Paradoks ukraińskiego eksportu: Bogate zbiory, logistyczny klincz a ceny zbóż na giełdach

Zdjęcie: Eksport zbóż z Ukrainy

Ceny zbóż a szczególnie pszenicy i kukurydzy zależą od dostępności ziarna na globalnym rynku. W naszym regionie najważniejsze Sezon eksportowy 2026/2027 wchodzi w kolejną fazę. Państwowa Służba Celna Ukrainy przedstawiła najnowsze statystyki dotyczące wywozu ziarna, roślin strączkowych oraz produktów ich przetwórstwa. Dane te wyraźnie pokazują, iż mimo obfitych zbiorów w kraju, sprawność wywozu pozostaje mocno ograniczona przez czynniki militarne i hydrologiczne. Z kolei na rynkach giełdowych widać wyraźną walkę między fundamentalnym brakiem surowca a politycznymi nadziejami na deeskalację, co bezpośrednio przekłada się na ceny zbóż.

Bieżące wyniki eksportowe (stan na 21 września 2026 r.)

Całkowity wolumen wyeksportowanych zbóż i roślin strączkowych w bieżącym sezonie obrotowym 2026/2027 osiągnął poziom 4 662 tys. ton. Dla porównania, w analogicznym okresie poprzedniego sezonu wynik ten wynosił 5 979 tys. ton, co oznacza spadek dynamiki wywozu o blisko 22% w ujęciu rocznym.

Jeśli chodzi o strukturę asortymentową eksportu, dominują następujące towary:

• Pszenica: 2 337 tys. ton (w tym 652 tys. ton wysłane we wrześniu 2026 r.). Rok temu o tej porze eksport pszenicy wynosił 4 168 tys. ton.
• Kukurydza: 1 841 tys. ton (w tym 221 tys. ton we wrześniu). Kukurydza notuje w tej chwili wyraźny wzrost w stosunku do ubiegłego sezonu, kiedy to na 24 września 2025 r. odnotowano zaledwie 905 tys. ton.
• Jęczmień: 420 tys. ton (52 tys. ton we wrześniu), podczas gdy rok wcześniej było to 791 tys. ton.
• Żyto: Symboliczne 0,2 tys. ton.

Ostre tąpnięcie we wrześniowym eksporcie pszenicy

Spowolnienie jest szczególnie widoczne przy zestawieniu danych dotyczących samego września. W ubiegłym roku wrzesień charakteryzował się bardzo silnym strumieniem wywozu pszenicy:

• Wrzesień 2025 r. (na dzień 24.09): 1 523 tys. ton
• Wrzesień 2026 r. (na dzień 21.09): 652 tys. ton

Tegoroczne tempo dostaw pszenicy w ujęciu miesięcznym jest ponad dwukrotnie niższe niż rok temu.

Bilans dla pszenicy i kukurydzy

Szersze światło na ukraiński bilans rzucają oficjalne szacunki rynkowe:

• Pszenica: Szacunek zbiorów został podniesiony do 26 mln ton (wobec 25,4 mln ton w prognozie sierpniowej i 24,1 mln ton w poprzednim sezonie). Mimo obfitszych plonów, prognoza eksportu została skorygowana w dół z 13,5 do 12,5 mln ton.
• Kukurydza: Prognoza zbiorów pozostała stabilna na poziomie 31,8 mln ton (wobec 30,9 mln ton w okresie 2025/2026), a przewidywany eksport utrzymuje się na poziomie 22 mln ton.

Paradoks sezonu: Zboże w magazynach kontra paraliż transportowy

Zarówno w przypadku pszenicy, jak i kukurydzy ziarno fizycznie w kraju jest, jednak jego wywóz grzęźnie w trudnych realiach transportowych:

1. Ataki na porty i statki: Ukraińskie porty nad Morzem Czarnym są celem ostrzałów. Bezpośrednie uderzenia w cywilne statki handlowe i infrastrukturę drastycznie podnoszą ryzyko oraz koszty frachtu i ubezpieczeń.
2. Niskie stany wód w Dunaju: Alternatywne terminale naddunajskie (Reni, Izmaił) zmagają się z problemami hydrologicznymi. Niska woda uniemożliwia pełne załadowanie barek.
3. Uderzenia w transport lądowy: Ciągłe ataki na infrastrukturę transportową – w tym węzły kolejowe – paraliżują dowóz ziarna do granic i portów.

Sytuacja w segmencie mąki

Spadek wolumenów dotknął również przetwórstwa. Eksport mąki pszennej w okresie 2026/2027 zamknął się na poziomie 6,8 tys. ton (z czego 2,2 tys. ton przypada na wrzesień) wobec 13,3 tys. ton przed rokiem. Łączna ilość mąki w przeliczeniu na ziarno wynosi w tej chwili 9,9 tys. ton (wobec 18,4 tys. ton w okresie 2025/2026).

Jak logistyka i dyplomacja kształtują ceny zbóż?

Łączny eksport ziarna wraz z mąką w okresie 2026/2027 na dzień 21 września 2026 r. wyniósł 4 672 tys. ton (w tym 931 tys. ton we wrześniu), podczas gdy rok wcześniej notowano 5 997 tys. ton.

Zderzenie wyższych zbiorów z barierami logistycznymi z jednej strony podtrzymuje obawy o podaż na rynkach fizycznych, z drugiej jednak – giełdowe ceny zbóż zaczynają podlegać silnej presji czynników politycznych:

• Sygnały dyplomatyczne i „Efekt Trumpa”: Ostatnie doniesienia dotyczące wysiłków i deklaracji Donalda Trumpa w sprawie wypracowania porozumienia pokojowego wywierają wyraźny wpływ na rynki finansowe po obu stronach Atlantyku. Inwestorzy dyskontują ewentualną deeskalację konfliktu i odblokowanie czarnomorskich szlaków handlowych, co prowadzi do szybkiego ściągania z wycen tzw. premii wojennej.
• Mocny spadek na giełdzie Matif: Na paryskim parkiecie giełdowe ceny zbóż – a w szczególności seria grudniowa pszenicy – spadły w piątkowe południe w okolice 235 EUR/t, osiągając najniższe poziomy od połowy sierpnia.
• Słabość w Chicago (CBOT): Podobny trend spadkowy widoczny jest na giełdzie w Chicago, gdzie wyceny kontraktów na amerykańską pszenicę schodzą do wielotygodniowych minimów.

Obecny rynek znajduje się pod wpływem dwóch przeciwstawnych sił: realnych, wciąż występujących problemów z fizyczną dostawą ukraińskiego i rosyjskiego ziarna oraz giełdowych oczekiwań na przełom dyplomatyczny, które w krótkim terminie pchają ceny zbóż na kontraktach terminowych w dół.

Opracowanie własne na podstawie danych Państwowej Służby Celnej Ukrainy, raporty USDA, Matif, CBoT