Nawet 25 lat zatwierdzenia dla ŚOR. Rada UE przyjęła Omnibus X

Zdjęcie: Eurobarometr - rolnictwo

Rada UE przyjęła stanowisko w sprawie pakietu uproszczeń „Omnibus X” o bezpieczeństwie żywności i pasz. Stało się to 30 września 2026 r. na posiedzeniu Coreper II. Dla rolników najważniejsze są zmiany w przepisach o środkach ochrony roślin.

Przepisy trafią teraz do negocjacji z Parlamentem Europejskim. To jeszcze nie gotowe prawo.

Środki ochrony roślin: zatwierdzenia na 15 i 25 lat, niskiego ryzyka bezterminowo

Rada proponuje dłuższe okresy zatwierdzeń:

• substancje niskiego ryzyka i zawierające je środki dostaną zatwierdzenia bezterminowe,
• pozostałe substancje: 15 lat przy pierwszym zatwierdzeniu i 25 lat przy kolejnych, z pewnymi wyjątkami.

Dłuższe okresy mają zrównoważyć ostrzejsze zabezpieczenia. EFSA będzie okresowo przeglądać literaturę naukową i dane monitoringowe. Ostrożniej traktowane będą też substancje sklasyfikowane jako rakotwórcze, mutagenne lub szkodliwe dla rozrodczości (kategoria 2).

Biopreparaty z pierwszeństwem w ocenie

Substancje stosowane w biologicznej ochronie roślin mają przechodzić ocenę szybszą ścieżką. Będą rozpatrywane priorytetowo, zanim zapadnie decyzja o zatwierdzeniu.

Ochrona danych dłuższa o 2–3 lata

Okres ochrony danych z badań wydłuży się:

• z 10 do 13 lat dla standardowych środków ochrony roślin,
• z 13 do 15 lat dla środków niskiego ryzyka.

Dane i sprawozdania trafią do nowej, unijnej bazy.

Import: zero techniczne dla najgroźniejszych substancji

Zmiana dotyczy pozostałości pestycydów w importowanej żywności i paszach. Chodzi o substancje, których w UE nie wolno już stosować, bo są szczególnie niebezpieczne. Mogą m.in. wywoływać nowotwory, szkodzić rozrodczości, zaburzać gospodarkę hormonalną albo długo obciążać środowisko.

Rada chce zakazać importu produktów z ich pozostałościami. Najwyższe dopuszczalne poziomy (NDP) mają spadać do „zera technicznego”, po wcześniejszej ocenie skutków.

Mandat rozszerza listę substancji o te, których warunki stosowania niosą niedopuszczalne ryzyko dla pszczół miodnych lub wód gruntowych. Możliwe będą przepisy przejściowe, żeby produkty zgodne ze starymi normami mogły jeszcze trafiać do obrotu i nie marnowały się.

Pozostałe zmiany

• Biocydy: zatwierdzenia przez cały czas na czas określony, ale dłuższe: do 15 lat przy pierwszym i do 25 lat przy odnowieniach.
• Dodatki paszowe: większość zezwoleń nie będzie już trzeba regularnie odnawiać. Łatwiejsze będą zmiany w istniejących zezwoleniach, a część informacji będzie można podawać w formie cyfrowej.
• GMM: produkty fermentacji z użyciem genetycznie zmodyfikowanych mikroorganizmów nie będą uznawane za żywność ani paszę „wytworzone z GMO”. Komisja przygotuje wytyczne, jak ograniczać pozostałości materiału z takich mikroorganizmów.

Co dalej?

Prezydencja Rady zacznie rozmowy z Parlamentem Europejskim, gdy ten przyjmie własne stanowisko. Celem jest wstępne porozumienie w sprawie całego pakietu do końca 2026 r. Szczegóły, w tym długość zatwierdzeń i wyjątki, mogą się jeszcze zmienić.

Źródło: Rada Unii Europejskiej, Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin