Populizm bije rekordy w Europie. Prawie 33 proc. poparcia

Autor: Marcela Jankowska

Poparcie dla partii populistycznych i autorytarnych w Europie osiągnęło najwyższy poziom w powojennej historii – wynika z Indeksu Autorytarnego Populizmu 2026. Ugrupowania te zyskują nie tylko głosy wyborców, ale także coraz większy wpływ na europejską politykę i instytucje.

Piąta edycja Authoritarian Populism Index, przygotowana przez szwedzki think tank Timbro i europejską sieć EPICENTER, przedstawia zmiany na scenie politycznej 31 europejskich demokracji. Raport autorstwa Andreasa Johanssona Heinö obejmuje dane wyborcze z lat 1945–2026, analizując ponad 260 ugrupowań, ze szczególnym uwzględnieniem 76 najważniejszych.

Indeks koncentruje się na partiach kontestujących dotychczasowy porządek polityczny (challenger parties). Obejmuje ugrupowania populistyczne, autorytarne i ekstremistyczne, zarówno prawicowe, jak i lewicowe, które na różne sposoby kwestionują zasady demokracji liberalnej, gospodarki rynkowej czy praworządności.

Rekordowe poparcie dla populistów

32,6% – tyle wynosi w 2026 roku średnie poparcie dla partii populistycznych i autorytarnych w badanych państwach. To najwyższy wynik w historii indeksu i około trzykrotnie więcej niż przez większość okresu powojennego, kiedy poparcie dla tych ugrupowań utrzymywało się w pobliżu 10%.

Główną siłą napędową wzrostu jest radykalna prawica. Jej poparcie rosło przez ostatnie trzy dekady, osiągając w 2025 roku rekordowe 21,3%. Populistyczna lewica odnotowała w ostatnich latach niewielkie odbicie, ale pozostaje znacznie słabsza niż w poprzednich dekadach.

W Czechach i Bułgarii poparcie dla partii kontestujących dotychczasowy porządek polityczny sięga 54,4%, w Rumunii 53,6%, we Włoszech 53,3%, a na Słowacji 51,4%. W 26 z 31 badanych państw przekracza 20%. Polska zajmuje w tym zestawieniu 8. miejsce.

Zmienia się również układ sił politycznych. Tradycyjne partie chadeckie i socjaldemokratyczne tracą wyborców, podczas gdy ugrupowania liberalne utrzymują poparcie bliskie historycznym rekordom – w 2026 roku wynoszące średnio 11,5%.

Populiści coraz częściej u władzy

Wzrost popularności populizmu przekłada się na udział w sprawowaniu władzy. W 1990 roku partie populistyczne rządziły lub współrządziły w dwóch analizowanych krajach. Latem 2026 roku uczestniczyły już w rządach 11 państw.

Czy udział w rządzeniu łagodzi radykalizm? Nie zawsze. Autor raportu wskazuje, iż niektóre ugrupowania po objęciu władzy przyjmują bardziej pragmatyczne stanowiska, inne ulegają dalszej radykalizacji lub podejmują działania osłabiające demokratyczne instytucje.

Raport pokazuje również zmianę stosunku populistów do Unii Europejskiej. Coraz częściej zamiast postulatu opuszczenia UE pojawia się dążenie do jej przebudowy od wewnątrz. Nową linią podziału stał się natomiast stosunek do Rosji, Ukrainy i Stanów Zjednoczonych.

„Populizm nie jest wyłącznie wyzwaniem dla demokracji, ale również dla gospodarki. Osłabianie praworządności, nieprzewidywalność polityki i podporządkowywanie instytucji interesom rządzących zwiększają niepewność przedsiębiorców i inwestorów. Za polityczne obietnice bez pokrycia ostatecznie płacą obywatele” – komentuje prezes FWG Marek Tatała.

Poznaj Indeks Autorytarnego Populizmu 2026

Indeks to nie tylko raport, ale także rozbudowana, ogólnodostępna baza danych. Na stronie projektu można bezpłatnie pobrać pełną publikację, również w języku polskim, oraz dane wyborcze z lat 1945–2026 w formacie Excel.

Interaktywna strona umożliwia porównywanie wyników 31 państw, analizowanie historycznych trendów oraz poznanie profili poszczególnych ugrupowań – ich poglądów gospodarczych i społecznych, stosunku do integracji europejskiej oraz poziomu autorytaryzmu.

Przeczytaj raport i poznaj dane – Authoritarian Populism Index 2026

Przeczytaj też komentarz FOR „Zemsta populistów”