2 godzin temu
Prezes Europejskiego Banku Centralnego (EBC), Christine Lagarde (70), ogłosiła przejście na wcześniejszą emeryturę. Francuzka ustąpi ze stanowiska 7 lutego 2027 r., ogłosił EBC we Frankfurcie nad Menem. Lagarde poinformowała o swojej decyzji Radę Prezesów EBC i przewodniczącego Rady Europejskiej, António Costę (65). Ośmioletnia kadencja Lagarde powinna zakończyć się w październiku 2027 r.
Costa podziękował Lagarde za jej służbę: „Europa odniosła ogromne korzyści z jej przywództwa w niepewnych czasach i jej niezachwianego zaangażowania w projekt europejski” – oświadczył portugalski polityk. „W obliczu globalnej pandemii, wojny w Europie, kryzysów energetycznych i szoków inflacyjnych, zapewniła konsekwentne i zdecydowane przywództwo, przyczyniając się w ten sposób do ochrony stabilności i odporności strefy euro”.
Szefowie państw i rządów 21 państw strefy euro muszą teraz szybciej ustalić sukcesję po Francuzce. Rezygnacja Lagarde pozwala ustępującemu prezydentowi Francji Emmanuelowi Macronowi (48) i kanclerzowi Niemiec Friedrichowi Merzowi (70, CDU) wyjaśnić kwestię mianowania nowego szefa na jednym z najważniejszych stanowisk w Europie przed wyborami we Francji. Aby zapewnić płynne przekazanie władzy w EBC, proces wyboru jej następcy rozpocznie się dzisiaj, ogłosił Costa.
Czy Lagarde szykuje się do rozpoczęcia kampanii wyborczej?
Rezygnacja Lagarde nie jest zaskoczeniem; plotki o jej wcześniejszym odejściu krążyły od dawna. Już w lutym 2026 roku „Financial Times” donosił, iż Lagarde zamierza ustąpić przed wyborami prezydenckimi we Francji. Wynika to z obaw, iż eurosceptyczni prawicowi populiści pod przewodnictwem Marine Le Pen mogą wygrać wybory w drugiej co do wielkości gospodarce strefy euro, co potencjalnie skomplikuje proces obsadzenia najwyższego stanowiska w EBC. Macron nie może ubiegać się o reelekcję.
EBC nie podał żadnych powodów wcześniejszej rezygnacji Lagarde ani nie skomentował jej przyszłości. W wywiadzie dla francuskiego dziennika finansowego „ Les Echos ” kilka tygodni temu, Lagarde, zapytana, czy wyobraża sobie przedwczesną rezygnację, aby wziąć udział we francuskiej kampanii prezydenckiej w 2027 roku, stwierdziła: „To możliwe. Jestem przekonana, iż europejski głos musi zostać usłyszany we francuskiej debacie prezydenckiej”. W wywiadzie dla „Les Echos” Lagarde nie wykluczyła możliwości zaangażowania się w debatę wyborczą w nadchodzących miesiącach w ramach pełnienia funkcji prezes EBC i otwartej dyskusji z kandydatami.
Szanse i przeszkody dla Niemców na szczycie EBC
Prezes Bundesbanku Joachim Nagel zgłosił swoją kandydaturę na następcę Lagarde . Niemcy, największa gospodarka Europy, nigdy nie zajmowały najwyższego stanowiska w EBC w ponad 25-letniej historii tego banku centralnego. Jednak były prezes holenderskiego banku centralnego Klaas Knot i Hiszpan Pablo Hernández de Cos , prezes Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), są uważani za faworytów. Członkini zarządu EBC Isabel Schnabel , która również wyraziła zainteresowanie następcą Lagarde, przeniosła się do Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) w Waszyngtonie na początku stycznia 2027 roku.
Stanowisko Schnabela w sześcioosobowym Zarządzie EBC niedługo się zwolni. Bank centralny będzie również potrzebował nowego głównego ekonomisty od czerwca 2027 roku, kiedy to wygaśnie kadencja obecnego prezesa Philipa R. Lane’a . Uważa się, iż prawdopodobnie nastąpi sprzedaż całego pakietu kadr na szczeblu europejskim. Wicekanclerz Lars Klingbeil podkreślił niedawne żądania niemieckiego rządu: „Oczywiście Niemcy przez cały czas będą odgrywać rolę w Zarządzie EBC” – powiedział polityk SPD na marginesie dorocznego spotkania MFW w Bangkoku.
Największą przeszkodą dla Niemca na czele EBC jest fakt, iż Komisją Europejską kieruje już Niemka: Ursula von der Leyen. Dwie Niemki na czele tak ważnych instytucji w Europie – prawdopodobnie trudno byłoby to uzasadnić w brukselskiej walce o władzę.
Lagarde chciała samodzielnie ustalić swoje priorytety jako szefowa EBC.
Lagarde objęła urząd 1 listopada 2019 roku, jako pierwsza kobieta na stanowisku szefowej EBC, stawiając sobie za cel ustalenie własnych priorytetów: ochrony klimatu, awansu kobiet i ulepszenia komunikacji z bankiem centralnym. „Nie pozostawimy kamienia na kamieniu” – ogłosiła zawsze elegancka Lagarde na swojej pierwszej konferencji prasowej. I podkreśliła: „Mam swój własny styl”.
Najwyższy organ decyzyjny banku centralnego, Rada Prezesów EBC, musiała pogodzić się z Francuzką: jej poprzednik, Mario Draghi, na krótko przed końcem swojej kadencji przeforsował zaostrzenie ultraluźnej polityki pieniężnej, wprowadzając zerowe i ujemne stopy procentowe, mimo znacznego oporu.
Menedżer kryzysowy w Euro Tower
Wcześniej niż oczekiwano, Lagarde, prawniczka, która w przeciwieństwie do swoich trzech poprzedników nigdy nie kierowała krajowym bankiem centralnym, została wezwana do zarządzania kryzysami: pandemią koronawirusa, szokiem cenowym na rynku ropy naftowej i krachem na giełdzie. Początkowo była francuska minister gospodarki i finansów, a później szefowa Międzynarodowego Funduszu Walutowego, która kiedyś określała siebie jako „niezbyt wybitną ekonomistkę”, wydawała się niepewna swojej nowej roli.
Na początku marca 2020 roku, na początku pandemii koronawirusa, Lagarde wywołała zamieszanie na rynkach finansowych, stwierdzając, iż nie dąży do „cokolwiek to zajmie 2.0”. Zaledwie tydzień później EBC pospiesznie uruchomił nowy program skupu obligacji rządowych i korporacyjnych.
Inflacja, inflacja, inflacja
Rosyjski atak na Ukrainę spowodował gwałtowny wzrost inflacji w strefie euro, osiągając rekordowy poziom prawie 11 procent w 2022 r. Od tego momentu EBC stanął przed wyzwaniem w swoim kluczowym obszarze: ograniczeniu inflacji i zapewnieniu stabilności euro.
Dzięki bezprecedensowej serii dziesięciu kolejnych podwyżek stóp procentowych, które podniosły ceny kredytów i tym samym ograniczyły popyt, EBC zdołał zahamować falę inflacji. W czerwcu 2024 r. stopy procentowe odwrócą się, a główne stopy procentowe ponownie spadną. Wojna w Iranie i wynikający z niej szok cenowy naftowy również spowodowały gwałtowny wzrost inflacji, a szybkie złagodzenie sytuacji nie jest widoczne. Presja na EBC pozostaje wysoka.
