Pekin zmienia zadania dla władz lokalnych. Sam wzrost PKB już nie wystarczy

Komitet Centralny KPCh i Rada Państwa opublikowały 9 października wytyczne dotyczące rozwoju „nowych jakościowych sił wytwórczych”. Dokument nakazuje władzom prowincji i miast łączyć wzrost gospodarczy z produktywnością, wdrażaniem technologii, modernizacją przemysłu, ograniczaniem emisji oraz ostrożniejszym wyborem inwestycji. PKB pozostaje miernikiem gospodarki, ale nie ma być jedyną podstawą oceny lokalnej polityki.

PKB nie jest jedynym miernikiem

Pekin nie rezygnuje z mierzenia wzrostu produktu krajowego brutto. W piętnastym planie pięcioletnim na lata 2026–2030 PKB jest pierwszym z 20 głównych wskaźników rozwoju. Plan nie zapisuje jednej liczby dla całego pięciolecia; zakłada utrzymywanie wzrostu w rozsądnym przedziale, a cele na kolejne lata mają być ustalane zależnie od sytuacji gospodarczej.

Jednocześnie plan poszerza zestaw miar, z którymi mają pracować administracja centralna i władze regionalne. Wśród nich znalazły się wydajność pracy, nakłady na badania i rozwój, liczba patentów o wysokiej wartości, udział rdzenia gospodarki cyfrowej w PKB, zatrudnienie, dochody ludności, długość życia, dostęp do usług opiekuńczych, emisje oraz udział energii niekopalnej.

Taki układ nie oznacza, iż lokalne administracje przestają zabiegać o wzrost. Zmienia natomiast sposób, w jaki mają uzasadniać projekty gospodarcze. W wytycznych za oznakę rozwoju uznano wzrost całkowitej produktywności czynników wytwórczych, czyli poprawę efektów pracy, kapitału, technologii i organizacji produkcji. Nowa hala, fundusz lub park przemysłowy nie mają być traktowane jako rezultat sam w sobie.

Od laboratoriów do fabryk i usług

Dokument nakazuje silniej łączyć badania z zastosowaniem w gospodarce. Przy odbiorze projektów naukowych i technologicznych mają być oceniane ich efekty wdrożeniowe. Oznacza to, iż projekt finansowany ze środków publicznych ma być rozliczany nie tylko z publikacji, patentu czy przygotowanego prototypu, ale także z wykorzystania rozwiązania przez przedsiębiorstwa i odbiorców.

Wytyczne nie ograniczają tego podejścia do układów scalonych, modeli sztucznej inteligencji albo robotów. Wymieniają również górnictwo, hutnictwo, chemię, włókiennictwo, przemysł lekki, maszyny, stocznie i budownictwo. W tych branżach administracja ma wspierać automatyzację, cyfryzację, technologie zmniejszające zużycie energii oraz wymianę sprzętu.

Równolegle rozwijane mają być sektory nowsze: inteligentne pojazdy nowej energii, robotyka, biotechnologia, zaawansowane urządzenia, lotnictwo i kosmonautyka. Na wcześniejszym etapie pozostają między innymi technologie kwantowe, biowytwarzanie, interfejsy mózg–komputer, ucieleśniona sztuczna inteligencja i 6G. Wytyczne dotyczące nowych jakościowych sił wytwórczych obejmują więc jednocześnie modernizację istniejących zakładów i tworzenie nowych gałęzi gospodarki.

Każdy region ma wybrać własną drogę

Centralne wytyczne wyraźnie odrzucają model, w którym wszystkie prowincje zabiegają o te same inwestycje w sztuczną inteligencję, półprzewodniki, pojazdy elektryczne czy gospodarkę niskiego pułapu. Państwowa Komisja Rozwoju i Reform wskazuje, iż regiony różnią się zasobami, strukturą przemysłu i zapleczem badawczym.

Prowincje z silnymi uczelniami i laboratoriami mają koncentrować się na badaniach podstawowych oraz pracach nad technologiami, które wymagają długiego przygotowania. Obszary, których gospodarka opiera się na przemyśle tradycyjnym, mają przede wszystkim wprowadzać dojrzałe rozwiązania techniczne do istniejących zakładów. Dokument przewiduje także współpracę między regionami: od badań i projektowania, przez produkcję komponentów, po montaż i usługi.

Taki podział ma ograniczać sytuacje, w których sąsiadujące miasta budują podobne parki przemysłowe, konkurują o tego samego inwestora ulgami lub finansują te same projekty bez wystarczającego rynku zbytu. Zagadnienie to pojawiało się już w dyskusji o koordynacji polityki przemysłowej między centrum a regionami.

Wytyczne przewidują odpowiedzialność za nietrafione projekty

Końcowa część dokumentu dotyczy sposobu działania samych władz lokalnych. Wprost zakazano posługiwania się hasłem nowych jakościowych sił wytwórczych do stosowania instrumentów polityki gospodarczej niezgodnie z prawem lub bez uzasadnienia. NDRC wymienia w tym kontekście bezrefleksyjne kopiowanie cudzych projektów, nadmierne zadłużanie się, niezgodne z zasadami zachęty dla inwestorów, tworzenie projektów wizerunkowych oraz lokowanie działalności w miejscach bez odpowiedniego zaplecza.

Jeżeli masowe naśladowanie innych regionów lub ślepe inwestycje przyniosą duże straty, dokument przewiduje surowe rozliczenie osób odpowiedzialnych. Nie podaje jednak jednolitego systemu punktacji urzędników ani nie określa progów, po których przekroczeniu ma następować rozliczenie. Szczegółowe kryteria będą zależały od planów branżowych, regionalnych oraz zasad wdrażanych przez poszczególne szczeble administracji.

W nowych wytycznych PKB przez cały czas pozostaje wskaźnikiem gospodarczym, ale lokalna administracja ma wykazywać także, czy jej inwestycje podnoszą wydajność, modernizują istniejący przemysł, prowadzą do wdrożeń i odpowiadają warunkom danego regionu. O tym, czy ta zmiana przełoży się na praktykę, zdecydują nie deklaracje ani liczba ogłoszonych projektów, ale ich rezultaty po uruchomieniu.

Autor: 梁安基 Andrzej Z. Liang, 上海 Shanghai, 中国 Chiny

e-mail: [email protected]

Redakcja: Leszek B. Ślazyk

e-mail: [email protected]

© www.chiny24.com

Źródła:

• Komitet Centralny KPCh i Rada Państwa ChRL, „Opinie w sprawie rozwoju nowych jakościowych sił wytwórczych”, 9 października 2026 r.: https://www.mee.gov.cn/zcwj/zyygwj/202610/t20261014_1182955.shtml
• Państwowa Komisja Rozwoju i Reform ChRL, „Pytania i odpowiedzi dotyczące opinii w sprawie rozwoju nowych jakościowych sił wytwórczych”, 9 października 2026 r.: https://www.ndrc.gov.cn/xwdt/xwfb/202610/t20261009_1408037.html
• Państwowa Komisja Rozwoju i Reform ChRL, „Dokładne rozumienie rozwoju nowych jakościowych sił wytwórczych dostosowanego do warunków lokalnych”, 10 października 2026 r.: https://www.ndrc.gov.cn/xxgk/jd/jd/202610/t20261010_1408055.html
• Państwowa Komisja Rozwoju i Reform ChRL, „Zarys piętnastego planu pięcioletniego rozwoju gospodarczego i społecznego”, marzec 2026 r.: https://www.ndrc.gov.cn/fggz/fzzlgh/gjfzgh/202603/U020260317369114704096.pdf
• Xinhua, „Nowe jakościowe siły wytwórcze: jak założenia centralne są wdrażane w przemyśle”, 17 października 2026 r.: https://www.news.cn/20261017/05d082898503400d97b8f8ae57165884/c.html
• South China Morning Post, „Pekin oczekuje od władz lokalnych więcej niż wzrostu PKB”, 22 października 2026 r.: https://www.scmp.com/economy/policy/article/3371666/china-moving-past-gdp-first-mindset-can-local-officials-get-programme