1 godzina temu
Czy polska fantastyka zaczęła się znacznie wcześniej, niż zwykle myślimy? Na kanale YouTube Fundacji XBW jest już dostępna rozmowa Łukasza Szweda z Tomaszem Kołodziejczakiem, pisarzem, wydawcą i autorem książki „Dominium Solarne. Kolory sztandarów”. Punktem wyjścia do dyskusji jest 250. rocznica wydania „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadków” Ignacego Krasickiego oraz pytanie, czy w tej oświeceniowej powieści można szukać jednego z początków polskiej fantastyki.
Krasicki jako punkt wyjścia
Rozmówcy wracają do twórczości Ignacego Krasickiego, nie tylko jako jednego z najważniejszych autorów polskiego oświecenia, ale także pisarza, który w „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadkach” stworzył wizję świata idealnego, utopijnego i odległego od codziennego doświadczenia czytelników. To właśnie ten trop pozwala spojrzeć na polską fantastykę szerzej, jako na tradycję obecną w naszej literaturze od stuleci, a nie wyłącznie jako na zjawisko XX wieku.
250 lat polskiej fantastyki?
Tomasz Kołodziejczak pokazuje, iż historia polskiej fantastyki prowadzi od Krasickiego przez romantyzm, literaturę naukową, science fiction, fantastykę socjologiczną, cyberpunk i fantasy. W rozmowie pojawiają się nazwiska najważniejszych twórców, którzy kształtowali wyobraźnię kolejnych pokoleń czytelników, w tym Stanisław Lem, Janusz A. Zajdel, Andrzej Sapkowski i Jacek Dukaj. To opowieść o tym, jak literatura fantastyczna reagowała na zmiany społeczne, polityczne i technologiczne.
Powrót „Dominium Solarnego”
Ważnym tematem rozmowy jest także wznowienie książki „Dominium Solarne. Kolory sztandarów”, za którą Tomasz Kołodziejczak otrzymał Nagrodę im. Janusza A. Zajdla. Autor opowiada o powrocie do własnej powieści po latach, o zmianach na rynku wydawniczym oraz o tym, jak dziś czyta się teksty powstające w zupełnie innym momencie historii polskiej fantastyki. To także rozmowa o tym, czym była fantastyka dla pokolenia lat 80. i 90., a czym może być dla współczesnych odbiorców.
Fantastyka jako język opowiadania o Polsce
Rozmowa nie ogranicza się do historii gatunku. Kołodziejczak mówi również o miejscu polskich autorów na rynku książki, o konkurencji globalnej kultury popularnej i o tym, dlaczego własna tradycja literacka jest potrzebna także w fantastyce. Polska fantastyka okazuje się tu nie tylko rozrywką, ale także sposobem myślenia o społeczeństwie, wolności, przyszłości, technologii i miejscu Polski w świecie.
Nagranie jest już dostępne na kanale YouTube Fundacji XBW: https://youtu.be/Lnq60PNkccI?si=J3OmGqrgw1Bky65D
