Monitoring geotechniczny 2030

Automatyczny system może przez całą dobę rejestrować zmiany, integrować wyniki z wielu czujników i niemal natychmiast informować o przekroczeniu ustalonego progu. przez cały czas jednak nie odpowiada samodzielnie na najważniejsze pytanie: co zaobserwowana zmiana oznacza dla bezpieczeństwa obiektu? W geotechnice interpretację komplikuje zmienność podłoża, wpływ wody, przebieg kolejnych faz robót oraz różnica między zachowaniem prognozowanym w modelu a tym zarejestrowanym w terenie.

Wypowiedzi prof. Pawła Popielskiego i dr. Rafała Sieńki pokazują monitoring, który w ciągu ostatniej dekady przeszedł od okresowego odczytu do niemal ciągłego strumienia danych. Eksperci inaczej rozkładają akcenty. Prof. Popielski wskazuje na integrację pomiarów z modelami numerycznymi, natomiast dr Sieńko mocniej podkreśla wiarygodność systemu, łączenie różnych technik i odpowiedzialność człowieka. Kolejny etap rozwoju rozegra się właśnie pomiędzy czujnikiem a podjęciem decyzji.

Dekada automatyzacji

Dr Rafał Sieńko za najważniejszą zmianę ostatnich lat uznaje automatyzację procesu monitorowania. Jeszcze kilkanaście lat temu podstawą obserwacji na budowach były klasyczne instrumenty geodezyjne obsługiwane przez ludzi. Odczyt, opracowanie wyników i przekazanie ich osobom odpowiedzialnym za roboty stanowiły kolejne, rozdzielone w czasie czynności. w tej chwili już podczas projektowania systemu pojawia się pytanie, jak ograniczyć manualne odczyty i zapewnić szybki dostęp do wyników.

W ocenie dr. Sieńki zasadnicza zmiana nie sprowadza się do zastosowania nowszego czujnika. Automatyzacja zwiększa częstotliwość pomiarów i ułatwia obserwację trendów. Ekspert zastrzega jednak, iż przekroczenie progu alarmowego przez jeden czujnik nie musi oznaczać zagrożenia awarią. Do interpretacji potrzebna jest wiedza o działaniu całego obiektu.

Prof. Paweł Popielski przesuwa punkt ciężkości z pozyskiwania danych na ich powiązanie z modelami numerycznymi. Jak podkreśla, „współczesny monitoring przestał być jedynie bierną, statyczną rejestracją przemieszczeń”. Może służyć do bieżącej weryfikacji parametrów modelu oraz porównywania prognoz z rzeczywistą odpowiedzią podłoża i konstrukcji.

Prof. Popielski wskazuje również na przejście od pomiarów okresowych do systemów pracujących 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Odczyty mogą być wykonywane na przykład co 20 minut, a platforma może zestawiać dane geotechniczne i geodezyjne z parametrami pracy TBM oraz obrazem z kamer. Wynik przestaje trafiać do osobnego archiwum. Staje się częścią cyfrowego obrazu inwestycji i może zostać porównany z prognozą dotyczącą bieżącej fazy robót.

Dr Sieńko akcentuje automatyzację pomiarów, a prof. Popielski połączenie ciągłego pozyskiwania danych z wynikami modelowania i obliczeń oraz z zarządzaniem inwestycją. W obu ujęciach skraca się czas od wystąpienia rozbieżności do jej zauważenia. O jakości decyzji przesądza jednak dopiero interpretacja uwzględniająca kontekst podłoża, obiektu, robót i całego systemu pomiarowego.

Żaden czujnik nie widzi całości

Automatyzacja nie rozwiązuje problemu doboru metody. System pomiarowy może pracować bez przerwy, a mimo to nie dostarczać informacji potrzebnych do oceny konkretnego mechanizmu zagrożenia. Dlatego dr Sieńko nie wskazuje jednej technologii, która miałaby zdominować monitoring geotechniczny.

Ekspert zwraca szczególną uwagę na ciągłe geometrycznie pomiary światłowodowe DFOS. W zależności od konfiguracji pozwalają one analizować rozkład odkształceń, przemieszczeń, temperatury lub drgań wzdłuż linii pomiarowej. Zamiast wartości pochodzących z pojedynczych punktów powstaje profil pokazujący, gdzie i na którym odcinku zmienia się obserwowana wielkość.

„Łącząc różne technologie, dostajemy więc znacznie bogatszą informację o obiekcie, a ta jest przecież najcenniejsza. Przyszłość zatem należy do systemów hybrydowych”
— ocenia dr Rafał Sieńko

Prof. Popielski również zalicza rozwój technologii światłowodowych do najważniejszych zmian w ostatniej dekadzie. Wskazuje ich zastosowanie m.in. w palach, baretach, nasypach drogowych, fundamentach i kolektorach. Pomiary ciągłe geometrycznie mogą ujawnić lokalne zaburzenie, które znalazłoby się pomiędzy tradycyjnymi punktami pomiarowymi, a następnie dostarczyć dane do analizy zachowania konstrukcji i podłoża, które w innym trybie pomiarów byłyby pominięte.

Pomiar ciągły jednak nie przejmuje wszystkich zadań. Dr Sieńko przypomina, iż geodezyjne automatyczne pomiary tachimetryczne pozostają trudne do zastąpienia, gdy trzeba określić bezwzględne przemieszczenia. W monitoringu wieloletnim istotną rolę przez cały czas odgrywają także czujniki punktowe, w tym rozwiązania strunowe zweryfikowane podczas długiej eksploatacji.

Hybrydowość nie oznacza instalowania możliwie największej liczby urządzeń. Z wypowiedzi ekspertów wynika, iż punktem wyjścia powinna być informacja potrzebna do oceny prognozowanego zachowania obiektu: przemieszczenie względne lub bezwzględne, rozkład odkształceń, ciśnienie wody, temperatura albo odpowiedź dynamiczna. Dopiero wtedy, znając wymienione wartości i lokalizacje ich ekstremów, można dobrać technikę, zakres, częstotliwość i dokładność pomiarów.

Zaufanie projektuje się na lata

Nie każdy system wykorzystywany podczas budowy musi działać przez cały okres użytkowania obiektu. Dr Sieńko rozróżnia instalacje służące do czasowej kontroli wpływu robót na otoczenie od długoterminowych systemów monitorowania stanu konstrukcji, określanych jako Structural Health Monitoring. o ile pomiary mają być kontynuowane podczas eksploatacji, ten cel powinien zostać uwzględniony od początku – na etapie projektowania systemu monitoringu.

W ocenie eksperta szczególnego znaczenia nabiera dobór czujników. Wiele urządzeń instaluje się wewnątrz konstrukcji lub w podłożu, dlatego ich późniejsza wymiana może być trudna, a niekiedy niemożliwa. Awaria nie oznacza wtedy tylko utraty pojedynczego odczytu. Może przerwać wieloletnią serię, odebrać punkt odniesienia dla trendu albo ograniczyć możliwość porównania bieżącego zachowania obiektu z wcześniejszymi wynikami.

Dr Sieńko opowiada się za technologiami sprawdzonymi w eksploatacji i za celową nadmiarowością. Chodzi o możliwość obserwacji tej samej wielkości fizycznej dwiema niezależnymi metodami. Takie rozwiązanie ułatwia weryfikację wiarygodności wyników, gdy wskazania obu metod zaczynają się rozchodzić.

„Lepiej nie mieć systemu monitorowania, niż zainstalować system, do którego nie będziemy mieć zaufania”
— dr Rafał Sieńko

Prof. Popielski dodaje drugi warunek: pomiary trzeba adekwatnie rozłożyć w czasie. W jego ujęciu projekt monitoringu powinien obejmować fazę określenia tła przed rozpoczęciem robót, tryb normalny, okresy obserwacji „zaostrzonej” oraz monitoring powykonawczy i eksploatacyjny. Dane wyprzedzające pozwalają oddzielić wpływ inwestycji od zmian sezonowych i środowiskowych, które występowały w analizowanym obszarze przed rozpoczęciem realizacji inwestycji.

Podobny zakres czasowy obejmuje norma ISO 18674-1, odnosząca się do pomiarów prowadzonych przed budową, w trakcie realizacji i po jej zakończeniu. Sam montaż urządzeń nie zamyka więc projektu systemu. Trzeba jeszcze określić kontrolę jakości danych, zasady interpretacji oraz sposób postępowania w razie utraty wiarygodności części instalacji.

Alarm nie pozostało decyzją

Zmiana koloru na ekranie oznacza przede wszystkim, iż zmierzona wartość osiągnęła ustalony poziom. Nie wyjaśnia, dlaczego do tego doszło ani czy obiekt rzeczywiście znalazł się w stanie zagrożenia. Dr Sieńko podkreśla, iż przekroczenie progu przez jeden czujnik nie musi zapowiadać awarii.
Automatyczny system potrzebuje algorytmów, które na bieżąco analizują dane i przedstawiają informację o stanie konstrukcji. Jak wyjaśnia dr Sieńko, może to być prosty warunek logiczny albo zależność obejmująca wiele parametrów. Sposób przetwarzania trzeba dostosować do obiektu, mierzonych wielkości i rozpatrywanego mechanizmu zagrożenia.

Prof. Popielski wskazuje natomiast na błąd popełniany przy wyznaczaniu wartości progowych: bezpośrednie przyjmowanie prognozowanych przemieszczeń z modelu jako progów alarmowych. o ile model prawidłowo opisuje zachowanie obiektu, prognozowana wartość jest wynikiem oczekiwanym i może wystąpić podczas realizacji bez naruszenia bezpieczeństwa.

Zdaniem prof. Popielskiego progi powinny wynikać ze stanu technicznego konstrukcji oraz warunków stanów granicznych nośności i użytkowalności. Ekspert porządkuje reakcję w trzech etapach.

Taki podział zmienia funkcję alarmu. Zamiast komunikatu „bezpiecznie albo niebezpiecznie” system wskazuje, kiedy potrzebna jest pogłębiona analiza, a kiedy należy wdrożyć wcześniej przygotowane procedury i środki zaradcze. Liczy się nie tylko osiągnięta wartość, ale także tempo zmian, czas utrzymywania się odchylenia oraz zgodność sygnałów z innymi częściami systemu.

Stanowiska ekspertów w tym miejscu się uzupełniają. Prof. Popielski koncentruje się na poprawnym ustaleniu poziomów reakcji, a dr Sieńko na granicy odpowiedzialności automatycznego systemu. Algorytm może wykryć odstępstwo i połączyć sygnały, ale decyzja o ograniczeniu użytkowania albo wyłączeniu obiektu wymaga wiedzy o pracy całej konstrukcji i podłoża.

Automatyzacja zachowuje przy tym istotną rolę. Im większy strumień danych, tym bardziej potrzebne są narzędzia, które filtrują wyniki, rozpoznają anomalie i kierują uwagę eksperta na zdarzenia wymagające oceny. Mają skracać drogę do problemu, nie przenosić odpowiedzialności z osoby podejmującej decyzję na algorytm.

Model musi spotkać rzeczywistość

Najbardziej użyteczny wynik pomiaru nie zawsze potwierdza prognozę. Czasem jego wartość polega na pokazaniu, iż podłoże lub konstrukcja zachowują się inaczej, niż zakładano na etapie projektu. W ujęciu prof. Popielskiego taka rozbieżność staje się podstawą do walidacji i kalibracji modelu interakcji konstrukcji i podłoża wykorzystanego na etapie projektu.

Ekspert wskazuje, iż dane o rzeczywistych przemieszczeniach mogą służyć do bieżącej walidacji i kalibracji modeli numerycznych MES. W analizie wstecznej poszukuje się takiego zestawu parametrów, który lepiej odtwarza zarejestrowane zachowanie. Może to prowadzić do rozpoznania lokalnej anomalii gruntowej pominiętej w badaniach albo do ponownej oceny wartości przyjętych podczas projektowania. Nie chodzi o dopasowanie obliczeń do pojedynczego odczytu, ale o wyjaśnienie całego obserwowanego trendu.

Zależność tę dobrze widać w przypadku obiektów hydrotechnicznych. Jak opisuje prof. Popielski, podczas wezbrania wyniki pomiarów poziomu i temperatury wody, ciśnienia porowego można porównywać z obliczeniami filtracji nieustalonej. o ile rzeczywiste tempo rozpraszania ciśnienia różni się od prognozowanego, ponownej oceny wymagają m.in. współczynniki filtracji (przepuszczalności) lub warunki brzegowe. Numeryczna analiza może w ten sposób stawać się modelem wspierającym eksploatację.

„Do podjęcia decyzji o wyłączeniu obiektu z eksploatacji potrzebna jest rozległa wiedza, również nt. pracy całego obiektu. Nie oczekujemy, iż system automatycznie będzie w stanie podjąć tak odpowiedzialną decyzję. Tutaj zawsze potrzebny będzie człowiek.”
— podsumowuje dr Sieńko

Największą trudnością pozostają przestrzenna zmienność podłoża i ograniczona liczba danych z rozpoznania. Prof. Popielski wskazuje, iż niepewność można uwzględniać dzięki metod probabilistycznych i procedur matematycznych. Model przez cały czas pozostaje jednak opisem przybliżonym, opartym na określonej liczbie punktów badawczych, przyjętym podziale warstw i założonych zależnościach materiałowych.

W tym miejscu dr Sieńko formułuje zasadnicze zastrzeżenie: techniki modelowania nie rozwijają się równie gwałtownie jak technologie pomiarowe. System może dostarczać coraz gęstszych danych, podczas gdy numeryczne odwzorowanie obiektu obejmuje tylko część procesów zachodzących w rzeczywistości. Większa liczba pomiarów nie usuwa automatycznie uproszczeń modelu.

Obie wypowiedzi wyznaczają użyteczną granicę. W ujęciu prof. Popielskiego dane pozwalają ulepszać model i sprawdzać hipotezy projektowe. Dr Sieńko przypomina, iż zgodność modelu z pomiarami nie czyni go dokładnym odwzorowaniem podłoża. Kalibracja poprawia prognozę, ale nie likwiduje niepewności wynikającej z niejednorodności gruntu, zmiennych warunków wodnych i ograniczonego rozpoznania.

Jeżeli taki model jest automatycznie zasilany danymi z obiektu, łatwo nazwać go cyfrowym cieniem. Granica przebiega jednak dalej.

Cyfrowy cień przed cyfrowym bliźniakiem

Samo automatyczne zasilanie modelu danymi z budowy nie oznacza jeszcze, iż inwestycja ma cyfrowego bliźniaka. W ujęciu definicji wykorzystywanych prof. Popielskiego większość współczesnych, choćby najbardziej rozbudowanych i zautomatyzowanych systemów monitoringu geotechnicznego działa na poziomie cyfrowego cienia. Dane z czujników trafiają do wspólnego środowiska i aktualizują cyfrową reprezentację obiektu, ale analiza ryzyka oraz decyzja o reakcji przez cały czas należą do człowieka.

Różnicę dobrze pokazuje drążenie tunelu. System może rejestrować przemieszczenia gruntu i obudowy, parametry pracy TBM oraz zachowanie zabudowy w strefie oddziaływania robót. Może też zestawiać pomiary z prognozą modelu i wskazywać narastającą rozbieżność. o ile o zmianie ciśnienia na przodku, ograniczeniu tempa drążenia lub uruchomieniu procedury awaryjnej decyduje inżynier, przepływ informacji pozostaje jednokierunkowy: od obiektu do jego cyfrowego cienia.

W rozróżnieniu przyjętym przez prof. Popielskiego cyfrowy bliźniak zaczyna się tam, gdzie przepływ staje się dwukierunkowy. Zmiana w obiekcie aktualizuje model, model ocenia jej możliwe konsekwencje, a wynik analizy może automatycznie wywołać działanie korygujące. Powstaje zamknięta pętla pomiaru, aktualizacji, prognozy i reakcji. W projektach geotechnicznych i hydrotechnicznych nie należy używać określenia „cyfrowe bliźniaki”, bo takie jeszcze nie występują.

Dr Sieńko studzi oczekiwania wobec takiego scenariusza. Zwraca uwagę, iż numeryczna reprezentacja obiektu geotechnicznego pozostaje ograniczonym odwzorowaniem rzeczywistości. „Myślę, iż zbyt dużo w geotechnice obiecujemy sobie po cyfrowych bliźniakach” — podkreśla. Automatyka może wspierać analizę, ale decyzje o poważnych konsekwencjach przez cały czas wymagają udziału człowieka.

Nie jest to wyłącznie spór o nazwę. Prof. Popielski opisuje architekturę systemu zdolnego zamknąć obieg informacji. Dr Sieńko zwraca natomiast uwagę na ograniczenia numerycznego odwzorowania obiektu. Zestawienie tych stanowisk prowadzi do redakcyjnego pytania: czy model gruntu i konstrukcji jest wystarczająco wierny, aby bezpiecznie przejąć część odpowiedzialności za reakcję? Wraz ze wzrostem autonomii rośnie znaczenie jakości danych, poprawności założeń modelowych, współpracy różnych narzędzi oraz jednoznacznego podziału odpowiedzialności.

Norma ISO/IEC 30173:2023 porządkuje pojęcia związane z cyfrowymi bliźniakami i ujmuje je w cyklu życia oraz otoczeniu systemowym. Sam model 3D, platforma pomiarowa czy pulpit z aktualnymi wynikami nie wyczerpują więc znaczenia tego pojęcia.

Z porównania stanowisk ekspertów wynika, iż do 2030 r. bardziej prawdopodobne jest upowszechnienie rozbudowanych baz danych – cyfrowych cieni i systemów wspomagania decyzji – niż powszechne oddanie obiektów geotechnicznych pod kontrolę autonomicznych cyfrowych bliźniaków. Pytanie nie brzmi już tylko, czy powstanie więcej cyfrowych modeli i cyfrowych cieni, ale którym z nich będzie można pozwolić przejść od diagnozy do interwencji.

Monitoring zaczyna się przed budową

Jeden z najpoważniejszych błędów może zostać popełniony, zanim na placu budowy pojawi się pierwszy czujnik. Dzieje się tak, gdy monitoring jest traktowany jako osobny pakiet wyposażenia, a nie jako część procesu projektowania i zarządzania ryzykiem. Zestaw urządzeń może wtedy dostarczać tysiące poprawnych wyników, ale nie odpowiadać na pytania, od których zależą decyzje projektanta, wykonawcy i inwestora.

„Monitoring powinien być traktowany jako narzędzie ograniczania ryzyka, a nie jako dodatkowy koszt kontraktu”
— zwraca uwagę prof. Paweł Popielski

Redakcyjny wniosek z obu wypowiedzi jest taki, iż punktem wyjścia powinno być określenie, jakiej decyzji ma służyć ta informacja. Dopiero później dobiera się wielkości mierzone, lokalizacje czujników, częstotliwość pomiarów i sposób prezentacji wyników. Odwrócenie tej kolejności prowadzi do systemów, które gromadzą dane szybciej niż zespół potrafi wykorzystać je w prowadzeniu inwestycji albo do systemów, które gromadzą dane niewykorzystywane.

Prof. Paweł Popielski wiąże przyszłość monitoringu z szerszym stosowaniem metody obserwacyjnej. W tym podejściu pomiary nie służą jedynie do potwierdzenia, iż roboty przebiegają zgodnie z projektem. Pozwalają porównywać prognozowane i rzeczywiste zachowania gruntu oraz konstrukcji, a w razie potrzeby uruchomić wcześniej przewidzianą procedurę. Projekt jest weryfikowany podczas realizacji, a nie zamykany wraz z przekazaniem dokumentacji na budowę.

Warunkiem jest jednak elastyczność kontraktowa i prawna. Prof. Popielski wskazuje na barierę w postaci sztywnych procedur formalnoprawnych oraz na potrzebę dialogu między inwestorem, projektantem i wykonawcą. Oznacza to także konieczność określenia w kontrakcie, kto interpretuje dane, zatwierdza decyzję i ponosi odpowiedzialność za jej skutki.

Podkreślana przez dr. Sieńkę rola człowieka oznacza, iż wraz z systemem pomiarowym trzeba zaprojektować sposób pracy zespołu. Istotny sygnał powinien mieć odbiorcę, znaczenie i dalszy bieg. Nie chodzi o przypisanie jednej automatycznej reakcji do każdej przekroczonej wartości, ale o procedurę, która zestawi wskazanie czujnika z zachowaniem całego obiektu, warunkami robót i wiarygodnością modelu.

Prof. Popielski zwraca uwagę także na perspektywę inwestora. Monitoring powinien być traktowany jako narzędzie ograniczania ryzyka, a nie jako dodatkowy koszt kontraktu. Od tej decyzji zależy, czy system zostanie zaplanowany odpowiednio wcześnie, powiązany z projektem i utrzymany przez okres, w którym jego informacje mogą wpływać na bezpieczeństwo oraz sposób prowadzenia robót, a następnie na eksploatację i planowanie remontów.

„Dalsza integracja będzie wymagała jednolitych zasad wymiany informacji geotechnicznej i formatów umożliwiających współpracę modeli oraz platform monitoringowych”
— uważa prof. Paweł Popielski

Co realnie zmieni się do 2030 roku

Perspektywa 2030 r. obejmuje zaledwie cztery lata. Projekty przygotowywane w tej chwili będą wtedy realizowane albo wejdą w pierwsze lata eksploatacji. Klasyczny monitoring nie zniknie więc z placów budowy, a decyzje inżynierskie nie zostaną powszechnie przekazane autonomicznym systemom. Bardziej prawdopodobne jest stopniowe przesunięcie od rejestrowania pojedynczych parametrów do wspierania całego procesu decyzyjnego.
Prof. Popielski wskazuje, iż algorytmy głębokiego uczenia mogą już dziś prognozować siły wewnętrzne i przemieszczenia w czasie liczonym w milisekundach, podczas gdy tradycyjne obliczenia MES zajmują godziny. W szerszym systemie analitycznym algorytmy mogą również porządkować strumienie danych i kierować uwagę inżyniera na wyniki wymagające oceny.

Dr Sieńko uważa kierunek hybrydowy za najbardziej prawdopodobny. Automatyka przejmie pomiar, transmisję, wstępną analizę i identyfikację odstępstw, natomiast człowiek zachowa odpowiedzialność za interpretację oraz decyzje o poważnych konsekwencjach. Rozbudowa systemu nie będzie musiała oznaczać instalowania coraz większej liczby urządzeń. Większą wartość może przynieść wspólna oś czasu i możliwość zestawienia wyników z modelem podłoża, konstrukcji oraz przebiegiem robót.

Zdaniem prof. Popielskiego dalsza integracja będzie wymagała jednolitych zasad wymiany informacji geotechnicznej i formatów umożliwiających współpracę modeli oraz platform monitoringowych. Kierunek ten widać w materiałach dotyczących drugiej generacji Eurokodu 7, które wyodrębniają budowę i wykorzystywanie modelu podłoża. Barierą może się więc okazać nie brak kolejnego czujnika, ale jakość modelu, możliwość łączenia danych i gotowość uczestników procesu inwestycyjnego do reagowania na wyniki monitoringu.

Monitoring geotechniczny 2030 będzie układem, w którym dane z wielu źródeł spotykają się z wiedzą inżynierską i przygotowanym scenariuszem działania. Najważniejsza zmiana nie musi polegać na zastąpieniu człowieka. Postępująca automatyzacja może sprawić, iż inżynier wcześniej dostrzeże zagrożenia, lepiej zrozumie ich znaczenie i szybciej wybierze adekwatną reakcję. Droga od czujnika do decyzji stanie się krótsza, ale nie zniknie z niej odpowiedzialność.

KOMENTARZ

Elżbieta Skęczek
GEO-Instruments
Młodsza projektantka w firmie GEO-Instruments, z którą związana jest zawodowo od 2022 roku. W swojej pracy zajmuje się projektowaniem systemów monitoringu oraz opracowywaniem projektów i wyników badań fundamentów głębokich.

W artykule bardzo trafnie przedstawiono granicę pomiędzy automatyzacją pomiaru a automatyzacją procesu decyzyjnego. Z perspektywy praktyki monitoringu geotechnicznego to właśnie ten obszar będzie w najbliższych latach wymagał największej uwagi.
Automatyzacja pomiarów jest dopiero początkiem. Nowoczesny system monitoringu może zapewnić pomiary 24/7, wysoką częstotliwość obserwacji i natychmiastową transmisję danych. przez cały czas jednak to jakość procesu inżynierskiego decyduje, czy dostarczane informacje staną się podstawą adekwatnych decyzji. To cały łańcuch: pomiar → transmisja → walidacja → analiza → interpretacja → reakcja. o ile którykolwiek z tych elementów zawodzi, choćby najbardziej zaawansowany system nie spełni swojej funkcji. Im bardziej krytyczny obiekt, tym większego znaczenia nabierają również redundancja i możliwość niezależnej weryfikacji sygnału.
W praktyce oznacza to odejście od myślenia o monitoringu jako zbiorze czujników. Z czasem coraz większą rolę będą odgrywać systemy hybrydowe, w których pomiary geodezyjne i geotechniczne wzajemnie się uzupełniają, a dane są integrowane w jednym środowisku analitycznym.