francji, Belgii i Anglii. Takie doświadczenia sprawiły, iż gwałtownie zaczęła interesować się historią oraz różnicami między kulturami. W latach trzydziestych jej życie związało się z Warszawą, gdzie wyszła za hrabiego Zygmunta Broel-Platera. Po ślubie wróciła do Peru, by tam rozpocząć nowy etap.
Los potoczył się jednak inaczej, niż planowała. Małżeństwo zakończyło się rozwodem, a kilka lat później Rostworowski ponownie stanęła na ślubnym kobiercu. Jej drugim mężem został peruwiański polityk Alejandro Diez Canseco. W tym momencie zaczęła się też droga, która zaprowadziła ją na karty podręczników historii.
Po II wojnie światowej rozpoczęła studia na najstarszym uniwersytecie w Ameryce - Universidad Nacional Mayor de San Marcos w Limie. Sama po latach mówiła, iż nie była klasyczną akademiczką. Wiele rzeczy odkrywała samodzielnie, analizując dokumenty i kroniki kolonialne. Już jej pierwsza praca badawcza została nagrodzona w 1953 roku peruwiańską Nagrodą Państwową. To był początek kariery jednej z najważniejszych historyczek Peru.
Zainteresowania badaczki koncentrowały się przede wszystkim na dawnych kulturach Andów. Analizowała źródła historyczne, kroniki kolonialne i relacje z epoki, próbując odtworzyć sposób funkcjonowania imperium Tahuantinsuyu. Największą popularność przyniosła jej książka "Historia del Tahuantinsuyo" opowiadająca o losach Inków. Publikacja zdobyła ogromne uznanie i przez lata pozostawała jedną z najlepiej sprzedających się książek naukowych w Peru. Dla studentów i wykładowców przez lata pozostawała podstawowym opracowaniem o dziejach regionu.
Rostworowski współtworzyła też Instituto de Estudios Peruanos, instytucję badawczą zajmującą się historią i kulturą kraju. Przez wiele lat była związana z tą placówką. Pracowała również w Muzeum Kultury Peruwiańskiej, a w drugiej połowie lat siedemdziesiątych kierowała Narodowym Muzeum Historii w Limie. W pewnym okresie pełniła funkcję attaché kulturalnego ambasady Peru w Madrycie.
Za dorobek naukowy Maria Rostworowski otrzymała wiele prestiżowych nagród i odznaczeń. Trzy uczelnie w Limie nadały jej tytuł doktora honoris causa, a w 2010 roku taki sam tytuł przyznał jej Uniwersytet Warszawski. Badaczka została ponadto odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi RP oraz nagrodami państwowymi Peru.
W 2021 roku Bank Centralny Rezerwy Peru zdecydował, iż jej wizerunek pojawi się na nowym banknocie o nominale 50 soli. Dla Peruwiańczyków był to symbol uznania dla osoby, która pomogła zrozumieć dzieje ich kraju. Maria Rostworowski zmarła w Limie w 2016 roku w wieku 101 lat, pozostawiając po sobie dorobek, z którego do dziś pełnymi garściami czerpią kolejne pokolenia historyków. Czy wiedział_ś, iż Polka znalazła się na banknocie w Peru? Zapraszamy do udziału w sondzie oraz do komentowania.