Podanie nieprawdziwych danych we wnioskach o dopłaty – co za to grozi rolnikowi?

Celowe wprowadzenie przez rolnika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w błąd w postępowaniu o dopłaty oznacza dotkliwe sankcje. Chodzi tu zarówno o sankcje administracyjne, jak również karne. Warto wiedzieć, iż za ten sam czyn rolnik może być ukarany administracyjne oraz karnie. Orzekł to w wyroku Trybunał Sprawiedliwości UE.

W naborze wniosków na płatności obszarowe rolnikom zdarzają się pomyłki. Co się jednak stanie, gdy rolnik celowo wprowadzi w błąd Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR)? Jakie skutki prawne i kary się z tym wiążą?

Skutki celowego podania przez rolnika nieprawidłowych danych

W sprawie rozpoznanej przez sąd rolnika oskarżono o to, iż w postępowaniu przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podał nieprawdziwe dane we wniosku o płatność obszarową za 2025 rok. Rolnikowi zarzucono w akcie oskarżenia, iż działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i uzyskania dla siebie płatności do gruntów rolnych. Według zarzutów ARiMR rolnik celowo podał zawyżoną powierzchnie działek (15 ha, zamiast 10 ha). Ponadto zarzucono rolnikowi, iż na jednej z działek nie prowadzi działalności rolniczej, a zadeklarował, iż ją prowadzi. Urzędnicy ARiMR ustalili po kontroli, iż działka jest zakrzaczona i zadrzewiona. Urząd nie stwierdził, aby rolnik prowadził na tej działce działalność rolniczą.

Sankcje administracyjne za celowe wprowadzenie w błąd ARiMR

ARiMR odmówiła rolnikowi przyznania płatności za 2025 rok. Ponadto agencja nałożyła na rolnika sankcję w postaci utraty uprawnień do jednolitej płatności obszarowej w wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między powierzchnią rzeczywistą a zadeklarowaną.

Jeśli pieniądze z płatności wypłacono, rolnik musi zwrócić pobraną kwotę wraz z odsetkami. Ponadto rolnik zostanie wykluczony z możliwości uzyskania pomocy choćby w kolejnych kilku latach.

Odpowiedzialność karna za podanie nieprawdziwych danych

Jakie zarzuty karne grożą rolnikowi za celowe wprowadzenie w błąd ARiMR?

Poza sankcjami administracyjnymi rolnika oskarżono o to, iż popełnił przestępstwo z art. 13 § 1 Kodeksu karnego, w związku z art. 286 § 1 i art. 297 § 1 Kodeksu karnego. Konkretnie chodzi o usiłowanie wyłudzenia dotacji i oszustwo.

Zgodnie bowiem z art. 286 § 1 Kodeksu karnego podlega odpowiedzialności karnej doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem dzięki wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Za ten czyn grozi kara więzienia od 6 miesięcy do lat 8.

Z kolei według art. 297 § 1 Kodeksu karnego uzyskanie od instytucji dysponującej pieniędzmi publicznymi np. kredytu, dotacji, pożyczki, subwencji na podstawie fałszywych dokumentów grozi karą więzienia od 3 miesięcy do lat 5. Chodzi tu o przypadki okazania podrobionego, przerobionego, poświadczającego nieprawdę albo nierzetelnego dokumentu. Ponadto na podstawie art. 297 § 1 Kodeksu karnego podlega karze więzienia od 3 miesięcy do lat 5 okazanie przez beneficjenta fałszywego pisemnego oświadczenia w sprawie np. dotacji, pożyczki, subwencji lub kredytu z pieniędzy publicznych.

Sankcje administracyjne nie wykluczają sankcji karnych

„Warto pamiętać, iż w razie celowego wprowadzenia w błąd ARiMR przez rolnika nałożenie sankcji administracyjnych nie oznacza, iż rolnik nie zostanie skazany karnie” – mówi prawnik Aneta Mościcka.

Należy tutaj przytoczyć wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt C 489/10. Sprawa dotyczyła sprawy karnej polskiego rolnika Łukasza Marcina Bondy. Rolnika oskarżono o podanie nieprawdziwej powierzchni swojego gospodarstwa, co skończyło się dla niego zarzutami karymi.

„W wyroku w tej sprawie TSUE orzekł, iż wykluczenie rolnika z dopłat rolnych z powodu zgłoszenia nieprawdziwego areału jego gospodarstwa nie wyklucza nałożenia sankcji karnej w tej samej sprawie” – podkreśla Aneta Mościcka.

Najważniejsze wnioski

1. Celowe podanie nieprawdziwych danych we wniosku do ARiMR może skutkować jednocześnie sankcjami administracyjnymi i karnymi.
2. ARiMR może odmówić dopłat, nakazać zwrot środków z odsetkami oraz wykluczyć rolnika z kolejnych programów pomocowych.
3. Rolnik może dodatkowo odpowiadać za oszustwo lub próbę wyłudzenia środków publicznych.
4. Za takie przestępstwa grozi kara więzienia choćby do 8 lat.
5. Orzecznictwo TSUE potwierdza, iż kary administracyjne nie wyłączają odpowiedzialności karnej za ten sam czyn.