5 godzin temu
Bank Centralny Paragwaju (BCP) przejął kontrolę nad Ueno Bank. To gwałtownie rosnący bank cyfrowy, który od dawna był krytykowany z powodu powiązań z prezydentem Santiago Peñą. Klienci od wtorku nie mogą korzystać z aplikacji, kart ani bankomatów. Według samego banku ma on około 3 mln klientów, czyli około 60% dorosłych mieszkańców kraju. To blisko połowa całej ludności. Upadłość banku Ueno gwałtownie przerodziła się w kryzys polityczny. Prezes banku centralnego podał się do dymisji, prokuratura wydała nakazy aresztowania członków kierownictwa, a opozycja chce postawić prezydenta w stan oskarżenia.
Wypłacalność poniżej połowy minimum
Według Associated Press zarząd BCP w poniedziałek późnym wieczorem jednogłośnie objął Ueno procedurą przymusowej restrukturyzacji, czyli resolution. Powodem był spadek współczynnika wypłacalności, który mierzy kapitał banku w stosunku do aktywów ważonych ryzykiem, poniżej połowy minimum wymaganego przez prawo. Procedura pozwala przenieść depozyty do innych banków, a pozostały majątek zlikwidować. Do tego czasu wszystkie aktywa i zobowiązania Ueno są zamrożone.
„Zamknęliśmy instytucję. Od dziś nie działa ani aplikacja, ani karty, ani żadna inna usługa” – powiedziała Liana Caballero z zarządu BCP, cytowana przez BBC Mundo.
Bank centralny już w czerwcu ostrzegał Ueno, iż udziela zbyt wielu kredytów firmom powiązanym ze swoimi właścicielami. Pod koniec października bank zapowiadał jeszcze dokapitalizowanie o 100 mln USD. Połowę miał wyłożyć holding, a połowę prywatni inwestorzy z Paragwaju. Wcześniej jego zagraniczne obligacje były mocno wyprzedawane, a agencja Fitch zmieniła perspektywę ratingu na negatywną.
Ile odzyskają klienci
Większość klientów jest chroniona. Fundusz gwarancji depozytów przy BCP pokrywa oszczędności do 228,3 mln guarani na osobę, czyli około 38 tys. USD. Według wstępnych szacunków to wystarczy, żeby w całości zwrócić pieniądze około 97% klientów Ueno. Przepisy dają na wypłatę 15 dni od przejęcia banku, a termin można raz przedłużyć. W pierwszej kolejności klienci mają dostać do 10 mln guarani, czyli około 1,7 tys. USD, pomniejszone o swoje długi wobec banku. BCP nie podał jeszcze daty.
Najwięcej ryzykują klienci z większymi oszczędnościami. Bank centralny nie obiecał im pełnego zwrotu. Zapowiedział jedynie, iż będzie dążył do „możliwie największej ochrony”. Ile odzyskają, zależy od bilansu, który przygotuje nadzór bankowy. Dla porównania, polski Bankowy Fundusz Gwarancyjny gwarantuje depozyty do równowartości 100 tys. euro.
Problem dotyczy również pieniędzy publicznych. Ueno zarządza 800-850 mln USD środków państwowych. Około 380 mln USD to pieniądze państwowego funduszu emerytalnego i zdrowotnego IPS. Według deklaracji samego banku z września środki publiczne stanowiły mniej więcej jedną czwartą jego depozytów. IPS zapewnia, iż emerytury będą wypłacane normalnie, a około 32 tys. emerytów, którzy dostają świadczenia przez Ueno, zostanie przeniesionych do innego banku.
Polityczne powiązania od początku
Afera obciąża rząd Peñy od początku jego kadencji. Prezydent jest byłym ministrem finansów i byłym ekonomistą MFW. niedługo po objęciu urzędu w 2023 roku powołał na szefa banku centralnego Carlosa Carvallo, który wcześniej kierował Ueno. Krytycy od początku mówili o konflikcie interesów. Bank centralny odpowiadał, iż Carvallo nie brał udziału w decyzjach dotyczących Ueno. Sam Peña do marca 2025 roku był wspólnikiem Grupo Vázquez, właściciela banku. Ueno twierdzi jednak, iż prezydent nigdy nie był udziałowcem samego banku.
Już w październiku dymisji kierownictwa BCP domagali się senatorowie zarówno rządzącej Partii Colorado, jak i opozycji. Peña bronił wtedy banku i zarzucał mediom, iż sieją panikę. Teraz zmienił stanowisko. Zażądał dymisji Carvallo i zapowiedział, iż razem z liderami Kongresu przyspieszy prace nad ustawą o szybszych wypłatach dla klientów i zwrocie pieniędzy publicznych.
„Odpowiedzialni staną przed sądem, bez wyjątków i przywilejów” – napisał prezydent w mediach społecznościowych.
Carvallo potwierdził, iż podpisał rezygnację. Zostanie jednak na stanowisku do końca przejęcia banku, bo, jak powiedział, „bank centralny potrzebuje spokoju, żeby wykonać swoją pracę”. Prokuratura wydała nakazy aresztowania ośmiu osób, w tym prezesa Ueno Juana Manuela Gustale i dyrektora generalnego Federico Miguela Vázqueza Villasantiego. Postępowanie dotyczy m.in. nadużycia zaufania.
Zagrożona opinia stabilnej gospodarki
Kryzys podważa wizerunek, na który Paragwaj pracował od lat. Kraj przyciągał zagraniczny kapitał, głównie z Brazylii, niskimi podatkami i stabilną gospodarką. Moody’s przyznał mu rating inwestycyjny w 2024 roku, a S&P Global w 2025 roku. MFW prognozuje na ten rok wzrost PKB o 4,5%, prawie dwa razy więcej niż średnia w regionie. Jednocześnie w indeksie percepcji korupcji Transparency International za 2025 rok Paragwaj zajął 150. miejsce na 182 kraje.
„Przepisy finansowe i bankowe były na tyle elastyczne, iż ta instytucja mogła bardzo gwałtownie się rozrosnąć. Bank był traktowany preferencyjnie, co budziło wiele podejrzeń” – powiedział agencji AP paragwajski ekonomista Luis Rojas.
Kryzys gwałtownie przeniósł się do polityki. Opozycyjna Partia Liberalno-Radykalna zapowiedziała wniosek o postawienie w stan oskarżenia prezydenta i wiceprezydenta Pedra Alliany. Alliana zawiesił swoją kandydaturę w prawyborach prezydenckich Partii Colorado. Partia ma większość w obu izbach Kongresu, więc wniosek przejdzie tylko z poparciem części jej posłów. Jeden z wiceprzewodniczących partii, Rodolfo Friedmann, domaga się wyrzucenia Peñy z ugrupowania. Przewodniczący Senatu Basilio Núñez broni natomiast prezydenta i obwinia bank centralny. Przed oddziałami Ueno ustawiają się klienci, a na wieczór zapowiedziano protesty przed Kongresem i rezydencją prezydenta.
Carvallo zapewnia, iż upadek Ueno to „jednostkowy i odosobniony przypadek”, a system finansowy kraju „pozostaje solidny i zdrowy”. Pierwszym testem będzie to, czy bank centralny zdąży wypłacić gwarantowane środki w ustawowym terminie 15 dni.
