Ustawa wprowadzająca urzędowe ceny paliw i tnąca stawki podatkowe to ratunkowa odpowiedź rządu na kryzys paliwowy i jednocześnie szok na stacjach paliwowych, z którym mierzymy się w ostatnich tygodniach. Nie ma też się co oszukiwać, jest to wyjście naprzeciw oczekiwaniom obywateli, którzy w tej chwili spodziewają się najgorszego z możliwych scenariuszy, tj. powtórki z początku 2022 r. i dwucyfrowej inflacji.
W zaledwie w ciągu miesiąca olej napędowy (ON) wystrzelił z poziomu ok. 5,80 zł do blisko 8,70 zł za litr. Benzyna Pb95 podrożała w tym samym czasie z ok. 5,60 zł do ponad 7,20 zł, a LPG zanotował skok z 2,60 zł na ok. 3,80 zł.
– Wobec tak gwałtownego wzrostu kosztów transportu, które przekładają się na portfele kierowców, interwencja państwa była politycznie nieunikniona. Mimo, iż jest ograniczona czasowo, to nie pozostanie obojętna dla budżetu państwa. W pierwszej kolejności efekty konfliktu na Bliskim Wschodzie zobaczymy w danych o inflacji. Ta prawdopodobnie wyskoczy poza górną granicę celu inflacyjnego NBP. W naszej prognozie inflacja za marzec wyniesie 3,6% r/r. Wdrożenie tarczy niewątpliwie zadziała jak środek przeciwbólowy – obniżka VAT do 8% oraz cięcie akcyzy sztucznie zbiją ceny na pylonach i w krótkim terminie zamortyzują pędzący wskaźnik inflacji – mówi Mariusz Zielonka, główny ekonomista Konfederacji Lewiatan.
W przypadku gdy odblokowanie cieśniny Ormuz będzie się rozciągać w czasie, tym efekt tarczy paliwowej będzie ginął w dalszych wzrostach. manualne sterowanie cenami i sztywne marże nie likwidują strukturalnych przyczyn drogiej ropy. Co więcej, gospodarka, przedsiębiorcy i obywatele będą i tak poddani próbie w postacie tzw. efektów drugiej rundy. Szokowe ceny paliw z marca już zdążyły wyraźnie podnieść koszty frachtu, logistyki i produkcji przemysłowej. Polski przedsiębiorca, nauczony pragmatyzmem ostatnich 5 lat zareagował szybciej niż rząd. Ta druga runda będzie już widoczna w kwietniowych danych o inflacji.
– Nie można też zapominać o gigantycznym rachunku, jaki za tę operację zapłacą finanse publiczne. Obniżenie wpływów z VAT i akcyzy będzie kosztować budżet państwa około 1,6 mld zł miesięcznie. Zakładając utrzymanie tarczy do końca czerwca, mówimy o wyrwie rzędu 4,8 mld zł, która bezpośrednio powiększy deficyt sektora finansów publicznych. Ewentualne próby łatania tej dziury podatkiem od nadmiarowych zysków (windfall tax) uderzą z kolei w giełdowe wyceny spółek i kapitał emerytalny Polaków, tworząc błędne koło. W efekcie dodatkowych wydatków skorygowana prognoza deficytu przez resort finansów powinna wynosić w tej chwili 6,6% zamiast zakładanych 6,5%. To z kolei rodzi ponowne obawy o perspektywę oceny wiarygodności kredytowej przez agencje ratingowe – dodaje Mariusz Zielonka.
Tarcza kupuje nam czas, ale w ostatecznym rozrachunku zapłacimy za nią wszyscy – w postaci wyższego zadłużenia państwa i uporczywej, rozlanej po całej gospodarce inflacji bazowej, a to wszystko odsuwa nas od kolejnych obniżek stóp procentowych.
– W dobie konfliktu zagrażającego ciągłości dostaw ropy i gazu na rynki światowe, decyzje rządu obniżającego podatki od paliw wpisują się w działania wielu innych państw. Jednak tak poważna ingerencja w rynek, jaką jest cena maksymalna za paliwo, może wywołać także niepożądane skutki. Po pierwsze, może spowodować efekt turystyki paliwowej z krajów, w których paliwa będą droższe, Ponadto, mrożenie cen paliw nie zachęca do ich oszczędzania w sytuacji, gdy rynki światowe zagrożone są ich niedoborem. Po trzecie, paliwa premium nie powinny być objęte tarczą, aby nie rozszerzać ponad potrzebę zakresu ingerencji w rynek. Dlatego ważne jest, aby wzmacniać odporność państwa na przyszłość i rozbudowywać własne źródła paliw takie jak biometan, który zapewni nam większe bezpieczeństwo energetyczne. Dzięki rozbudowie energetyki wiatrowej na lądzie i morzu zmniejszy się nasza zależność od importu gazu – podkreśla Jakub Safjański, dyrektor departamentu energii i GOZ Konfederacji Lewiatan.
Konfederacja Lewiatan
