Międzyplony w ekoschematach i nie tylko – gdy brakuje obornika

Międzyplony ozime od wielu lat odgrywają bardzo istotną rolę w produkcji roślinnej, choć na
przestrzeni lat uległa ona zmianie. Dawniej były one cenną paszą, dziś zastępują obornik,
którego bardzo brakuje. Zbyt mała ilość tego cennego nawozu sprawia, iż gleby stają się
coraz bardziej ubogie w próchnicę oraz składniki pokarmowe, które trzeba uzupełniać bardzo drogimi nawozami sztucznymi.

Sytuacja ta dotyczy zarówno makro-, jak i mikroelementów. Zbyt mała ilość obornika wprowadzanego w profil glebowy sprawia, iż gleby ubożeją, co ma bezpośredni wpływ na wielkość plonów, niezależnie od gatunku. Mocno zredukowana produkcja zwierzęca sprawia, iż trzeba szukać alternatyw dla obornika, choć nie jest to takie łatwe.

Nie ma jednak wyjścia, gdyż w wyniku braku obornika produkcja roślinna mocno cierpi. Z pomocą przychodzą miedzyplony, które ratują sytuację. Dlatego trzeba je uprawiać, gdy tylko będzie taka możliwość.

Ratunek dla gleb

Brak możliwości stosowania obornika to nie lada problem dla wielu rolników. Nie należy
jednak załamywać rąk, gdyż z pomocą przychodzą międzyplony. Korzystny ich wpływ
sprawia, iż wielu rolników decyduje się na ich uprawę, i słusznie. Korzystny wpływ
międzyplonów rozpatrywany jest w trzech kategoriach: agrotechnicznej, środowiskowej i
ekonomicznej.

W kategorii agrotechnicznej międzyplony należy traktować jako ,,lekarstwo’’
dla gleby, wynika to z faktu, iż dzięki ich uprawie życie biologiczne i aktywność
mikroorganizmów glebowych zwiększa się, a bilans substancji organicznej ulega poprawie.
Ważną rolą międzyplonów jest ich strukturotwórcze działanie na glebę oraz wzbogacenie jej
w azot (rośliny bobowate).

Korzenie roślin
międzyplonowych są naturalnym drenażem gleby. Dlatego ważne jest, aby jako międzyplony
uprawiać rośliny głęboko korzeniące się, fot. dr inż. Przemysław Kardasz

Międzyplony istotnie ograniczają wymywanie azotu w okresie jesieni i zimy oraz ograniczają rozwój agrofagów, szczególnie chwastów. Korzenie roślin międzyplonowych są naturalnym drenażem gleby.

Dlatego ważne jest, aby jako międzyplony uprawiać rośliny głęboko korzeniące się. Uprawa międzyplonów jest także bardzo istotnym elementem przeciwdziałania erozji, zarówno wodnej, jak i wietrznej. W ostatnich latach wiosną na polach, gdzie nie są uprawiane międzyplony, obserwuje się bardzo silną erozję wietrzną.

Bardzo ważnym aspektem środowiskowym międzyplonów jest zróżnicowane gospodarowanie gruntami, których celem jest ochrona gleb, wód i klimatu. Dzięki uprawie międzyplonów chroniona jest bioróżnorodność krajobrazu rolniczego.

Rozpatrując ekonomiczny wpływ międzyplonów na produkcję rośliną, jest on pośredni i bezpośredni. Pośrednio międzyplony wpływają na wielkość uzyskanego plonu, natomiast bezpośrednio poprzez dopłaty w ramach ekoschematów.

Odpowiednio punktowane

Korzystny wpływ międzyplonów oraz wsiewek śródpolnych sprawia, iż są one ważnym
ekoschematem, za który rolnikowi przysługuje 5 punktów. W przypadku stosowania praktyki międzyplony ozime lub wsiewki śródpolne, punkty przyznawane są do powierzchni gruntów ornych, na których po plonie głównym lub też po okresie ugorowania wysiewane są międzyplony ozime – nieuprawiane w plonie głównym w roku następnym po wysiewie tego międzyplonu.

Punkty są przyznawane także w innym układzie, a mianowicie, gdy wykonana
została wsiewka śródplonowa w uprawę w plonie głównym. Aby otrzymać punkty za uprawę
międzyplonu ozimego lub wsiewki śródplonowej, należy spełnić określone wymogi.
Pierwszym z nich jest siew we właściwym terminie.

Międzyplony ozime należy wysiać w okresie od 1 lipca do 1 października. Rośliny międzyplonowe muszą być utrzymywane co najmniej do dnia 15 lutego roku następnego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W uprawie międzyplonów ozimych dopuszcza się ich mulczowanie po 15 listopada.

Sytuacja wygląda nieco inaczej w przypadku uprawy wsiewki śródplonowej. W
tym przypadku należy pamiętać, iż wsiewkę trzeba utrzymać co najmniej do wysiewu
kolejnej uprawy uprawianej w plonie głównym. Wsiewkę można zniszczyć wcześniej, przed
wysiewem, założeniem kolejnej uprawy.

Należy jednak pamiętać, iż nie może to nastąpić wcześniej niż 8 tygodni od dnia zbioru rośliny uprawianej w plonie głównym w roku, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności. Decydując się na uprawę międzyplonu ozimego, trzeba pamiętać, iż musi on być utworzony z co najmniej 2 gatunków roślin z następujących grup: zboża, oleiste, pastewne, bobowate drobnonasienne, bobowate grubonasienne, miododajne. Zabrania się wysiewu międzyplonu ozimego składającego się tyko z dwóch gatunków zbóż.

Uprawiając międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe w ramach ekoschematu, zabrania się stosowania środków ochrony roślin niezależnie czy są to fungicydy, insektycydy czy herbicydy. W przypadku uprawy międzyplonów ozimych okres ten trwa od ich wysiewu co najmniej do 15 lutego roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o płatności.

W przypadku uprawy wsiewki śródplonowej zakaz stosowania środków ochrony roślin obowiązuje przez cały okres ich użytkowania. Korzystając z praktyki, wysiew wsiewki śródplonowej, rolnik musi pamiętać, aby do wniosku dołączyć, w terminie 7 dni od dnia zbioru uprawy w plonie głównym, oświadczenie o dacie zbioru uprawy w plonie głównym.

dr inż. Przemysław Kardasz
Polowa Stacja Doświadczalna w Winnej Górze