Rolnicy stracą pola? KRIR ostro o nowym prawie

2 godzin temu

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych przekazał 30 stycznia 2026 r. obszerne stanowisko do projektu ustawy o dzierżawie rolniczej. Samorząd rolniczy nie kryje obaw – w obecnym kształcie nowe przepisy mogą nie tylko skomplikować obrót ziemią, ale wręcz zagrozić ciągłości produkcji w tysiącach gospodarstw, szczególnie rodzinnych.

Zdaniem KRIR projekt idzie w stronę nadmiernej formalizacji i sztywnych rozwiązań, które w realiach polskiej wsi często okażą się niewykonalne – zwłaszcza tam, gdzie stan prawny gruntów nie jest w pełni uregulowany.

Nadmierna formalizacja może sparaliżować dzierżawy

Samorząd rolniczy zwraca uwagę, iż w tej chwili funkcjonują zarówno umowy ustne, jak i pisemne, które w praktyce dobrze się sprawdzają. W procedurach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wystarcza oświadczenie rolnika o posiadaniu tytułu prawnego do gruntu, a brak konkurencyjnego wniosku właściciela jest traktowany jako potwierdzenie dzierżawy.

Wprowadzenie obowiązku zawierania umów wyłącznie w formie pisemnej lub elektronicznej:

• zwiększy koszty i biurokrację
• uderzy w drobnych i starszych rolników
• może wypchnąć część dzierżaw do „szarej strefy”

KRIR postuluje uproszczenia dla umów krótkoterminowych oraz możliwość ich potwierdzania nie tylko u notariusza, ale także u wójta, kierownika ARiMR czy sołtysa.

Ustawa powinna dotyczyć tylko gruntów rolnych niezabudowanych

Kolejnym kluczowym zastrzeżeniem jest zbyt szeroki zakres projektu ustawy. Zdaniem samorządu regulacje powinny obejmować wyłącznie grunty rolne niezabudowane.

W przypadku budynków obecne przepisy Kodeksu cywilnego są – jak podkreśla KRIR – wystarczające i sprawdzone, a ich włączanie do nowej ustawy wymagałoby tworzenia skomplikowanych, dodatkowych regulacji.

Czynsz i waloryzacja – decyzja stron, nie ustawodawcy

Samorząd rolniczy sprzeciwia się narzucaniu sztywnych mechanizmów ustalania czynszu dzierżawnego.

Według KRIR:

• wysokość czynszu powinna wynikać z umowy między stronami
• ewentualna waloryzacja również powinna być ustalana indywidualnie

Takie podejście ma lepiej odzwierciedlać lokalne warunki rynkowe i możliwości gospodarstw.

Poddzierżawa – potrzebna zgoda właściciela

W kwestii poddzierżawy KRIR proponuje rozsądny kompromis pomiędzy ochroną interesów właścicieli a realiami gospodarstw rodzinnych.

Co do zasady:

• poddzierżawienie lub przeniesienie praw powinno wymagać pisemnej zgody wydzierżawiającego

Ma to zapobiec niekontrolowanemu obrotowi ziemią, ale jednocześnie umożliwić elastyczne zarządzanie gospodarstwem.

Śmierć wydzierżawiającego i dzierżawcy – luki w projekcie

Samorząd rolniczy wskazuje na poważne braki w regulacjach dotyczących następstwa prawnego.

KRIR postuluje:

• aby sukcesor wydzierżawiającego automatycznie wstępował w prawa i obowiązki umowy
• możliwość rozwiązania umowy z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym zbiór plonów
• wydłużenie terminu na złożenie oświadczeń po śmierci dzierżawcy z miesiąca do minimum trzech miesięcy

Bez takich zapisów może dochodzić do nagłego wygasania umów i destabilizacji gospodarstw.

Kolizja z przepisami o ustroju rolnym

Szczególne zaniepokojenie budzi możliwa sprzeczność projektu z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego (UKUR), nadzorowaną m.in. przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Obecnie nabywca ziemi rolnej ma obowiązek:

• prowadzić gospodarstwo przez co najmniej 5 lat
• w przypadku osób fizycznych – prowadzić je osobiście

KRIR domaga się, by nowe przepisy umożliwiały dostosowanie długości dzierżaw do tych ustawowych obowiązków, tak aby system był spójny i nie prowadził do konfliktów prawnych.