2 godzin temu
Istnieje szansa, iż Polska może stać się 36 krajem produkującym energię elektryczną ze źródeł geotermalnych. Wskazują na to wyniki głębokiego otworu wiertniczego na Podhalu, gdzie uzyskano temperaturę wody w granicach 120 – 140 stopni Celsjusza w ilości 400 merów sześciennych na godzinę. Jest to w skali kraju, a także Europy znaczący sukces polskiej geotermii.
Po raz pierwszy w historii polskiej geotermii zaistniałą szansa na budowę pierwszej w Polsce elektrowni geotermalnej. Wskazują na to podane w połowie stycznia wstępne wyniki uzyskane w otworze wiertniczym Bańska PGP – 4 w Szaflarach, na Podhalu, który osiągnął głębokość ponad 6,1 km, z temperaturą wody na dnie około 120 – 140 stopni Celsjusza, i wydajnością wody o tej temperaturze, w ilości około 400 metrów sześciennych na godzinę.
Producenci energii geotermalnej
Temperatura wody w elektrowniach geotermalnych na świecie jest bardzo zróżnicowana, ale do produkcji energii elektrycznej najczęściej wykorzystuje się wody o temperaturze od 120 stopni do choćby ponad 300 stopni Celsjusza. Jej górne granice osiągane są w krajach z czynnymi wulkanami, takimi USA, Włochy, czy Islandia
Elektrownie geotermalne wykorzystują ciepło wnętrza Ziemi, a światowymi liderami w ich produkcji są Stany Zjednoczone z największym kompleksem The Geysers – 3937 MW. Inne najważniejsze kraje to Indonezja – 2 653 MW, Filipiny – 1984 MW, Turcja – 1734, i Nowa Zelandia – 1207 MW, z czołowymi regionami jak kalifornijska Dolina Imperialna, Pacyficzny Pierścień Ognia (Indonezja, Filipiny) i Wielki Rów Afrykański (Kenia).
W Europie wyróżnia się Islandia która wykorzystuje wody geotermalne do ogrzewania i produkcji prądu oraz Włochy z pierwszą tego typu elektrownią na świecie w Larderello.
Co istotne, dane za 2024 rok wskazują na stopniowy, ale stały wzrost wytwarzania energii geotermalnej, z łączną mocą zainstalowaną na świecie wynoszącą 16 873 MW, wspieraną przez 35 państw produkujących energię geotermalną. Wraz z powstaniem 14 nowych elektrowni i rozbudową mocy o 389 MW w 2024 roku, utrzymuje się wysoki optymizm co do potencjału sektora, zwłaszcza w obliczu pojawiania się przełomowych technologii. Polska w tej statystyce może stać się 36 krajem produkującym energie elektryczną ze źródeł geotermalnych.
Geotermalny sukces na Podhalu
Lokalne media w połowie stycznia ogłosiły sukces związany z badaniami w najgłębszym w Polsce otworze geotermalnym na Podhalu. Jest on związany z rozpoczętym w 2023 roku otworem wiertniczym PGP – 4 w Szaflarach położonym w nowatorskim powiecie w województwie małopolskim. Otwór wiertniczy miał za zadnie osiągnięcie spągu Niecki Podhalańskiej na głębokości około 7 000 metrów i zbadanie poziomów wodonośnych na głębokości 3,5 km, 5 km i 7 km.
Trudności techniczne jakie wystąpiły podczas tego wiercenia spowodowały, iż prace zakończono na poziomie 6103,2 m. Potem przystąpiono do badan nawierconych poziomów wodonośnych. Tym rekordowym okazał się poziom na głębokości 5 km. Pierwsze szacunki poparte uzyskanymi wynikami badań wskazują, iż potencjał i wydajność nowego odwiertu geotermalnego na Podhalu są znacznie wyższe niż zakładano.
Geotermalne złoże potencjalnie pozwala na produkcję energii elektrycznej. Temperatura wody osiąga ponad 120 stopni Celsjusza, a wydajność złoża wynosi około 400 metrów sześciennych na godzinę, co potencjalnie pozwala na produkcję energii elektrycznej. Według pierwszych prognoz ilość wytwarzanej energii wystarczy dla przedsiębiorstw i innych odbiorców.
W oczekiwaniu na wyniki
Nie przesądzając możliwości wykorzystania tego źródła energii trzeba stwierdzić, iż już pierwsze wyki badań wskazują na nienotowane dotąd w Polsce parametry temperatury i wydajności ujęcia. Nie podano jednak, czy wydajność osiągnięto podczas próbnej eksploatacji, czy był to samo wypływ. Na ostateczne wyniki i możliwości tego otworu trzeba poczekać przynamniej rok zanim zostaną skompletowane badania i opracowana zostanie dokumentacja hydrogeologiczna na podstawie, której ostatecznie będzie można przystąpić do gospodarczego wykorzystania nawierconych zasobów gorącej podhalańskiej wody. Projekt ten może zapewnić niezależność energetyczną Podhala.
W okresie powojennym podjęto inicjatywę kompleksowego zbadania warunków występowania wód geotermalnych na terenie Podhala, Został opracowany projekt głębokiego otworu w Zakopanem zlokalizowany na zboczu Antałówki, który został zrealizowany do głębokości 3000 m i wykazał obecność wód geotermalnych. W latach 1981 – 1997 wykonano na Podhalu 10 otworów wiertniczych. We wszystkich stwierdzono występowanie wód geotermalnych o temperaturze najwyższej 86 stopni Celsjusza i wydajności do 550 metrów sześciennych na godzinę uzyskane w otworze Bańska PGP-1 eksploatowany przez PEC Geotermia Podhalańska S.A. Dużą ich zaletą w porównaniu z wodami eksploatowanymi w innych rejonach Polski jest bardzo niska mineralizacja do 3 gram na litr oraz to, iż wypływają na powierzchnię pod własnym ciśnieniem z wyjątkiem otworu położonego na szczycie Furmanowej oraz w Bukowinie Tatrzańskiej.
Inicjator polskich badań geotermalnych
Prekursorem pozyskiwania energii z wnętrza Ziemi był Instytut Gospodarki Surowcowej i Energii (IGSMiE). W latach 1989-1993 w miejscowości Bańska Niżna został zaprojektowany i uruchomiony pierwszy w Polsce Doświadczalny Zakład Geotermalny PAN. Do geotermalnej sieci ciepłowniczej zostało podłączonych kilka pierwszych budynków, produkcja ciepła odbywała się w oparciu o dwa otwory: Bańska IG-1 i Biały Dunajec PAN-1.
Na bazie tych doświadczeń powstał następny projekt komercyjny. W 1994 roku uruchomiono pilotażową instalację ciepłowniczą, która z czasem była rozbudowywana. Proces rozbudowy i podłączania nowych odbiorców trwa przez cały czas i realizowany jest przez spółkę PEC Geotermia Podhalańska S.A., będącą producentem i dystrybutorem energii cieplnej.
Adam Maksymowicz
