Polska wieś musi się zmienić. Krajewski: Młodzi ludzie powinni widzieć tu swoją przyszłość

Wyludnianie się wsi, starzejące się społeczeństwo, problemy z dostępem do lekarzy i transportu – to wyzwania, z którymi mierzą się mieszkańcy obszarów wiejskich. Odpowiedzią ma być koncepcja Smart Village, czyli Inteligentnej Wsi. Podczas kongresu w Białymstoku minister rolnictwa Stefan Krajewski przekonywał, iż rozwój wsi nie może ograniczać się do nowych maszyn i cyfryzacji gospodarstw. Równie ważne są usługi publiczne, miejsca pracy i warunki, które zachęcą młodych ludzi do pozostania na wsi.

Polska wieś musi się zmienić. Minister Krajewski: Młodzi ludzie powinni widzieć tu swoją przyszłość. Fot.: MRiRW

Nowoczesna wieś to coś więcej niż rolnictwo

Czy nowoczesna wieś to taka, w której rolnicy korzystają z dronów, sztucznej inteligencji i automatycznych maszyn? Zdaniem ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego to tylko część zmian, jakich potrzebują polskie obszary wiejskie.

Podczas Kongresu Smart Village w Białymstoku szef resortu rolnictwa zwrócił uwagę, iż o atrakcyjności życia na wsi decydują przede wszystkim dostęp do usług publicznych, możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i perspektywy dla młodego pokolenia.

– Inteligentna wieś to nie tylko nowoczesne rolnictwo i zaawansowane technologie. To przede wszystkim miejsce, w którym mieszkańcy mają dobry dostęp do usług publicznych, przedsiębiorcy mogą rozwijać swoją działalność, a młodzi ludzie widzą dla siebie przyszłość na wsi. Technologia powinna służyć ludziom i odpowiadać na ich rzeczywiste potrzeby. Skuteczne rozwiązania należy projektować przy aktywnym udziale mieszkańców i z uwzględnieniem specyfiki miejsca, w którym żyją – podkreślił minister Stefan Krajewski.

W jego ocenie skuteczny rozwój obszarów wiejskich wymaga łączenia nowych technologii z lokalnymi potrzebami, a nie wdrażania rozwiązań oderwanych od codziennych problemów mieszkańców.

Polska wieś się starzeje. Brakuje transportu i dostępu do lekarzy

Jednym z głównych tematów kongresu były problemy demograficzne i społeczne obszarów wiejskich.

Minister Krajewski wskazał na depopulację, starzenie się mieszkańców oraz ograniczony dostęp do transportu publicznego i opieki medycznej.

To właśnie te problemy mają być uwzględniane przy opracowywaniu lokalnych strategii rozwoju.

Koncepcja Smart Village zakłada, iż nowoczesne technologie i rozwiązania organizacyjne powinny pomagać mieszkańcom w codziennym życiu. Nie chodzi więc wyłącznie o inwestycje w infrastrukturę cyfrową, ale również o poprawę dostępności usług oraz wykorzystanie potencjału lokalnych społeczności.

Ważne jest przy tym zaangażowanie samych mieszkańców w podejmowanie decyzji o kierunkach rozwoju ich miejscowości.

Małe gospodarstwo nie musi być zacofane. Minister mówi o sztucznej inteligencji

Podczas kongresu dużo miejsca poświęcono również przyszłości produkcji rolnej.

Minister rolnictwa podkreślił, iż sztuczna inteligencja, automatyzacja i rozwiązania cyfrowe mogą pomagać gospodarstwom ograniczać koszty produkcji, poprawiać jakość plonów i zwiększać efektywność pracy.

Zwrócił jednocześnie uwagę, iż dostęp do innowacji nie powinien być zarezerwowany wyłącznie dla największych producentów.

– Małe gospodarstwo nie oznacza gospodarstwa zacofanego. Nowoczesne technologie mogą być z powodzeniem wykorzystywane przez mniejszych producentów. Chcemy, aby innowacje były dostępne dla jak najszerszej grupy rolników, dlatego tak ważne jest tworzenie przyjaznych warunków do współpracy, współdzielenia sprzętu i korzystania z usług technologicznych – powiedział minister.

Jednym z proponowanych kierunków jest współdzielenie maszyn i korzystanie z usług technologicznych, co może ułatwiać mniejszym gospodarstwom dostęp do rozwiązań, których samodzielny zakup byłby zbyt kosztowny.

Pieniądze na rozwój wsi są dostępne. Problemem jest ich adekwatne wykorzystanie

Istotną częścią dyskusji było finansowanie inwestycji realizowanych w ramach Smart Village.

Minister Krajewski zaznaczył, iż samo pozyskanie dofinansowania nie gwarantuje trwałych efektów. Potrzebne jest planowanie przedsięwzięć w taki sposób, aby mogły funkcjonować i rozwijać się również po zakończeniu finansowania.

– Pytaniem nie jest, czy potrzebujemy kolejnego programu wsparcia, ale – czy potrafimy połączyć dostępne środki wokół jednej, lokalnej strategii rozwoju. Inteligentna wieś to nie jest efekt jednej inwestycji, ale długofalowe, konsekwentne i spójne działania ukierunkowane na potrzeby lokalnej społeczności – podkreślił minister Krajewski.

Szef resortu przypomniał, iż Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 przewiduje wsparcie przedsięwzięć służących poprawie jakości życia na obszarach wiejskich.

Obejmuje ono między innymi modernizację infrastruktury oraz działania zwiększające dostęp mieszkańców do usług publicznych.

Wieś ma zarabiać nie tylko na rolnictwie

Zdaniem ministra Krajewskiego przyszłość obszarów wiejskich wiąże się także z rozwojem działalności pozarolniczej.

Obok produkcji rolnej i przetwórstwa żywności coraz większe znaczenie mają turystyka, energetyka oraz usługi skierowane do rolników i mieszkańców.

– Pod tym względem wieś zaczyna konkurować z miastem. Obok rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego na wsi coraz większą rolę odgrywają turystyka, energetyka, czy nowoczesne usługi dla rolnictwa i mieszkańców wsi i obszarów wiejskich – zaznaczył minister Krajewski.

Rozwój przedsiębiorczości ma zwiększać możliwości zatrudnienia i tworzyć dodatkowe źródła dochodów dla mieszkańców wsi.

To jeden z elementów budowania miejscowości, w których młodzi ludzie będą mogli planować przyszłość bez konieczności wyprowadzki do większych ośrodków.

RURALSTRAT. Naukowcy przygotują rozwiązania dla polskiej wsi

Podczas kongresu zaprezentowano również projekt RURALSTRAT, którego celem jest opracowanie praktycznych narzędzi wspierających rozwój obszarów wiejskich.

Przedsięwzięcie obejmuje analizę możliwości wykorzystania nowoczesnych technologii, usług i rozwiązań organizacyjnych odpowiadających na problemy lokalnych społeczności.

Efektem prac ma być katalog narzędzi społecznych, zarządczych i technologicznych, a także rekomendacje dla administracji publicznej i propozycje pilotażowych wdrożeń.

Liderem projektu jest województwo podlaskie, natomiast za jego stronę merytoryczną odpowiada Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W przedsięwzięciu uczestniczą również Politechnika Białostocka oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz – ITECH Instytut Innowacji i Technologii.

Inteligentna wieś ma odpowiadać na realne potrzeby mieszkańców

Kongres Smart Village w Białymstoku zgromadził przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej, środowiska naukowego oraz biznesu. Minister Krajewski uczestniczył między innymi w panelu „Wspólna przyszłość – różne punkty widzenia”. Partnerami strategicznymi wydarzenia były Ministerstwo Cyfryzacji i województwo podlaskie.

Z dyskusji wyłania się kierunek rozwoju, w którym nowoczesność polskiej wsi ma być mierzona nie tylko poziomem technologii w gospodarstwach, ale również jakością życia mieszkańców.

Najważniejszym wyzwaniem pozostaje przełożenie tych założeń na konkretne działania w gminach i miejscowościach. To od ich realizacji będzie zależało, czy koncepcja Inteligentnej Wsi przyniesie odczuwalne zmiany w codziennym życiu mieszkańców obszarów wiejskich.