Oprysk na wyczyniec polny w pszenicy: Jest czasowe zezwolenie na nowe rozwiązanie!

Zdjęcie: Oprysk na wyczyniec polny w pszenicy: Jest czasowe zezwolenie na nowe rozwiązanie!

Wyczyniec polny to w tej chwili jeden z największych i najbardziej uciążliwych problemów, z jakimi mierzą się polscy producenci zbóż. Zjawisko powszechnej odporności tego chwastu na dotychczas stosowane substancje czynne oraz zbliżające się wycofanie flufenacetu sprawiają, iż skuteczne zwalczanie wyczyńca w pszenicy wymaga nowych, zdecydowanych działań. Na szczęście decyzją Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi plantatorzy zyskali wsparcie na sezon jesienny 2026 – czasowe zezwolenie dla preparatu Luxigard.

Problem zachwaszczenia jest poważny: niekontrolowany wyczyniec polny w pszenicy ozimej potrafi obniżyć plon ziarna choćby o 50%. Co gorsza, metody agrotechniczne i mechaniczne okazują się mało efektywne, a opóźnianie terminu siewu na cięższych glebach niesie duże ryzyko produkcyjne.

Czym zatem zwalczyć wyczyniec polny, gdy znane opryski przestają działać? Poniżej omawiamy mechanizmy odporności, dawkowanie oraz zasady, jak prawidłowo wykonać oprysk na wyczyniec polny w tym sezonie.

Dlaczego wyczyniec polny w pszenicy jest tak trudny do zwalczenia?

Swoją wysoką szkodliwość wyczyniec polny zawdzięcza biologii. Szczyt jego wschodów przypada na jesień – rośnie więc i konkuruje o światło oraz składniki pokarmowe równolegle z młodym łanem pszenicy. Pojedynczy osobnik wytwarza średnio od 100 do 400 nasion, przez co populacja chwastu na polu narasta błyskawicznie.

Największym wyzwaniem dla rolników nie jest jednak sama dynamika wzrostu, ale odporność wyczyńca na herbicydy:

• Odporność na grupy ALS i ACCase: Przebadano ponad 160 populacji wyczyńca polnego w Polsce – zdecydowana większość wykazuje brak wrażliwości na popularne dotychczas substancje z tych grup.
• Koniec flufenacetu: Sezon 2026 jest ostatnim, w którym dopuszczone jest stosowanie flufenacetu – substancji stanowiącej dotąd trzon jesiennej ochrony przed chwastami jednoliściennymi.
• Presja klimatyczna: Ciepłe i długie jesienie sprzyjają rozciągniętym w czasie wschodom, potęgując problem zachwaszczenia.

Czym zwalczyć wyczyniec polny? Nowe rozwiązanie: Luxigard i grupa HRAC 30

Aby zatrzymać postępującą odporność, konieczne jest wprowadzanie do oprysków substancji o nowym mechanizmie działania. W odpowiedzi na wniosek Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych (PZPRZ), MRiRW wydało nadzwyczajne, czasowe zezwolenie (nr R/j-6/2026) na stosowanie w pszenicy ozimej środka Luxigard.

Luxigard opiera się na dwóch substancjach czynnych:

1. Cinmetylina (grupa HRAC 30) – nowa substancja czynna (znajdująca się w trakcie oceny na poziomie UE). Wprowadza nieużywany dotąd mechanizm działania, przełamując odporność wyczyńca na grupy ALS i ACCase.
2. Pikolinafen (grupa HRAC 12) – substancja wspomagająca, wpływająca na podwyższenie skuteczności i szerokie spektrum zwalczanych gatunków.

Zastosowanie preparatu umożliwia wykonanie rotacji mechanizmów działania, co według Instytutu Ochrony Roślin – PIB jest kluczową strategią zapobiegania powstawaniu kolejnych odpornych biotypów.

Jak i kiedy wykonać oprysk na wyczyniec polny? (Dawkowanie i terminy)

Aby oprysk na wyczyniec polny przyniósł oczekiwane rezultaty, należy ściśle przestrzegać zasad aplikacji określonych w zezwoleniu MRiRW:

• Zalecana i maksymalna dawka: 1,25 l/ha (tylko 1 zabieg w sezonie).
• Ilość wody: 100–400 l/ha.
• Kroplistość: oprysk średniokroplisty.

Dopuszczalne terminy zabiegu w pszenicy ozimej:

• Przedwschodowo: w fazie BBCH 00–09 (od siewu do przedwschodów pszenicy).
• Powschodowo: od fazy szpilkowania do fazy 3 liści pszenicy (BBCH 10–13).

Wskazówka agrotechniczna: W przypadku zabiegu powschodowego najwyższą skuteczność uzyskuje się, gdy wyczyniec polny znajduje się w niskiej fazie rozwojowej – od 1 do 2 liści. Oprysk wykonany na zbyt wyrośnięte chwasty może wykazać niższą efektywność.

Zasady formalne stosowania preparatu Luxigard w okresie 2026

Zwolnienie dla środka Luxigard ma charakter czasowy (art. 53 rozporządzenia WE nr 1107/2009). Rolnicy decydujący się na ten oprysk muszą pamiętać o następujących rygorach:

• Okres stosowania: środek jest dopuszczony do obrotu i stosowania wyłącznie od 25 września do 30 grudnia 2026 r. Po tej dacie preparat nie może być używany.
• Limit powierzchni: zezwolenie obejmuje łączny areał do 250 000 ha pszenicy ozimej na terenie całego kraju.
• Pula preparatu: do dystrybucji trafi łącznie maksymalnie 10 400 litrów środka w opakowaniach 5-litrowych.

Nadzwyczajny status prawny: Dlaczego Luxigard otrzymał zezwolenie czasowe?

Wokół rejestracji środka Luxigard warto zwrócić uwagę na istotny szczegół formalny. Cinmetylina nie pozostało substancją czynną zatwierdzoną do stosowania w środkach ochrony roślin na poziomie Unii Europejskiej – w tej chwili znajduje się w trakcie oceny europejskiej.

Z tego powodu Luxigard nie mógł otrzymać w Polsce standardowej, stałej rejestracji. Ze względu jednak na krytyczną sytuację na polach i brak efektywnych alternatyw, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zastosowało procedurę przewidzianą dla sytuacji nadzwyczajnych (art. 53 rozporządzenia nr 1107/2009). Na wniosek Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych (PZPRZ) wydano decyzję nr R/j-6/2026, która czasowo dopuszcza preparat do obrotu i stosowania.

Zwalczanie wyczyńca w pszenicy wymaga strategii

Nadzwyczajne zezwolenie na oprysk środkiem Luxigard w okresie jesiennym 2026 to istotny krok w walce z narastającym problemem odporności chwastów. Należy jednak pamiętać, iż chemiczny oprysk na wyczyniec polny – choć niezwykle skuteczny – stanowi tylko część powodzenia. Długofalowe zwalczanie wyczyńca w pszenicy musi opierać się na integrowanej ochronie: zmianowaniu upraw, dbałości o czystość materiału siewnego oraz systematycznej rotacji grup HRAC.

Wyczyniec polny w zbożach. Jak go zwalczać, zanim będzie za późno?