2 godzin temu
Wczesna wiosna to najważniejszy czas, aby zadbać o łąki i pastwiska. Po mroźnej zimie należy podejść starannie do ich regeneracji, rozpoczynając od zabiegów mechanicznych, a kończąc na podsiewie wartościową mieszanką nasion.
Użytki zielone po zimie – jakie straty mogą wystąpić?
Podczas minionej zimy użytki zielone były narażone na wszystkie niekorzystne warunki sprzyjające wypadnięciu roślin z runi. Bardzo niskie temperatury oraz brak okrywy śnieżnej – od grudnia zeszłego roku – sprzyjały wymarzaniu roślin.
Kolejnym czynnikiem wpływającym na gorsze przezimowanie były silne wiatry podczas panujących niskich temperatur. Dodatkowo w wielu miejscach kraju brak okrywy śnieżnej przyczynił się do wysuszenia i czernienia roślin, czyli tzw. wysmalania.
Trzecim czynnikiem osłabiającym rośliny łąkowe w okresie lutego były marznące opady deszczu tworzące skorupę lodową na śniegu. W rezultacie powstała bariera, przez którą rośliny nie miały dostępu do powietrza. Przyczyniło się to wyprzenia (uduszenia roślin) z powodu braku tlenu i światła oraz rozwoju pleśni śniegowej na obumarłych blaszkach liściowych.
Ocena stanu łąk i pastwisk – na co zwrócić uwagę?
Na przełomie marca i kwietnia – gdy warunki pogodowe pozwolą – warto dokonać pierwszej lustracji stanu łąk i pastwisk. Pod uwagę należy wziąć m.in. stan runi, w tym jej uszkodzenia i ubytki powstałe w wyniku wymarznięcia oraz rozdarcia i odwrócenia spowodowane przez zwierzynę leśną.
W zależności od rozmiaru i charakteru uszkodzeń należy zastanowić się, czy wystarczy wybrać prostsze zabiegi pielęgnacyjne, czy zdecydować się na kompleksową metodę renowacji. W przypadku kiedy darń nie będzie wykazywała znamion silnych wymarznięć, można ograniczyć się do przeprowadzenia podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych.
Kiedy wykonać włókowanie?
Po okresie jesienno-zimowym, jeżeli nie wystąpiły straty spowodowane wymarznięciem roślin, a problem stanowią jedynie wystające kopce kretów sprzyjające rozprzestrzenianiu się chwastów, warto przeprowadzić włókowanie. Gdy warunki wilgotnościowe na użytkach zielonych umożliwią wjazd ciągnikiem, kopce należy rozciągnąć i wyrównać.
Włóki działają powierzchniowo, nie niszcząc darni łąkowej, rozsypują kretowiska oraz kruszą łajniaki pozostawione na pastwiskach od jesiennego wypasu. W przypadku kiedy zaniechamy tego zabiegu, przy dużej ilości kretowisk zachodzi ryzyko zabrudzenia zbieranej zielonki. Wartościowy surowiec wymieszany z ziemią pogarsza jego zakiszanie oraz obniża walory jakościowe i smakowe.
Jak wałowanie wpływa na regenerację?
Po mroźnej zimie, która panowała w tym roku, należy koniecznie wykonać wałowanie – zwłaszcza na glebach organicznych. Zabieg ten zwiększa podsiąkanie wody, stymuluje regenerację systemu korzeniowego traw oraz pobudza ich krzewienie. Ciężki wał łąkowy musi docisnąć oderwaną (wysadzoną) od gruntu przez mróz darń – nacisk powinien wynosić w granicach tony na metr szerokości roboczej. Wałując użytki zielone, wyrównujemy także uszkodzenia powstające podczas wypasu bydła, jak również po buchtowaniu dzików w okresie jesienno-zimowym.
Kiedy wykonać bronowanie?
Po okresie zimy na powierzchni darni tworzy się często tzw. filc, czyli warstwa obumarłych i wyschniętych roślin. Wygrabienie starych resztek roślinnych i mchu poprawia stan fitosanitarny, ponieważ na resztkach zaschniętych traw rozwijają się choroby grzybowe. W takich warunkach, przy zbyt zwartej darni, warto zastosować warunkowo zabieg bronowania sprzyjający jej odbudowie.
Bronowanie może być także zabiegiem poprzedzającym i przygotowującym darń do podsiewu. W przypadku gdy uległa ona w czasie zimy uszkodzeniom, na większych powierzchniach warto przeprowadzić bardziej praco- i kosztochłonne zabiegi. Poprawimy tym samym stan użytków zielonych i uzyskamy lepsze zagęszczenie runi, a przez to zadowalające plony i ich wyższą jakość.
Użytki zielone – kiedy i jak wykonać podsiew?
Skuteczną metodą uzupełnienia oraz poprawy wartości runi i w konsekwencji jakości zielonki jest wprowadzenie nowych gatunków roślin i ich odmian w starą darń, wykonując podsiew mieszankami nasion. Polega on na częściowym uszkodzeniu pierwotnej darni z zastosowaniem wysiewu mieszanki nasion (trawy i bobowate) w zmniejszonej normie wysiewu (20–25 kg na ha).
Ze względu na dużą konkurencję starej darni wysiane nowe gatunki mają utrudnione warunki do kiełkowania. Podstawą wykonania skutecznego podsiewu jest zmniejszenie konkurencyjności starej darni dla kiełkujących siewek. Pierwszym zabiegiem powinno być więc uszkodzenie jej bronami bądź niskie przykoszenie starej roślinności występującej na użytkach zielonych oraz usunięcie jej resztek. Modyfikacją tej metody może być wcześniejsze wykonanie oprysku wybranym herbicydem selektywnym w celu zwalczenia chwastów dwuliściennych.
Tradycyjny podsiew użytków zielonych – jak go wykonać?
W tradycyjnych sposobach przygotowania darni do podsiewu stosuje się ciężką bronę zębową lub glebogryzarkę. Narzędzia te uszkadzają częściowo starą roślinność, ograniczają tempo jej wzrostu oraz przygotowują glebę poprzez jej wzruszenie do przyjęcia wysianych nasion. W przygotowaniu darni do podsiewu zalecane jest także gryzowanie darni glebogryzarką, które niszczy i rozdrabnia starą darń, mieszając jej pozostałości z glebą. Na glebach mineralnych należy zastosować ten zabieg minimum dwa razy na różnych głębokościach – pierwszy na około 7 cm, a drugi na głębokość 10 cm.
Przy zbyt mało wyrównanej powierzchni należy jeszcze zastosować włókę pierścieniową oraz przeprowadzić wałowanie wałem gładkim. Na glebach organicznych zalecane jest tylko jednokrotne gryzowanie darni. Ma to na celu ograniczenie nadmiernego spulchniania wierzchniej warstwy gleby przyspieszającego mineralizację materii organicznej.
Nowoczesny podsiew użytków zielonych – siew bezpośredni
W nowoczesnych sposobach podsiewu nasiona wprowadzane są bezpośrednio do gleby przez nacinanie darni redlicami lub krojami tarczowymi. Do tego celu wykorzystuje się specjalistyczne siewniki do siewu bezpośredniego. Wyróżnia się dwa główne ich typy: siewniki szczelinowe z talerzowym systemem wysiewu nasion (siewniki Vredo) i agregaty pasmowo-gryzujące.
Siewnik Vredo do siewu bezpośredniego w darń z krojami tarczowymi. Fot. W. ZielewiczW siewnikach szczelinowych znajdują się redlice (z krojem talerzowym lub nożem) nacinające starą darń i w miejscu nacięcia (szczeliny) wprowadzające nasiona. Agregaty pasmowo-gryzujące tworzą natomiast gryzowane pasy o szerokości kilku centymetrów, w które następnie wysiewana jest mieszanka nasion.
Jeżeli siewnik do siewu bezpośredniego nie jest wyposażony w wał, to po siewie nasion korzystnie jest wykonać wałowanie. Najdogodniejszym wiosennym terminem podsiewu w siedliskach posusznych jest pierwsza dekada kwietnia, na glebach torfowo-murszowych – druga połowa kwietnia, a na glebach podmokłych – pierwsza dekada maja.
Dobór gatunków na użytki zielone – co się sprawdzi?
W sprzyjających warunkach glebowych po wykonaniu podsiewu bardzo dobrze plonują życice i festulolium. Charakteryzują się one szybkimi wschodami i dużą konkurencyjnością w runi względem chwastów. Do podsiewu na stanowiska przerzedzone oraz w gorszych warunkach glebowych i wilgotnościowych polecane są: kupkówka pospolita, kostrzewa trzcinowa (odmiany miękkolistne) i kostrzewa czerwona.
Najlepsze mieszanki na użytki zielone – przegląd
Kluczowe znaczenie dla pozyskiwania dużej ilości paszy o najwyższej jakości pokarmowej ma wybór odpowiedniej mieszanki traw i motylkowatych. Ich przydatność należy rozpatrywać w kontekście danego stanowiska, typu gleby i jej uwilgotnienia.
Najczęściej stosuje się mieszanki zawierające kilka gatunków traw i roślin bobowatych z odmianami diploidalnymi (2N) i tetraploidalnymi (4N) o zróżnicowanej wczesności. Do podsiewu łąk roślinami bobowatymi można wykorzystać jedną lub mieszankę odmian koniczyny łąkowej. Na pastwiskach bardziej przydatna do podsiewu jest koniczyna biała lub komonica zwyczajna.
Przydatność gatunków w zależności od sposobu użytkowania runi.
| Trawy | ||
| Festulolium Kostrzewa łąkowa Kostrzewa trzcinowa Rajgras wyniosły Stokłosa uniolowata Wiechlina zwyczajna Życica trwała Życica mieszańcowa Życica wielokwiatowa Życica westerwoldzka | Kostrzewa łąkowa Kupkówka pospolita Mietlica biaława Tymotka łąkowa Stokłosa uniolowata Wiechlina łąkowa Życica mieszańcowa Życica trwała | Kostrzewa czerwona Kostrzewa łąkowa Kupkówka pospolita Mietlica biaława Tymotka łąkowa Wiechlina łąkowa Życica trwała |
| Rośliny bobowate | ||
| Koniczyna łąkowa Koniczyna białoróżowa Lucerna siewna Lucerna mieszańcowa | Koniczyna łąkowa Koniczyna biała Koniczyna białoróżowa Komonica zwyczajna | Koniczyna biała Koniczyna białoróżowa Komonica zwyczajna |
Skład wybranych mieszanek DSV Country zalecanych do podsiewu przerzedzonych użytków zielonych (%).
| Życica trwała (wczesna) | 25 | 15 | 5 | 10 | 10 | |
| Życica trwała (średnio wczesna) | 25 | 20 | 10 | 25 | 10 | |
| Życica trwała (późna) | 45 | 30 | 10 | 10 | ||
| Festulolium | 20 | |||||
| Kostrzewa łąkowa | 35 | 20 | 10 | 25 | ||
| Kostrzewa trzcinowa | 40 | |||||
| Kostrzewa czerwona | 10 | 10 | ||||
| Wiechlina łąkowa | 10 | 10 | 10 | |||
| Kupkówka pospolita | 5 | 45 | 5 | |||
| Tymotka łąkowa | 15 | 20 | 10 | 5 | ||
| Koniczyna łąkowa | 5 | 10 | ||||
| Koniczyna biała | 5 | 5 | 5 | 5 | 10 |