Polska nie cierpi na brak innowacyjnych pomysłów, ale wciąż ma trudności z ich komercjalizacją i wprowadzaniem na międzynarodowe rynki. Jak sprawić, aby zaawansowane technologie opracowywane przez polskich naukowców i przedsiębiorców stawały się źródłem przewagi konkurencyjnej? Jaką rolę może odegrać Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości w skracaniu drogi od prototypu do sukcesu rynkowego? O finansowaniu innowacji, strategicznych technologiach i możliwościach rozwoju polskich firm w Europie rozmawiamy z Krzysztofem Guldą, prezesem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).
Jednym z największych wyzwań polskich innowacji jest przejście od badań do wdrożenia. Co dziś najbardziej utrudnia firmom skalowanie technologii i ekspansję na rynki międzynarodowe?
To rzeczywiście jeden z kluczowych momentów w całym procesie innowacyjnym. Możemy mieć świetną technologię i bardzo dobry zespół badawczy, ale dopiero konfrontacja z rynkiem pokazuje, czy rozwiązanie odpowiada na realną potrzebę i czy można zbudować wokół niego skalowalny biznes. Komercjalizacja wciąż jest dużym wyzwaniem – na rynek trafia tylko około co czwarty patent, a Polska przez cały czas odbiega od średniej UE w zakresie nakładów na badania czy udziału innowacyjnych firm, który wynosi 35–36% wobec 52% w UE. Poza dobrą technologią potrzebne są kompetencje biznesowe, dostęp do partnerów, kapitału i międzynarodowych sieci.
Dlatego chcemy realnie wpływać na konkurencyjność polskich firm, zarządzać programami oraz wpisywać się w koncepcję „instytucji innowacyjnych” Philippe’a Aghiona, które nie tylko finansują, ale także aktywnie przyspieszają rozwój. Pracujemy nad tym, by wsparcie PARP obejmowało cały łańcuch budowania innowacji – od pomysłu, przez prace B+R i wdrożenia, rozwój produktu, skalowanie aż po ekspansję zagraniczną.
Naszym flagowym instrumentem jest „Ścieżka SMART”, w której przyznaliśmy dotąd niemal 4,5 mld zł na projekty badawcze i inwestycyjne. Spółki technologiczne, chcące wchodzić na zagraniczne rynki, mogą korzystać z programu „Start-ups Are Us”. Z kolei „Promocja marki innowacyjnych MŚP” umożliwia ekspansję firm poprzez targi, misje i działania marketingowe m.in. w sektorach: medycznym, IT/ICT, zielonych technologii, motoryzacyjnym i spożywczym. Ponadto „Granty na Eurogranty” oraz pilotaż Horizon Bridge, przygotowywany wspólnie z Bankiem Światowym, pomagają zwiększyć szanse polskich MŚP w skuteczniejszym sięganiu po finansowanie z UE. Rolą PARP jest pomaganie przedsiębiorcom w przechodzeniu przez kolejne etapy rozwoju i łączenie różnych narzędzi wsparcia.
Europa dąży do suwerenności technologicznej. W jakich strategicznych obszarach polskie przedsiębiorstwa mogą stać się ważnymi dostawcami technologii dla europejskiego przemysłu?
Nie zawsze musimy tworzyć kompletną technologię od początku do końca. Możemy stać się bardzo ważnym dostawcą konkretnego komponentu, oprogramowania, materiału czy procesu produkcyjnego, bez którego europejski produkt nie będzie mógł powstać. To często właśnie w takich wyspecjalizowanych niszach polskie firmy mogą budować przewagę.
Dobrym przykładem są technologie cyfrowe, w tym rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, zaawansowanej analizie danych czy technologie dla przemysłu. Duży potencjał widzę również w biotechnologii i technologiach medycznych – powstają u nas innowacyjne narzędzia diagnostyczne, rozwiązania wspierające leczenie i rehabilitację, a także technologie wykorzystujące zaawansowaną analizę danych i sztuczną inteligencję w ochronie zdrowia. Coraz silniejszą pozycję budują także polskie firmy rozwijające czyste i zasobooszczędne technologie. Dotyczy to między innymi nowoczesnego magazynowania energii, technologii wspierających transformację energetyczną, zwiększania efektywności wykorzystania surowców czy rozwiązań dla gospodarki o obiegu zamkniętym. To zresztą dokładnie te obszary, które UE wskazuje jako strategiczne, a my w ramach Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych (STEP) przekażemy na ich rozwój około 2,1 mld zł.
Czy PARP oferuje przedsiębiorcom coś więcej niż finansowanie – pomoc w znalezieniu partnerów, komercjalizacji technologii i wejściu na zagraniczne rynki?
Zdecydowanie tak. Pieniądze są ważnym elementem rozwoju firmy, ale sama dotacja nie sprawi, iż dobra technologia znajdzie klienta, partnera czy rynek. Dlatego coraz większy nacisk kładziemy na wsparcie, które pomaga przedsiębiorcy przejść całą drogę.
Od początku wspierania startupów stawiamy na programy takie jak „Platformy startowe dla nowych pomysłów”, „Startup Booster Poland”, „Laboratorium Innowatora” czy wspomniany już „Start-ups Are Us”. Każdy z nich oferuje pomoc dostosowaną do poziomu rozwoju pomysłu, ale cała sieć pozwala na kompleksową pomoc – od założenia firmy, przez doradztwo w rozwoju modelu biznesowego, dostęp do ekspertów technologicznych, branżowych i budowę produktu, aż po zdobycie pierwszych klientów i przygotowanie do pozyskania inwestora.
PARP oferuje nie tylko narzędzia finansowania dla młodych przedsiębiorstw, ale także organizuje wydarzenia łączące startupy z ekspertami, inwestorami i biznesem. Przykładem jest PARP Future Camp w Rynie. Podczas wydarzenia startupy mogły nie tylko zaprezentować swoje pomysły, ale przede wszystkim zdobyć wiedzę, kontakty, praktyczne wskazówki, które pomogą im pójść dalej.
Aby osiągnąć przewagę rynkową, już sam produkt i technologia nie wystarczą, musimy równie mocno inwestować w ludzi, ich kompetencje i zdolność do adaptacji. Choć 88% organizacji korzysta z AI, tylko 39% odnotowuje jej wpływ na wynik finansowy, co może oznaczać, iż o wartości biznesowej decyduje nie samo wdrożenie technologii, ale sposób, w jaki ludzie potrafią ją wykorzystać.
Dzięki narzędziom PARP, takim jak Baza Usług Rozwojowych i Akademia PARP, pracownicy i przedsiębiorcy mają łatwiejszy dostęp do ofert szkoleniowych z dofinansowaniem oraz bezpłatnych kursów rozwijających kompetencje przyszłości. Ważnym elementem są też Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych, wspierające wdrażanie AI, automatyzacji i rozwiązań gospodarki obiegu zamkniętego. Na bezpłatne usługi w tym zakresie przeznaczymy ok. 200 mln zł.
CETEF’26 łączy naukę, biznes i administrację. Czego przede wszystkim powinni szukać na forum polscy przedsiębiorcy technologiczni?
Najlepiej, jeżeli będzie szukał wszystkich tych rzeczy i wiedział, jaką ma potrzebę biznesową i kto jest odbiorcą jego rozwiązań. Oczywiście finansowanie jest ważne, ale na takim wydarzeniu jak CETEF warto patrzeć szerzej. Dla jednego przedsiębiorcy szczególnie istotna może być możliwość znalezienia partnera, z którym wspólnie będzie mógł ubiegać się o europejskie finansowanie, inna firma będzie szukać inwestora czy pierwszego klienta. Właśnie dlatego tak ważne jest spotkanie w jednym miejscu różnych środowisk. CETEF’26 przewiduje choćby specjalną sesję Horizon Europe Matchmaking, czyli indywidualne spotkania B2B z potencjalnymi partnerami i klientami z Polski i Europy.
Jaka zmiana mogłaby najbardziej zwiększyć konkurencyjność polskich MŚP w obszarze zaawansowanych technologii?
Myślę, iż kluczowa jest koncentracja na tworzeniu MŚP lepszych warunków wzrostu. Nie możemy próbować być najlepsi we wszystkim. Powinniśmy konsekwentnie budować przewagi tam, gdzie Europa potrzebuje własnych kompetencji – w technologiach o strategicznym znaczeniu, m.in. AI, cyberbezpieczeństwie, półprzewodnikach, biotechnologii, technologii kosmicznej czy clean tech. Dlatego w tych obszarach państwo, a także spółki Skarbu Państwa, powinny w większym stopniu odgrywać rolę pierwszego lub kluczowego klienta dla polskich firm technologicznych, a wokół dużych prywatnych i państwowych firm powinny powstawać grupy polskich dostawców MŚP.
Ponadto duże nadzieje daje Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK), który będzie głównym funduszem inwestycyjnym w kolejnej perspektywie finansowej na lata 2028–2034. Istotnym celem EFK będzie finansowanie projektów, które przyciągną kapitał prywatny. Aby zapewnić strategiczny balans między finansowaniem ryzykownych innowacji i prostszych projektów, niezbędny będzie rozważny nadzór nad całym procesem. Dla Polski ważne jest, aby znaleźć się w obu tych przedziałach, czyli uzyskiwać finansowanie na projekty B+R oraz na projekty inwestycyjne, oparte na finansowaniu zwrotnym.
Redakcja portalu liderzyinnowacyjnosci.com jest partnerem medialnym CETEF’26 i wydawcą dwujęzycznej, 44. stronicowej gazety Liderzy Innowacyjności CETEF’26, wydanej z tej okazji
