Planowanie kierunków rozwoju transportu powinno uwzględniać ochronę środowiska naturalnego oraz koszty ogólnospołeczne. Należy mieć nadzieję, iż w tym względzie w najbliższych latach nastąpi istotna zmiana również w naszym kraju, przy ścisłym uwzględnieniu kierunków polityki Unii Europejskiej w zakresie zrównoważonego rozwoju gałęzi transportu. Głównymi płaszczyznami zrównoważonego rozwoju są obszary: ekonomiczny, społeczny, ekologiczny oraz przestrzenny.
Obszar społeczny obejmuje zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństwa w kontekście własności społecznej oraz podaży i dostępu do dóbr publicznych. Płaszczyzna przestrzenna dotyczy planowania przestrzennego oraz organizacji terytorialnej poszczególnych regionów. Aspekt ekonomiczny obejmuje problemy ekonomiczności procesów gospodarczych i rynkowych oraz kosztów zewnętrznych i kosztów wewnętrznych procesów produkcji, usług oraz konsumpcji. W procesach gospodarczych istotne znaczenie ma transport, który oddziałuje w mniejszym lub większym stopniu na poszczególne obszary. Jednym z podstawowych zadań systemu transportowego jest więc przemieszczanie produktu z miejsca ekspedycji do miejsca przeznaczenia we adekwatnym czasie, w dobrym stanie i po optymalnych kosztach. Pojęcie „optymalnych kosztów” jest dosyć ogólne i może mieć różne znaczenia w zależności od tego, przez kogo jest rozpatrywane. Z pewnością innego znaczenia nabiera ono dla klienta usługi transportowej, przewoźnika czy też społeczeństwa danego kraju. istotny z punktu widzenia nas wszystkich jest fakt, aby przy określaniu polityki transportowej regionu, kraju lub całej wspólnoty europejskiej brano pod uwagę wszystkie koszty generowane przez dany system transportowy, w tym także koszty zewnętrzne. o ile ta zasada zostanie zachowana, wówczas będzie można mówić o zrównoważonym rozwoju. W Polsce, z uwagi na dużą rywalizację ugrupowań politycznych, w zakresie preferowania niektórych gałęzi transportowych aspekty polityczne często przeważają nad racjonalnym i gospodarczym podejściem do tego zagadnienia. Przykładami mogą być zagadnienie ochrony środowiska w kontekście emisji gazów cieplarnianych i zagadnienia szkodliwości przewożonego ładunku na otoczenie w przypadku awarii.
Henryk Zielaskiewicz
Ekspert ds. transportu kolejowego w Instytucie Prawa Gospodarczego,
Przewodniczący Krajowej Komisji Transportu Intermodalnego SITK RP
