1 miesiąc temu
Decyzja Indii o wstrzymaniu zakupów rosyjskiej ropy nie jest zwykłym epizodem w wojnie handlowej z USA. To wydarzenie o znaczeniu geopolitycznym, wpisujące się w długofalową strategię Waszyngtonu, której celem jest systemowe osłabienie – a docelowo zniszczenie – rosyjskiego petropaństwa, będącego finansowym kręgosłupem państwa Putina.
Ogłoszone porozumienie między Stanami Zjednoczonymi a Indiami przewiduje obniżenie amerykańskich ceł na indyjskie towary z 50 do 18 procent w zamian za ograniczenie barier handlowych oraz zaprzestanie importu rosyjskiej ropy. Prezydent USA Donald Trump potwierdził, iż Delhi ma zastąpić rosyjski surowiec dostawami z USA, a potencjalnie także z Wenezueli. W tle znalazła się również deklaracja zakupów amerykańskiej energii, technologii i produktów rolnych o wartości ponad 500 mld dolarów.
Polityczne znaczenie większe niż gospodarcze
Jeszcze kilka miesięcy wcześniej Waszyngton uderzył w Indie kombinacją 25-proc. „ceł wzajemnych” oraz dodatkowego, karnego cła za zakup rosyjskiej ropy, podnosząc łączne obciążenie do 50 proc. Dla indyjskiej gospodarki – silnie uzależnionej od rynku amerykańskiego – był to cios dotkliwy, który gwałtownie przełożył się na odpływ kapitału i załamanie notowań. Jak potwierdził urzędnik Białego Domu w rozmowie z Reuters, karne cła zostały teraz całkowicie wycofane.
Publicznie obie strony ogłosiły sukces. Premier Narendra Modi dziękował Trumpowi w imieniu 1,4 mld obywateli Indii. Analitycy zwracają jednak uwagę, iż formalnie nie jest to jeszcze pełnoprawna umowa handlowa, ale raczej porozumienie taryfowe i deeskalacja konfliktu. Politycznie jednak znaczenie tego wydarzenia jest znacznie większe.
Indie są trzecim największym importerem ropy na świecie i jednym z kluczowych odbiorców rosyjskiego surowca po 2022 roku. Tania ropa z Rosji pozwoliła Delhi ograniczyć koszty importu w momencie, gdy Zachód objął rosyjski sektor energetyczny sankcjami. Właśnie dlatego – jak pokazuje najnowszy raport think-tanku Europejska Inicjatywa na rzecz Bezpieczeństwa Energetycznego (EIES) „Zlikwidować rosyjskie petropaństwo” – Indie znalazły się w centrum amerykańskiej strategii ekonomicznego nacisku na Moskwę.
Raport opisuje zwrot dokonany przez administrację Donalda Trumpa, która czasami wydaje się chaotyczna, ale w rzeczywistości jest dokładnie przemyślana i zakłada różne działania w różnych regionach świata.
Indie elementem szerszej strategii
Waszyngton skonstatował – jak relacjonuje autor raportu Thomas O’Donnell – iż polityka „pułapu cenowego” na rosyjską ropę nie działa i należy przejść do środków bardziej bezpośrednich i opartych na przymusie. najważniejsze w tym podejściu stają się sankcje wtórne, taryfy karne, presja dyplomatyczna oraz działania operacyjne wymierzone w infrastrukturę wydobywczą i eksportową Rosji. Celem nie jest regulowanie ceny rosyjskiej baryłki, ale fizyczne i strukturalne ograniczenie zdolności Rosji do jej sprzedaży.
W tym ujęciu Indie są jednym z najważniejszych pól bitwy. Ograniczenie ich zakupów oznacza nie tylko spadek dochodów Kremla, ale także destabilizację całego systemu logistycznego rosyjskiego eksportu. Według raportu EIES, Waszyngtonowi zależało na stworzeniu dla Delhi „politycznej wymówki”, która pozwoliłaby temu krajowi wyjść z twarzą: zamiast otwartego podporządkowania się USA, Indie mogą przedstawić swoją decyzję jako element szerszego porozumienia handlowego i dywersyfikacji dostaw.
Dane pokazują, iż proces rozpoczął się zanim ogłoszono porozumienie. Zakupy rosyjskiej ropy przez Indie spadły z ok. 1,2 mln baryłek dziennie w styczniu do prognozowanych 800 tys. baryłek w marcu. To trend, który – jeżeli się utrzyma – uderzy w jeden z ostatnich stabilnych filarów rosyjskich dochodów walutowych.
Indyjski zwrot wpisuje się w szerszą układankę. Raport O’Donnella podkreśla, że USA równolegle wywierają presję na Europę, koordynują zwiększenie podaży ropy z państwami Zatoki Perskiej oraz wspierają Ukrainę w uderzeniach w rosyjską infrastrukturę naftową. Symbolicznym przykładem pozostaje niemiecka rafineria Schwedt – dawny przyczółek Rosnieft w UE – której derusyfikacja ma znaczenie strategiczne.
W tym kontekście decyzja Indii nie jest jednorazowym ustępstwem, ale elementem długofalowej operacji gospodarczej. Dla Waszyngtonu osłabienie rosyjskiego petropaństwa oznacza skrócenie zdolności Kremla do prowadzenia wojny i ograniczenie jego globalnych wpływów. Z kolei dla Indii – bolesną korektę kursu. Jednak największe implikacje decyzja Delhi rodzi dla Rosji. Jest bowiem sygnałem, iż jej model państwa opartego na eksporcie surowców zaczyna się kruszyć.
