1 miesiąc temu
Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze „Ensuring American Space Superiority”, wyznaczające nowe ramy amerykańskiej polityki kosmicznej. Dokument, opublikowany przez Biały Dom, obejmuje jednocześnie obszar cywilny, bezpieczeństwo narodowe oraz gospodarkę i ma wzmocnić globalną pozycję USA w czasie narastającej rywalizacji technologicznej i geopolitycznej.
Wydanie rozporządzenia, 18 grudnia, zbiegło się w czasie z objęciem urzędu przez nowego administratora NASA, Jareda Isaacmana. Nowe kierownictwo NASA od początku otrzymało jasny mandat polityczny oraz konkretne terminy realizacyjne. Agencja ma w ciągu 90 dni przedstawić plan wdrożenia priorytetów, a wspólnie z Departamentem Handlu zidentyfikować programy znacząco opóźnione, przekraczające budżet lub niezgodne z nową strategią.
Mars idzie w odstawkę
Dokument wskazuje cztery główne cele. Są nimi przywództwo w eksploracji kosmosu i zwiększanie obecności człowieka poza Ziemią, ochrona kluczowych interesów narodowych i gospodarczych w przestrzeni kosmicznej, rozwój komercyjnej gospodarki kosmicznej oraz przyspieszone wdrażanie zaawansowanych technologii. W ocenie Białego Domu przewaga w kosmosie ma bezpośrednio przekładać się na bezpieczeństwo państwa, konkurencyjność przemysłu i długofalowy wzrost gospodarczy.
Najbardziej czytelnym sygnałem zmiany priorytetów jest ponowne postawienie Księżyca w centrum amerykańskich planów. Rozporządzenie formalnie ustanawia cel powrotu astronautów USA na powierzchnię Księżyca do 2028 roku oraz budowy pierwszych elementów stałej placówki księżycowej do 2030 roku. Jednocześnie potwierdzono zamiar wycofania Międzynarodowej Stacji Kosmicznej do końca dekady i zastąpienia jej komercyjnymi stacjami orbitalnymi, z których NASA będzie kupować usługi. Oznacza to dalsze przechodzenie od infrastruktury państwowej do modelu rynkowego na niskiej orbicie okołoziemskiej.
W tym kontekście zmienia się także relacja między Księżycem a Marsem. Choć administracja Trumpa wcześniej mocno akcentowała ambicje marsjańskie, nowe rozporządzenie wyraźnie podporządkowuje je celom księżycowym. Mars pozostaje długoterminowym kierunkiem, jednak w tej dekadzie priorytetem ma być trwała obecność na Księżycu, również w odpowiedzi na plany Chin, które deklarują załogową misję na Srebrny Glob do 2030 roku.
Energetyka jądrowa podbije kosmos
Istotnym elementem strategii jest energetyka jądrowa w kosmosie. Dokument potwierdza zamiar przygotowania reaktora jądrowego gotowego do wysłania na Księżyc do 2030 roku oraz rozwijania podobnych rozwiązań na orbicie. W ciągu 60 dni mają powstać wytyczne dla Narodowej Inicjatywy Amerykańskiej Energetyki Jądrowej w Kosmosie, koordynowanej przez Biały Dom. Technologia ta ma zapewnić stabilne zasilanie baz i systemów o znaczeniu cywilnym oraz wojskowym.
Rozporządzenie silnie akcentuje także obronność. USA chcą zwiększyć zdolność wykrywania i neutralizowania zagrożeń w przestrzeni kosmicznej, od niskiej orbity po obszar między Ziemią a Księżycem. Pentagon otrzymał zadanie zademonstrowania do 2028 roku prototypów nowej generacji technologii obrony przeciwrakietowej w ramach programu Golden Dome, z istotnym udziałem komponentów kosmicznych.
Inwestycje w gospodarkę
W części gospodarczej administracja zakłada przyciągnięcie co najmniej 50 miliardów dolarów nowych inwestycji do amerykańskiego sektora kosmicznego do 2028 roku. Ma temu sprzyjać deregulacja, reforma zamówień publicznych, większe wykorzystanie usług komercyjnych oraz rozbudowa infrastruktury startowej. Zmieniono również podejście do cywilnego zarządzania ruchem w kosmosie, otwierając drogę do modelu usługowego, w którym dostęp do części danych i funkcji może być odpłatny.
Politycznie rozporządzenie stanowi próbę połączenia ambicji technologicznych, bezpieczeństwa narodowego i interesów gospodarczych w jedną spójną strategię. Jest też sygnałem dla sojuszników i konkurentów, iż Stany Zjednoczone traktują przestrzeń kosmiczną jako najważniejszy obszar rywalizacji i jedno z głównych źródeł przewag gospodarczych w nadchodzących dekadach.
Paweł Ziemnicki
