Międzynarodowa Agencja Energetyczna ocenia, iż kryzys wokół cieśniny Ormuz bezpowrotnie zmienił globalny rynek energii. Nie oznacza to jednak, iż ropa musi pozostać droga. Odbudowa eksportu z Zatoki Perskiej, nowe rurociągi i słabszy popyt mogą w 2027 r. doprowadzić do dużej nadpodaży. Goldman Sachs spodziewa się, iż pod koniec przyszłego roku baryłka Brent będzie kosztować około 78 dolarów.
W piątek rano ropa Brent kosztowała około 92-93 dol. za baryłkę. Był to poziom o blisko 15 proc. niższy niż miesiąc wcześniej, choć wciąż zdecydowanie wyższy niż przed wybuchem tegorocznego kryzysu na Bliskim Wschodzie. Bieżące notowania wskazywały około 92,4 dol. za baryłkę, przy czym jest to cena instrumentu CFD śledzącego rynek Brent, a nie oficjalny fixing fizycznej ropy.
Międzynarodowa Agencja Energetyczna podaje, iż cena ropy North Sea Dated spadła z 136 dol. za baryłkę 8 października do około 93 dol. w momencie przygotowywania listopadowego raportu. Jednocześnie pozostawała o 22 dol. powyżej poziomu sprzed wojny.
Rynek coraz słabiej reaguje na kolejne doniesienia o atakach na tankowce. Jeszcze 5 listopada informacje o nowych incydentach podniosły cenę Brent o 3,7 dol., do 98,29 dol. za baryłkę. Dwa tygodnie później większe znaczenie miały już rosnące zapasy i perspektywa nadpodaży – 18 listopada kontrakty zamknęły się na poziomie 91,95 dol.
IEA: zaufanie do cieśniny zostało zniszczone
Fatih Birol, dyrektor wykonawczy IEA, uważa, iż nie istnieje wiarygodna droga powrotu do sytuacji sprzed lutego 2026 r. W jego ocenie czasowe zablokowanie cieśniny pokazało, iż jeden z najważniejszych szlaków energetycznych świata może ponownie przestać funkcjonować. Tym samym zaufanie do Ormuz jako bezpiecznego i przewidywalnego korytarza transportowego zostało trwale podważone.
Według najnowszego World Energy Outlook tegoroczne zakłócenia były największym szokiem podażowym w historii światowej energetyki. Do listopada skumulowany ubytek dostaw z regionu Zatoki Perskiej sięgnął 2,8 mld baryłek ropy i 60 mld m sześc. gazu. Szczególnie mocno ucierpiał rynek oleju napędowego, którego ceny w najbardziej napiętym momencie przekroczyły 200 dol. za baryłkę.
Dlatego trwałym skutkiem kryzysu nie musi być permanentnie wysoka cena ropy, ale zmiana sposobu myślenia o bezpieczeństwie dostaw. Państwa importujące będą zwiększać zapasy, dywersyfikować dostawców i szlaki transportowe, a także przyspieszać elektryfikację oraz inwestycje w energetykę odnawialną i jądrową.
IEA szacuje, iż budowane lub rozważane rurociągi mogą zwiększyć zdolność eksportu ropy z Zatoki z pominięciem Ormuz o około 7 mln baryłek dziennie. W scenariuszu długotrwałego ryzyka wolumen transportowany przez cieśninę mógłby spaść z około 20 mln baryłek dziennie przed kryzysem do 8,5 mln w 2030 r. i poniżej 2 mln w 2035 r. Nie oznaczałoby to jednak uniezależnienia się od Bliskiego Wschodu – region przez cały czas pozostałby największym eksporterem ropy.
Goldman Sachs: w 2027 r. podaż może wyraźnie przewyższyć popyt
Goldman Sachs patrzy na ten sam problem z perspektywy bilansu rynkowego. Bank ocenia, iż rynek ropy przeszedł z deficytu około 600 tys. baryłek dziennie we wrześniu do nadwyżki rzędu 1,6 mln baryłek w październiku. Główną przyczyną był szybki powrót eksportu z Zatoki Perskiej.
W ciągu najbliższego roku ma pojawić się około 3,8 mln baryłek dziennie dodatkowej przepustowości rurociągów omijających Ormuz. Chodzi m.in. o projekty w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, przystosowanie saudyjskiej infrastruktury gazowej do przesyłu ropy oraz rozbudowę możliwości eksportowych portu Janbu nad Morzem Czerwonym. Pod koniec 2027 r. kraje Zatoki mogłyby w ten sposób wysyłać ponad 14 mln baryłek dziennie z pominięciem cieśniny.
W bazowym scenariuszu Goldman Sachs nadwyżka podaży nad popytem ma w 2027 r. wynieść około 2 mln baryłek dziennie. Bank prognozuje średnią cenę Brent na poziomie 88 dol., a w grudniu 2027 r. – 78 dol. za baryłkę. Podobny kierunek wskazuje amerykańska EIA, która oczekuje wzrostu globalnych zapasów i średniej ceny Brent około 77 dol. w czwartym kwartale przyszłego roku.
IEA pozostało bardziej niedźwiedzia w odniesieniu do samego bilansu: według danych przytoczonych przez Reuters agencja widzi w 2027 r. nadwyżkę rzędu 3,8 mln baryłek dziennie. Już w czwartym kwartale 2026 r. podaż ma przewyższać popyt o około 1,7 mln baryłek dziennie.
Tańsza ropa nie musi oznaczać równie taniego diesla
Najważniejsze zastrzeżenie dotyczy paliw gotowych. Rynek może mieć nadmiar surowej ropy, a jednocześnie cierpieć na niedobór oleju napędowego, paliwa lotniczego czy LPG. Rafinerie na Bliskim Wschodzie i w Rosji przez cały czas pracują poniżej potencjału, transport produktów jest droższy i bardziej ryzykowny, a odbudowa mocy przetwórczych postępuje wolniej niż przywracanie wydobycia.
Goldman Sachs zakłada, iż ceny produktów naftowych w 2027 r. pozostaną wyraźnie powyżej historycznych średnich. IEA również wskazuje, iż niedobór diesla jest w tej chwili najpoważniejszym problemem rynku, mimo poprawy dostępności samej ropy.
Dla kierowców i firm transportowych oznacza to, iż przecena Brent nie musi natychmiast i w pełnej skali pojawić się na stacjach. W Europie około 90 proc. zmian cen hurtowych paliw przekładało się historycznie na ceny detaliczne, ale ostateczny rachunek zależy także od kursu walutowego, marż rafineryjnych, podatków i działań osłonowych rządów.
Rynek zmienił się na stałe, ale premia wojenna może zniknąć
Prognozy IEA i Goldman Sachs nie muszą się wykluczać. Cieśnina Ormuz może już nigdy nie odzyskać dawnego statusu bezpiecznego szlaku, a jednocześnie baryłka Brent może w przyszłym roku kosztować mniej niż obecnie. Inwestycje w rurociągi, większa produkcja w obu Amerykach, osłabienie popytu w Chinach i odbudowa zapasów tworzą warunki do spadku cen.
Ryzyko pozostaje jednak asymetryczne. Utrzymanie obecnego procesu adaptacji przemawia za stopniową przeceną. Nowa fala ataków na tankowce, terminale lub rurociągi mogłaby natomiast gwałtownie przywrócić wysoką premię geopolityczną. Dlatego rynek ropy wchodzi w 2027 r. z nietypowym połączeniem: coraz większej fizycznej podaży i jednocześnie trwale podwyższonego ryzyka transportowego.

57 minut temu







