4 godzin temu
Przedstawiciele Wspólnoty Kolei Europejskich oraz Zarządców Infrastruktury Kolejowej (CER) rozmawiali z Ivanem Bednárikiem, ministrem transportu Republiki Czeskiej m.in. o sytuacji kolejowych przewozów towarowych w Unii Europejskiej oraz działaniach niezbędnych do wzmocnienia konkurencyjności tego sektora.
W spotkaniu, które odbyło się 30 października w Pradze, uczestniczyli przedstawiciele CER: Alan Beroud, przewodniczący organizacji oraz dyrektorzy Alberto Mazzola, Christine Stockhammer – Kostelka i Tomasz Lachowicz. Rozmowy wpisują się w działania podjęte przez zarząd CER we wrześniu br., których celem jest wzmocnienie dialogu z instytucjami unijnymi w odniesieniu do trudnej sytuacji kolejowych przewozów w Unii Europejskiej. Spotkanie odbyło się również w związku z inicjatywą ministra Ivana Bednárika realizowaną na forum Rady Unii Europejskiej, której celem jest wsparcie kolejowego transportu towarowego w Europie. Propozycja została formalnie przedstawiona podczas posiedzenia Rady UE ds. Transportu 8 czerwca 2026 r. i stanowi odpowiedź na wieloletni spadek udziału kolei w rynku przewozów towarowych. W 2025 r. kolejowe przewozy towarowe w UE zmniejszyły się o 1,8 proc., przedłużając trwający od czterech lat trend spadkowy. Osiągnięty wynik 368,2 mld tkm był o około 10 proc. niższy od rekordowego poziomu 410 mld tkm odnotowanego w 2018 r., co potwierdza skalę wyzwań stojących przed europejskim sektorem kolejowym.
Do inicjatywy jeszcze przed posiedzeniem Rady przystąpiły Austria, Belgia, Słowacja, Węgry i Portugalia, a następnie Grecja, Chorwacja oraz Rumunia. Podczas posiedzenia poparcie dla jej założeń zadeklarowały również Polska, Szwecja i Hiszpania. Dzięki temu rozpoczęta została ogólnoeuropejska debata dotycząca przyszłości sektora kolejowych przewozów towarowych, który ma najważniejsze znaczenie dla konkurencyjności europejskiej gospodarki, bezpieczeństwa dostaw oraz zdolności obronnych Europy.
– To było bardzo dobre i interesujące spotkanie. Jako CER i cały sektor kolejowy pozakazujemy silną determinację do współpracy ze wszystkimi instytucjami Unii Europejskiej na rzecz przełamania stagnacji w kolejowych przewozach towarowych i skutecznego wdrożenia założeń europejskiej polityki transportowej zakładającej przenoszenie ładunków z dróg na kolej. Jednocześnie wewnątrz sektora realizujemy działania, które pozwolą wzmocnić konkurencyjność przewozów koleją – powiedział Alan Beroud, przewodniczący CER oraz prezes zarządu PKP S.A. i Grupy PKP.
Fot. PKP S.A.Państwa wspierające inicjatywę wskazują na potrzebę szybkiej i skoordynowanej reakcji na poziomie europejskim. Wśród najważniejszych postulatów znajdują się:
- zapewnienie priorytetu dla międzynarodowych pociągów towarowych poprzez poprawę warunków przepustowości na trasach transgranicznych cargo;
- zwiększenie wsparcia finansowego w ramach Wieloletnich Ram Finansowych oraz mechanizmów pomocy państw;
- wzmocnienie transportu kombinowanego, w tym modernizacja systemów intermodalnych i technologii przewozów pojedynczych wagonów (Single WagonLoad);
- usuwanie barier administracyjnych i technicznych ograniczających interoperacyjność kolei oraz przyspieszenie wdrażania Europejskiego Systemu Zarządzania Ruchem Kolejowym (ERTMS).
Podczas spotkania przedstawiciele CER i minister transportu Republiki Czeskiej zgodzili się również co do konieczności wzmocnienia działań, zgodnie z kluczowymi obszarami wskazanymi w czerwcu br. przez ministra Bednárika:
- Wzmocnienie infrastruktury dla kolejowych przewozów towarowych: w nadchodzących Wieloletnich Ramach Finansowych UE na lata 2028–2034 większy nacisk powinien zostać położony na rozwój kolejowych sieci towarowych i terminali multimodalnych w ramach TEN-T. Istotne jest także zapewnienie dedykowanego wsparcia dla takich projektów w ramach instrumentu CEF III. W związku z prowadzonymi w wielu państwach modernizacjami głównych korytarzy kolejowych szczególnego znaczenia nabiera kooperacja i koordynacja działań na poziomie międzynarodowym.
- Zarządzanie przepustowością i działania transgraniczne: najważniejsze znaczenie dla rozwoju międzynarodowego transportu towarowego będzie miało skuteczne wdrożenie przepisów dotyczących sieci TEN-T oraz zarządzania przepustowością infrastruktury kolejowej.
- Wsparcie finansowe dla sektora kolejowych przewozów towarowych: niezbędne jest wypracowanie rozwiązań, które pozwolą kolejowym przewozom towarowym korzystać z efektów dekarbonizacji, zamiast ponosić koszty związane z rosnącymi cenami energii elektrycznej. Państwa członkowskie powinny również rozważyć pełne wykorzystanie możliwości wynikających z europejskich regulacji dotyczących wyłączeń grupowych w sektorze transportu (TBER).
- Rozwój intermodalnych i multimodalnych rozwiązań transportowych: uczestnicy spotkania podkreślili znaczenie działań wspierających rewizję dyrektywy dotyczącej transportu kombinowanego oraz rozwój przewozów pojedynczych wagonów.
- Interoperacyjność i digitalizacja kluczem do uwolnienia potencjału: pełne wykorzystanie zdolności europejskiego rynku kolejowego wymaga konsekwentnego wdrażania interoperacyjności, która przez cały czas napotyka liczne bariery wynikające z krajowych regulacji technicznych i operacyjnych. Szczególnym wyzwaniem pozostaje wdrażanie systemu ERTMS. Czynniki te obniżają wydajność i konkurencyjność transgranicznego transportu kolejowego względem transportu drogowego – ten środek transportu w 2025 r., realizowany przez pojazdy zarejestrowane w UE, wzrósł o 0,9 proc. do 1 886 mld tkm, podczas gdy kolejowy transport towarowy spadł o 1,8 proc. Istotną rolę odgrywają więc rozwiązania cyfrowe, w tym rozporządzenie dotyczące elektronicznych informacji o transporcie towarowym (eFTI) oraz system TSI Telematics, wspierające digitalizację przewozów towarowych oraz rozwój multimodalnych łańcuchów logistycznych w całej Unii.
Podczas rozmów zaprezentowano również wyniki analiz CER dotyczących europejskiego rynku kolejowych przewozów towarowych oraz omówiono propozycje dalszych wspólnych działań na rzecz wzmocnienia konkurencyjności sektora cargo i realizacji priorytetów unijnej polityki transportowej. Rozmawiano także o pracach legislacyjnych dotyczących propozycji regulacyjnych składających się na tzw. Pakiet Pasażerski.
